હનુમાન આરતી
हनुमान आरती in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
હનુમાન આરતી ('આરતી કીજૈ હનુમાન લલા કી') શ્રી હનુમાનની સ્તુતિમાં ગવાતું ભક્તિ-ગીત છે, જે રામાયણના પ્રસંગો — લંકા દહન, સંજીવની, અહિરાવણ વધ — વર્ણવે છે. આ આરતી રક્ષા, બળ અને નિર્ભયતા આપે છે. માનવામાં આવે છે કે તેને ગાનાર બૈકુંઠનું પરમ પદ પામે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Hindu devotional folk tradition · Unknown (folk composition) · Medieval period
હનુમાન આરતી એક પ્રિય લોક-ગીત છે જે સદીઓથી હિન્દુ ઘરો અને મંદિરોમાં ગવાતું રહ્યું છે. તે રામાયણના મુખ્ય પ્રસંગો વર્ણવે છે — હનુમાનનું લંકા દહન, સંજીવની બુટ્ટી લાવવી, પાતાળમાં અહિરાવણનો વધ — જેથી તે પ્રાર્થના અને કથા-પરંપરા બંને બને છે. તેનું અંતિમ પદ, જે ગાનારને બૈકુંઠનું વચન આપે છે, તેને ઉત્તર ભારતની સૌથી લોકપ્રિય આરતીઓમાંની એક બનાવે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આરતી હનુમાનના પાતાળ લોકમાં ઊતરવાનો ઉલ્લેખ કરે છે, જ્યાં તેમણે રામ અને લક્ષ્મણને રાક્ષસ અહિરાવણથી મુક્ત કરાવ્યા. મૃત્યુના લોકમાં હોવા છતાં હનુમાનની ભક્તિ એટલી પ્રબળ હતી કે તેમણે અહિરાવણને ચીરી નાખ્યો અને રામ-લક્ષ્મણને જીવિત લોકમાં પાછા લાવ્યા — આ ચમત્કાર દર્શાવે છે કે શુદ્ધ ભક્તિ સામે કોઈ શક્તિ, મૃત્યુ પણ, ટકી શકતી નથી.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
આરતી કીજૈ હનુમાન લલા કી। દુષ્ટ દલન રઘુનાથ કલા કી॥
Aarti Keejai Hanuman Lala Ki Dusht Dalan Raghunath Kala Ki
અર્થ:પ્રિય હનુમાનની આરતી કરો, જે દુષ્ટોના સંહારમાં ભગવાન રઘુનાથની કલા (શક્તિ) છે.
જાકે બલ સે ગિરિવર કાંપે। રોગ દોષ જાકે નિકટ ન ઝાંકે॥
Jake Bal Se Girivar Kampe Rog Dosh Jake Nikat Na Jhanke
અર્થ:જેમના બળથી મોટા પર્વતો કાંપે છે. રોગ અને દોષ તેમની નજીક ડોકિયું કરવા પણ આવતા નથી.
અંજનિ પુત્ર મહા બલદાઈ। સંતન કે પ્રભુ સદા સહાઈ॥
Anjani Putra Maha Baldaai Santan Ke Prabhu Sada Sahaai
અર્થ:અંજનીના પુત્ર, મહા બળ આપનાર. સંતો અને ભક્તોના સદા સહાયક.
દે બીરા રઘુનાથ પઠાએ। લંકા જારિ સિયા સુધિ લાએ॥
De Bira Raghunath Pathaaye Lanka Jaari Siya Sudhi Laaye
અર્થ:વીર હનુમાન, રઘુનાથ દ્વારા મોકલાયેલા, લંકા બાળીને સીતાની ખબર લાવ્યા.
લંકા સો કોટ સમુદ્ર સી ખાઈ। જાત પવનસુત બાર ન લાઈ॥
Lanka So Kot Samudra Si Khaai Jaat Pavansut Baar Na Laai
અર્થ:લંકાનો કિલ્લો અને સમુદ્ર જેવી ખાઈ — પવનસુત પળભરમાં પાર કરી ગયા.
લંકા જારિ અસુર સંહારે। સિયારામજી કે કાજ સંવારે॥
Lanka Jaari Asur Sanhaare SiyaRamji Ke Kaaj Sanvaare
અર્થ:લંકા બાળીને અસુરોનો સંહાર કર્યો. સીતા-રામનાં સર્વ કાર્યો સંવાર્યાં.
લક્ષ્મણ મૂર્છિત પડ़ે સકારે। આણિ સંજીવન પ્રાણ ઉબારે॥
Lakshman Murchhit Pade Sakaare Aani Sanjeevan Praan Ubaare
અર્થ:જ્યારે લક્ષ્મણ પ્રભાતે મૂર્છિત પડ્યા, ત્યારે સંજીવની લાવીને તેમના પ્રાણ બચાવ્યા.
પૈઠી પાતાલ તોરિ જમ કારે। અહિરાવણ કી ભુજા ઉખારે॥
Paithi Paataal Tori Jam Kaare Ahiravan Ki Bhuja Ukhaare
અર્થ:પાતાળમાં પ્રવેશીને મૃત્યુનાં બંધન તોડ્યાં. અહિરાવણની ભુજાઓ ઉખાડી નાખી.
બાએં ભુજા અસુર દલ મારે। દાહિને ભુજા સંતજન તારે॥
Baayein Bhuja Asur Dal Maare Daahinein Bhuja Santjan Taare
અર્થ:ડાબી ભુજાથી અસુરોના દળનો સંહાર કરે છે. જમણી ભુજાથી સંતજનોનો ઉદ્ધાર કરે છે.
સુર નર મુનિ જન આરતી ઉતારેં। જય જય જય હનુમાન ઉચારેં॥
Sur Nar Muni Jan Aarti Utaarein Jai Jai Jai Hanuman Uchaarein
અર્થ:દેવ, મનુષ્ય અને મુનિજનો તેમની આરતી ઉતારે છે. સૌ જય જય જય હનુમાનનું ઉચ્ચારણ કરે છે.
કંચન થાર કપૂર લૌ છાઈ। આરતી કરત અંજના માઈ॥
Kanchan Thaar Kapur Lau Chhaai Aarti Karat Anjana Maai
અર્થ:સોનાની થાળીમાં કપૂરની જ્યોત છવાયેલી છે. માતા અંજના આરતી કરી રહ્યાં છે.
જો હનુમાનજી કી આરતી ગાવે। બસિ બૈકુંઠ પરમ પદ પાવે॥
Jo Hanumanji Ki Aarti Gaave Basi Baikunth Param Pad Paave
અર્થ:જે હનુમાનજીની આ આરતી ગાય છે, તે વૈકુંઠમાં વાસ કરી પરમ પદ પામે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
हनुमान आरती પાઠના લાભ
આ આરતી ગાવાથી હનુમાનની રક્ષા અને બળનો આશીર્વાદ મળે છે.
ઘરમાંથી ભય, ચિંતા અને નકારાત્મક ઊર્જા દૂર કરે છે.
પરંપરાગત રીતે મંગળવાર અને શનિવારની સાંજે ગવાય છે.
અંતિમ પદ તેને ગાનારાઓને બૈકુંઠ (સ્વર્ગ)માં નિવાસનું વચન આપે છે.
પદોમાં વર્ણવ્યા મુજબ રોગ અને દુષ્ટ પ્રભાવોનો નાશ કરે છે.
ઘરમાં પવિત્ર, ભક્તિમય વાતાવરણ રચે છે.
हनुमान आरती જપ વિધિ
સોના કે સ્ટીલની થાળીમાં દીપ (તેલનો દીવો) કે કપૂર સળગાવો. હનુમાનની મૂર્તિ કે ચિત્ર સામે ઊભા રહીને કે બેસીને આરતી ગાઓ. સળગતી થાળીને દેવ સામે ઘડિયાળની દિશામાં ધીમે ધીમે ફેરવતાં આરતી ગાઓ. બીજા હાથે ઘંટ વગાડો. અંતે હાજર સૌની સાથે આરતીની જ્યોત વહેંચો — દરેક વ્યક્તિ જ્યોત પર હાથ ફેરવી કપાળે અડાડે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ हनुमान आरती શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ