కూర్మ స్తోత్రమ్
कूर्म स्तोत्रम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
మూలం & కథ
Srimad Bhagavata Purana, Canto 3, Chapter 5 (verses 38–50) · Maharshi Veda Vyasa (traditional) · Puranic
Kurma is the tortoise incarnation of Vishnu, who bore the mountain Mandara on his back during the churning of the ocean of milk. This stotra, preserved in the Srimad Bhagavata Purana, is the prayer of surrender offered by the gods to the Supreme Lord. Bowing at his lotus feet, the devas extol him as the refuge of all sages and the primeval Person who incarnates to create, sustain and dissolve the worlds, and they beseech his grace and guiding vision to fulfil their appointed role in creation.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
It is traditionally held that the lotus feet of the Lord, glorified in this hymn, when merely remembered bestow abhaya — fearlessness — upon the surrendered soul; devotees believe that sincere recitation, like the gods' own prayer, draws the Lord's protective grace and frees the heart from the threefold suffering of worldly life.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
నమామ తే దేవ పదారవిన్దం ప్రపన్నతాపోపశమాతపత్రమ్ । యన్మూలకేతా యతయోఽఞ్జసోరుసంసారదుఃఖం బహిరుత్క్షిపన్తి ॥ ౧ ॥
namāma te deva padāravindaṃ prapannatāpopaśamātapatram | yanmūlaketā yatayo'ñjasorusaṃsāraduḥkhaṃ bahirutkṣipanti || 1 ||
అర్థం:हे देव! हम आपके चरणकमलों को प्रणाम करते हैं — जो शरणागतों के तापों को शान्त करने वाले छत्र के समान हैं, जिन चरणों को आश्रय बनाकर यति-जन सहज ही विशाल संसार-दुःख को दूर फेंक देते हैं।
ధాతర్యదస్మిన్ భవ ఈశ జీవాస్తాపత్రయేణోపహతా న శర్మ । ఆత్మంల్లభన్తే భగవంస్తవాఙ్ఘ్రిచ్ఛాయాం సవిద్యామత ఆశ్రయేమ ॥ ౨ ॥
dhātaryadasmin bhava īśa jīvāstāpatrayeṇopahatā na śarma | ātmam̐llabhante bhagavaṃstavāṅghricchāyāṃ savidyāmata āśrayema || 2 ||
అర్థం:हे धाता, हे ईश! इस संसार में जीव त्रिविध तापों से पीड़ित होकर सुख नहीं पाते; अतः हम विद्या-सहित आपके चरणों की छाया का आश्रय लेते हैं।
మార్గన్తి యత్తే ముఖపద్మనీడైశ్ఛన్దఃసుపర్ణైరృషయో వివిక్తే । యస్యాఘమర్షోదసరిద్వరాయా పదం పదం తీర్థపదః ప్రపన్నాః ॥ ౩ ॥
mārganti yatte mukhapadmanīḍaiśchandaḥsuparṇairṛṣayo vivikte | yasyāghamarṣodasaridvarāyā padaṃ padaṃ tīrthapadaḥ prapannāḥ || 3 ||
అర్థం:एकान्त में ऋषिगण वेद-मन्त्र रूपी पक्षियों द्वारा आपके मुख-कमल में, मानो नीड़ में, आपको खोजते हैं — और पापनाशिनी श्रेष्ठ नदी (गंगा) के उद्गम, तीर्थपाद प्रभु के चरणों में पद-पद पर शरण लेते हैं।
యచ్ఛ్రద్ధయా శ్రుతవత్యాం చ భక్త్యా సంమృజ్యమానే హృదయేఽవధాయ । జ్ఞానేన వైరాగ్యబలేన ధీరా వ్రజేమ తత్తేఽఙ్ఘ్రిసరోజపీఠమ్ ॥ ౪ ॥
yachchraddhayā śrutavatyāṃ cha bhaktyā saṃmṛjyamāne hṛdaye'vadhāya | jñānena vairāgyabalena dhīrā vrajema tatte'ṅghrisarojapīṭham || 4 ||
అర్థం:श्रद्धा और भक्ति से, श्रवण द्वारा शुद्ध हुए हृदय में (आपको) धारण कर, ज्ञान और वैराग्य-बल से धीर पुरुष आपके चरण-कमल के आसन को प्राप्त होते हैं।
విశ్వస్య జన్మస్థితిసంయమార్థే కృతావతారస్య పదామ్బుజం తే । వ్రజేమ సర్వే శరణం యదీశ స్మృతం ప్రయచ్ఛత్యభయం స్వపుంసామ్ ॥ ౫ ॥
viśvasya janmasthitisaṃyamārthe kṛtāvatārasya padāmbujaṃ te | vrajema sarve śaraṇaṃ yadīśa smṛtaṃ prayachchhatyabhayaṃ svapuṃsām || 5 ||
అర్థం:विश्व की सृष्टि, स्थिति और संहार के लिए आपने अवतार धारण किया है; हे ईश! हम सब आपके चरणकमलों की शरण में जाते हैं, जो स्मरण मात्र से ही भक्तों को अभय प्रदान करते हैं।
యత్సానుబన్ధేఽసతి దేహగేహే మమాహమిత్యూఢదురాగ్రహాణామ్ । పుంసాం సుదూరం వసతోఽపి పుర్యాం భజేమ తత్తే భగవన్పదాబ్జమ్ ॥ ౬ ॥
yatsānubandhe'sati dehagehe mamāhamityūḍhadurāgrahāṇām | puṃsāṃ sudūraṃ vasato'pi puryāṃ bhajema tatte bhagavanpadābjam || 6 ||
అర్థం:यद्यपि आप उन लोगों से बहुत दूर रहते हैं जो 'मैं' और 'मेरा' के दुराग्रह से देह-गृह आदि में आसक्त हैं — फिर भी, हे भगवन्! हम आपके उन चरणकमलों का भजन करें।
తాన్వా అసద్వృత్తిభిరక్షిభిర్యే పరాహృతాన్తర్మనసః పరేశ । అథో న పశ్యన్త్యురుగాయ నూనం యే తే పదన్యాసవిలాసలక్ష్మ్యాః ॥ ౭ ॥
tānvā asadvṛttibhirakṣibhirye parāhṛtāntarmanasaḥ pareśa | atho na paśyantyurugāya nūnaṃ ye te padanyāsavilāsalakṣmyāḥ || 7 ||
అర్థం:जिनके अन्तर्मन नीच वृत्तियों वाली इन्द्रियों से खिंच गए हैं, वे निश्चय ही, हे उरुगाय! आपके चरण-न्यास की विलास-लक्ष्मी (शोभा) को नहीं देख पाते।
పానేన తే దేవ కథాసుధాయాః ప్రవృద్ధభక్త్యా విశదాశయా యే । వైరాగ్యసారం ప్రతిలభ్య బోధం యథాఞ్జసాన్వీయురకుణ్ఠధిష్ణ్యమ్ ॥ ౮ ॥
pānena te deva kathāsudhāyāḥ pravṛddhabhaktyā viśadāśayā ye | vairāgyasāraṃ pratilabhya bodhaṃ yathāñjasānvīyurakuṇṭhadhiṣṇyam || 8 ||
అర్థం:जो विशुद्ध हृदय वाले, बढ़ती भक्ति के साथ आपकी कथा-सुधा का पान करते हैं, वे वैराग्य का सार और बोध पाकर सहज ही आपके अकुण्ठ परमधाम को प्राप्त होते हैं।
తథాపరే చాత్మసమాధియోగబలేన జిత్వా ప్రకృతిం బలిష్ఠామ్ । త్వామేవ ధీరాః పురుషం విశన్తి తేషాం శ్రమః స్యాన్న తు సేవయా తే ॥ ౯ ॥
tathāpare chātmasamādhiyogabalena jitvā prakṛtiṃ baliṣṭhām | tvāmeva dhīrāḥ puruṣaṃ viśanti teṣāṃ śramaḥ syānna tu sevayā te || 9 ||
అర్థం:और अन्य धीर पुरुष आत्म-समाधि-योग के बल से प्रबल प्रकृति को जीतकर आप परम पुरुष में ही प्रवेश करते हैं; उनका श्रम तो समाप्त होता है, किन्तु यह आपकी सेवा (भक्ति) जितना सुगम नहीं।
తత్తే వయం లోకసిసృక్షయాద్య త్వయానుసృష్టాస్త్రిభిరాత్మభిః స్మ । సర్వే వియుక్తాః స్వవిహారతన్త్రం న శక్నుమస్తత్ప్రతిహర్తవే తే ॥ ౧౦ ॥
tatte vayaṃ lokasisṛkṣayādya tvayānusṛṣṭāstribhirātmabhiḥ sma | sarve viyuktāḥ svavihāratantraṃ na śaknumastatpratihartave te || 10 ||
అర్థం:हे अज! अब लोक-सृष्टि के लिए आपने हमें अपने तीन रूपों (गुणों) से उत्पन्न किया है; किन्तु हम सब पृथक्-पृथक् होकर, अपनी-अपनी क्रिया में लगे, आपके लिए वह सृष्टि-कार्य पूरा करने में समर्थ नहीं।
యావద్బలిం తేఽజ హరామ కాలే యథా వయం చాన్నమదామ యత్ర । యథోభయేషాం త ఇమే హి లోకా బలిం హరన్తోఽన్నమదన్త్యనూహాః ॥ ౧౧ ॥
yāvadbaliṃ te'ja harāma kāle yathā vayaṃ chānnamadāma yatra | yathobhayeṣāṃ ta ime hi lokā baliṃ haranto'nnamadantyanūhāḥ || 11 ||
అర్థం:हे अज! ऐसा करें कि हम यथासमय आपको बलि (आहुति) अर्पित करें और अपना अन्न ग्रहण करें, जिससे हम और ये प्राणी — दोनों ही बलि अर्पित करते और अन्न खाते हुए — निश्चिन्त होकर समृद्ध हों।
త్వం నః సురాణామసి సాన్వయానాం కూటస్థ ఆద్యః పురుషః పురాణః । త్వం దేవశక్త్యాం గుణకర్మయోనౌ రేతస్త్వజాయాం కవిమాదధేఽజః ॥ ౧౨ ॥
tvaṃ naḥ surāṇāmasi sānvayānāṃ kūṭastha ādyaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ | tvaṃ devaśaktyāṃ guṇakarmayonau retastvajāyāṃ kavimādadhe'jaḥ || 12 ||
అర్థం:आप हम देवों और हमारे वंश के कूटस्थ, आद्य, पुराण-पुरुष हैं; आप ही अज होकर पुरुष रूप में देव-शक्ति (गुण-कर्म की योनि) रूपी प्रकृति में बीज स्थापित कर ब्रह्मा को प्रकट करते हैं।
తతో వయం సత్ప్రముఖా యదర్థే బభూవిమాత్మన్కరవామ కిం తే । త్వం నః స్వచక్షుః పరిదేహి శక్త్యా దేవక్రియార్థే యదనుగ్రహాణామ్ ॥ ౧౩ ॥
tato vayaṃ satpramukhā yadarthe babhūvimātmankaravāma kiṃ te | tvaṃ naḥ svachakṣuḥ paridehi śaktyā devakriyārthe yadanugrahāṇām || 13 ||
అర్థం:तो फिर हम और श्रेष्ठ प्राणी किस प्रयोजन से उत्पन्न हुए? हे प्रभु! हम आपके लिए क्या करें? आप कृपा करके हमें अपनी वह दृष्टि और शक्ति प्रदान करें, जिससे आपके अनुग्रह पर निर्भर देव-कार्य सम्पन्न हो सके।
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
कूर्म स्तोत्रम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
A powerful prayer of sharanagati (surrender) at the lotus feet of Lord Vishnu
Remembering the Lord's feet through this hymn is said to bestow fearlessness (abhaya)
Cultivates dispassion (vairagya) and discernment (jnana) as praised in its verses
Drawn directly from the sacred Srimad Bhagavata Purana, carrying its scriptural sanctity
Calms the threefold suffering (tapatraya) of body, mind and circumstance
Deepens devotion through reflection on the refuge of the Lord's incarnations
Suitable for daily recitation as a contemplative Vaishnava prayer
कूर्म स्तोत्रम् పారాయణ విధి
Sit calmly before an image of Lord Vishnu, light a lamp and recite the verses slowly, meditating on the Lord's lotus feet as the sole refuge that dispels all fear and sorrow. Reflect on each prayer of surrender. It is fittingly chanted on Ekadashi, during Vishnu festivals, and as part of regular Bhagavata study and recitation.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి कूर्म स्तोत्रम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి