ਲਲਿਤਾ ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਮਰਣ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
ललिता प्रातःस्मरण स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Devotional Sri Vidya / Shakta hymn (traditionally attributed to Adi Shankaracharya) · Adi Shankaracharya (traditional attribution) · c. 8th century CE (traditional attribution)
The Lalita Panchakam belongs to the family of 'Pratah-smarana' hymns in which each verse is recited at the break of day as the very first act of devotion. Modelled on the structure of such dawn-prayers, its five verses lead the worshipper from the Mother's lotus-face, to her wish-granting arms bearing the sugarcane bow and flower-arrows, to her saving feet, to her cosmic nature as the cause of creation, and finally to the joyful recitation of her sacred names. It is cherished by Sri Vidya devotees as a concise daily remembrance of Lalita Tripurasundari.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Devotees hold that to begin the day by remembering the Mother's lotus-face and uttering her names — Kameshwari, Kamala, Maheshwari, Tripureshwari — sanctifies the whole day, and that her feet, praised in the third verse as a 'boat across the ocean of existence', carry the sincere worshipper safely through every difficulty.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਲਲਿਤਾਵਦਨਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਵਿਮ੍ਬਾਧਰਂ ਪ੍ਰਿਥੁਲਮੌਕ੍ਤਿਕਸ਼ੋਭਿਨਾਸਮ੍ । ਆਕਰ੍ਣਦੀਰ੍ਘਨਯਨਂ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾਢ੍ਯਂ ਮਨ੍ਦਸ੍ਮਿਤਂ ਮ੍ਰਿਗਮਦੋਜ੍ਜ੍ਵਲਭਾਲਦੇਸ਼ਮ੍ ॥੧॥
prātaḥ smarāmi lalitā-vadanāravindaṃ vimbādharaṃ pṛthula-mauktika-śobhi-nāsam | ākarṇa-dīrgha-nayanaṃ maṇi-kuṇḍalāḍhyaṃ manda-smitaṃ mṛgamadojjvala-bhāladeśam || 1||
ਅਰਥ:प्रातःकाल मैं देवी ललिता के मुखारविन्द का स्मरण करता हूँ — जिनके अधर बिम्बफल से लाल हैं, नासिका विशाल उज्ज्वल मोती से सुशोभित है, नेत्र कर्ण तक दीर्घ हैं, जो मणिमय कुण्डलों से अलंकृत हैं, मन्द मुस्कान वाली हैं और जिनका भालप्रदेश कस्तूरी से देदीप्यमान है।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭਜਾਮਿ ਲਲਿਤਾਭੁਜਕਲ੍ਪਵਲ੍ਲੀਂ ਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲੀਯਲਸਦਙ੍ਗੁਲਿਪਲ੍ਲਵਾਢ੍ਯਾਮ੍ । ਮਾਣਿਕ੍ਯਹੇਮਵਲਯਾਙ੍ਗਦਸ਼ੋਭਮਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ੁਚਾਪਕੁਸੁਮੇਸ਼ੁਸ੍ਰਿਣਿਂ ਦਧਾਨਾਮ੍ ॥੨॥
prātar-bhajāmi lalitā-bhuja-kalpavallīṃ raktāṅgulīya-lasad-aṅguli-pallavāḍhyām | māṇikya-hema-valayāṅgada-śobhamānāṃ puṇḍrekṣu-cāpa-kusumeṣu-sṛṇiṃ dadhānām || 2||
ਅਰਥ:प्रातःकाल मैं ललिता की भुजाओं की उपासना करता हूँ, जो कल्पवल्ली के समान हैं — जिनकी अंगुलि-पल्लव रक्त-वर्ण अँगूठियों से दीप्त हैं, जो माणिक्य और स्वर्ण के वलय एवं अंगद से शोभायमान हैं, और जो इक्षु-धनुष, पुष्प-बाण, पाश एवं अंकुश धारण करती हैं।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਮਾਮਿ ਲਲਿਤਾਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਭਕ੍ਤੇਸ਼੍ਟਦਾਨਨਿਰਤਂ ਭਵਸਿਨ੍ਧੁਪੋਤਮ੍ । ਪਦ੍ਮਾਸਨਾਦਿਸੁਰਨਾਯਕਪੂਜਨੀਯਂ ਪਦ੍ਮਾਙ੍ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਞ੍ਛਨਾਢ੍ਯਮ੍ ॥੩॥
prātar-namāmi lalitā-caraṇāravindaṃ bhakteṣṭa-dāna-nirataṃ bhava-sindhu-potam | padmāsanādi-sura-nāyaka-pūjanīyaṃ padmāṅkuśa-dhvaja-sudarśana-lāñchanāḍhyam || 3||
ਅਰਥ:प्रातःकाल मैं ललिता के चरणारविन्द को प्रणाम करता हूँ — जो भक्तों की अभीष्ट-सिद्धि में सदा तत्पर हैं, जो भवसागर से पार उतारने वाली नौका हैं, जो ब्रह्मा आदि देवश्रेष्ठों के द्वारा पूजनीय हैं, और जो कमल, अंकुश, ध्वज एवं सुदर्शन के मांगलिक चिह्नों से युक्त हैं।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਤੁਵੇ ਪਰਸ਼ਿਵਾਂ ਲਲਿਤਾਂ ਭਵਾਨੀਂ ਤ੍ਰਯ੍ਯਨ੍ਤਵੇਦ੍ਯਵਿਭਵਾਂ ਕਰੁਣਾਨਵਦ੍ਯਾਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਵਿਲਯਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਨਿਗਮਵਾਙ੍ਮਨਸਾਤਿਦੂਰਾਮ੍ ॥੪॥
prātaḥ stuve para-śivāṃ lalitāṃ bhavānīṃ trayyanta-vedya-vibhavāṃ karuṇānavadyām | viśvasya sṛṣṭi-vilaya-sthiti-hetubhūtāṃ vidyeśvarīṃ nigama-vāṅmanasātidūrām || 4||
ਅਰਥ:प्रातःकाल मैं परशिवा ललिता भवानी की स्तुति करता हूँ — जिनका वैभव वेदान्त से ज्ञेय है, जो करुणा में निर्दोष हैं, जो विश्व की सृष्टि-स्थिति-प्रलय की हेतुभूता हैं, जो विद्या की ईश्वरी हैं और जो वाणी एवं मन से अत्यन्त दूर (अगम्य) हैं।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਦਾਮਿ ਲਲਿਤੇ ਤਵ ਪੁਣ੍ਯਨਾਮ ਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰੀਤਿ ਕਮਲੇਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਤਿ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾਮ੍ਭਵੀਤਿ ਜਗਤਾਂ ਜਨਨੀ ਪਰੇਤਿ ਵਾਗ੍ਦੇਵਤੇਤਿ ਵਚਸਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀਤਿ ॥੫॥
prātar-vadāmi lalite tava puṇya-nāma kāmeśvarīti kamaleti maheśvarīti | śrī-śāmbhavīti jagatāṃ jananī pareti vāgdevateti vacasā tripureśvarīti || 5||
ਅਰਥ:प्रातःकाल मैं हे ललिते! तुम्हारे पुण्य नामों का उच्चारण करता हूँ — कामेश्वरी, कमला, महेश्वरी, श्रीशाम्भवी, जगज्जननी, परा, वाग्देवता एवं त्रिपुरेश्वरी।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ललिता प्रातःस्मरण स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
An ideal dawn (prātaḥ-smarana) prayer that begins the day with the remembrance of Lalita Tripurasundari
Each verse focuses the mind on a different aspect of the Mother — her face, arms, feet, cosmic nature and names
Invokes the supreme Goddess of the Sri Vidya tradition in a short, easily memorised form
The third verse hails her feet as the 'boat across the ocean of existence', invoking her saving grace
Reciting her holy names (verse five) is believed to grant auspiciousness, prosperity and purity
Cultivates devotion, mental clarity and an auspicious start to the day
Suitable for daily japa and for Sri Vidya upasakas alongside the Lalita Sahasranama
ललिता प्रातःस्मरण स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
This is a Pratah-smarana stotram, meant to be recited first thing in the morning, ideally before rising from bed or just after bathing. Sit facing east, recall the Mother's lotus-face as described in the first verse, and chant the five verses slowly and with feeling. It may be recited once daily, or three or five times. Conclude by uttering her holy names in the fifth verse and praying for her grace through the day.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ललिता प्रातःस्मरण स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ