ಮೀನಾಕ್ಷೀ ಪಞ್ಚರತ್ನಮ್
मीनाक्षी पञ्चरत्नम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Stotra composed by Adi Shankaracharya in praise of Goddess Meenakshi of Madurai · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
Adi Shankaracharya, in his travels across India re-establishing the Vedic path, visited the famous Meenakshi-Sundareshwara temple at Madurai in the Pandya country. Beholding the supreme Mother as Meenakshi — the fish-eyed Goddess who is also Shri Vidya enthroned in the Sri Chakra — he poured out this five-jewelled hymn (pancha-ratna). Each verse paints her form, her ornaments and her cosmic glory, always returning to the refrain of bowing to the 'ocean of compassion'. The hymn has since become a beloved part of daily Devi worship in South Indian temples and homes.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
Devotees of Madurai hold that sincere recitation of the Meenakshi Pancharatnam, like the prayers Shankaracharya offered, draws the direct grace of the Mother — bestowing fearlessness, clarity of knowledge and the fulfilment of righteous wishes, just as the verse promises her as the 'granter of every desired fruit'.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಉದ್ಯದ್ಭಾನುಸಹಸ್ರಕೋಟಿಸದೃಶಾಂ ಕೇಯೂರಹಾರೋಜ್ಜ್ವಲಾಂ ವಿಮ್ಬೋಷ್ಠೀಂ ಸ್ಮಿತದನ್ತಪಙ್ಕ್ತಿರುಚಿರಾಂ ಪೀತಾಮ್ಬರಾಲಙ್ಕೃತಾಮ್ । ವಿಷ್ಣುಬ್ರಹ್ಮಸುರೇನ್ದ್ರಸೇವಿತಪದಾಂ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪಾಂ ಶಿವಾಂ ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸನ್ತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾಂನಿಧಿಮ್ ॥ ೧॥
udyadbhānusahasrakoṭisadṛśāṃ keyūrahārojjvalāṃ vimboṣṭhīṃ smitadantapaṅktirucirāṃ pītāmbarālaṅkṛtām | viṣṇubrahmasurendrasevitapadāṃ tattvasvarūpāṃ śivāṃ mīnākṣīṃ praṇato'smi santatamahaṃ kāruṇyavārāṃnidhim || 1||
ಅರ್ಥ:मैं उन करुणा-सागरस्वरूपा मीनाक्षी को सदा प्रणाम करता हूँ — जो उदित होते सहस्र कोटि सूर्यों के समान तेजस्वी हैं, केयूर और हारों से सुशोभित, बिम्बफल-सदृश अधरों वाली, मुस्कान में चमकती दन्तपंक्ति से मनोहर, पीताम्बर से अलंकृत; जिनके चरण विष्णु, ब्रह्मा और इन्द्र सेवते हैं, जो तत्त्वस्वरूपा एवं शिवा (शिवप्रिया) हैं।
ಮುಕ್ತಾಹಾರಲಸತ್ಕಿರೀಟರುಚಿರಾಂ ಪೂರ್ಣೇನ್ದುವಕ್ತ್ರಪ್ರಭಾಂ ಶಿಞ್ಜನ್ನೂಪುರಕಿಙ್ಕಿಣೀಮಣಿಧರಾಂ ಪದ್ಮಪ್ರಭಾಭಾಸುರಾಮ್ । ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಾಂ ಗಿರಿಸುತಾಂ ವಾಣೀರಮಾಸೇವಿತಾಂ ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸನ್ತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾಂನಿಧಿಮ್ ॥ ೨॥
muktāhāralasatkirīṭarucirāṃ pūrṇenduvaktraprabhāṃ śiñjannūpurakiṅkiṇīmaṇidharāṃ padmaprabhābhāsurām | sarvābhīṣṭaphalapradāṃ girisutāṃ vāṇīramāsevitāṃ mīnākṣīṃ praṇato'smi santatamahaṃ kāruṇyavārāṃnidhim || 2||
ಅರ್ಥ:मैं उन करुणा-सागरस्वरूपा मीनाक्षी को सदा प्रणाम करता हूँ — जो मोतियों के हारों से दीप्त किरीट से सुशोभित, पूर्णचन्द्र-सदृश मुखकान्ति वाली, रुनझुन करते मणिजड़ित नूपुर धारण किए, कमल-सी प्रभा से देदीप्यमान हैं; जो समस्त अभीष्ट फल देने वाली, गिरिराज की पुत्री, तथा सरस्वती और लक्ष्मी से सेवित हैं।
ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾಂ ಶಿವವಾಮಭಾಗನಿಲಯಾಂ ಹ್ರೀಂಕಾರಮನ್ತ್ರೋಜ್ಜ್ವಲಾಂ ಶ್ರೀಚಕ್ರಾಙ್ಕಿತಬಿನ್ದುಮಧ್ಯವಸತಿಂ ಶ್ರೀಮತ್ಸಭಾನಾಯಿಕಾಮ್ । ಶ್ರೀಮತ್ಷಣ್ಮುಖವಿಘ್ನರಾಜಜನನೀಂ ಶ್ರೀಮಜ್ಜಗನ್ಮೋಹಿನೀಂ ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸನ್ತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾಂನಿಧಿಮ್ ॥ ೩॥
śrīvidyāṃ śivavāmabhāganilayāṃ hrīṃkāramantrojjvalāṃ śrīcakrāṅkitabindumadhyavasatiṃ śrīmatsabhānāyikām | śrīmatṣaṇmukhavighnarājajananīṃ śrīmajjaganmohinīṃ mīnākṣīṃ praṇato'smi santatamahaṃ kāruṇyavārāṃnidhim || 3||
ಅರ್ಥ:मैं उन करुणा-सागरस्वरूपा मीनाक्षी को सदा प्रणाम करता हूँ — जो साक्षात् श्रीविद्या हैं, शिव के वामभाग में निवास करती हैं, ह्रींकार मन्त्र से उज्ज्वल, श्रीचक्र के मध्य बिन्दु में विराजमान, दिव्य सभा की अधिनायिका; षण्मुख (स्कन्द) और विघ्नराज (गणेश) की माता, और समस्त जगत् को मोहित करने वाली हैं।
ಶ್ರೀಮತ್ಸುನ್ದರನಾಯಿಕಾಂ ಭಯಹರಾಂ ಜ್ಞಾನಪ್ರದಾಂ ನಿರ್ಮಲಾಂ ಶ್ಯಾಮಾಭಾಂ ಕಮಲಾಸನಾರ್ಚಿತಪದಾಂ ನಾರಾಯಣಸ್ಯಾನುಜಾಮ್ । ವೀಣಾವೇಣುಮೃದಙ್ಗವಾದ್ಯರಸಿಕಾಂ ನಾನಾವಿಧಾಮಮ್ಬಿಕಾಂ ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸನ್ತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾಂನಿಧಿಮ್ ॥ ೪॥
śrīmatsundaranāyikāṃ bhayaharāṃ jñānapradāṃ nirmalāṃ śyāmābhāṃ kamalāsanārcitapadāṃ nārāyaṇasyānujām | vīṇāveṇumṛdaṅgavādyarasikāṃ nānāvidhāmambikāṃ mīnākṣīṃ praṇato'smi santatamahaṃ kāruṇyavārāṃnidhim || 4||
ಅರ್ಥ:मैं उन करुणा-सागरस्वरूपा मीनाक्षी को सदा प्रणाम करता हूँ — जो सुन्दर अधिनायिका, भय हरने वाली, ज्ञान देने वाली और निर्मल हैं; श्यामवर्ण कान्ति वाली, जिनके चरण कमलासन ब्रह्मा द्वारा अर्चित हैं, नारायण की अनुजा; जो वीणा, वेणु और मृदंग के वाद्य में रसमग्न रहने वाली, अनेक रूपों वाली अम्बिका हैं।
ನಾನಾಯೋಗಿಮುನೀನ್ದ್ರಹೃನ್ನಿವಸತೀಂ ನಾನಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಂ ನಾನಾಪುಷ್ಪವಿರಾಜಿತಾಂಘ್ರಿಯುಗಲಾಂ ನಾರಾಯಣೇನಾರ್ಚಿತಾಮ್ । ನಾದಬ್ರಹ್ಮಮಯೀಂ ಪರಾತ್ಪರತರಾಂ ನಾನಾರ್ಥತತ್ತ್ವಾತ್ಮಿಕಾಂ ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸನ್ತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾಂನಿಧಿಮ್ ॥ ೫॥
nānāyogimunīndrahṛnnivasatīṃ nānārthasiddhipradāṃ nānāpuṣpavirājitāṃghriyugalāṃ nārāyaṇenārcitām | nādabrahmamayīṃ parātparatarāṃ nānārthatattvātmikāṃ mīnākṣīṃ praṇato'smi santatamahaṃ kāruṇyavārāṃnidhim || 5||
ಅರ್ಥ:मैं उन करुणा-सागरस्वरूपा मीनाक्षी को सदा प्रणाम करता हूँ — जो अनेक योगियों और मुनीन्द्रों के हृदय में निवास करती हैं, अनेक अर्थ-सिद्धियाँ प्रदान करती हैं; जिनके युगल चरण नाना पुष्पों से सुशोभित और नारायण द्वारा अर्चित हैं; जो नादब्रह्ममयी, परात्पर से भी परे, तथा समस्त अर्थ-तत्त्वों की आत्मास्वरूपा हैं।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
मीनाक्षी पञ्चरत्नम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Invokes the grace, protection and motherly compassion of Goddess Meenakshi
Composed by Adi Shankaracharya himself — a potent and authentic Shakta hymn
Bestows wisdom (jnana), removes fear and fulfils sincere desires (sarva-abhishta-phala-prada)
Aligns the devotee with Shri Vidya and the worship of the Sri Chakra
Cultivates devotion, calms the mind and steadies the heart in the Mother's remembrance
Short enough to memorise yet rich in meaning for daily recitation
Especially auspicious on Fridays and during Navaratri for Devi upasana
मीनाक्षी पञ्चरत्नम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Bathe and sit facing east or north before an image of Goddess Meenakshi or a Sri Chakra. Light a lamp and incense, and recite the five verses slowly and melodiously with devotion, dwelling on each 'Meenakshim pranato'smi' refrain as a heartfelt bow. It may be chanted once daily, or in cycles of 5 or 9 rounds during special worship. Conclude with a silent prayer to the Mother for grace, wisdom and protection.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ मीनाक्षी पञ्चरत्नम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ