ਨਾਸਦੀਯ ਸੂਕ੍ਤਮ੍
नासदीय सूक्तम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Rigveda, Mandala 10, Sukta 129 · Rishi Parameshthi Prajapati (traditional) · c. 1500-1200 BCE
The Nasadiya Sukta appears near the close of the Rigveda, in its tenth and most philosophical Mandala. Traditionally ascribed to the seer Parameshthi Prajapati, it marks a turning point in Vedic thought — from the praise of individual deities toward abstract reflection on the one ultimate source of all. Rather than asserting a creation myth, the seer poses a chain of unanswerable questions, arriving at the One (Tad Ekam) that existed before the duality of being and non-being, and confessing the limits of even divine knowledge.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Sages hold that the very questions of the Nasadiya Sukta are its power: by refusing easy answers it lifts the mind beyond words to the silent wonder of Brahman. Seekers report that contemplating its closing verse — 'He alone knows, or perhaps even He knows not' — dissolves intellectual pride and opens a deep, peaceful awareness of the mystery underlying all existence.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਾਸਦਾਸੀਨ੍ਨੋ ਸਦਾਸੀਤ੍ਤਦਾਨੀਂ ਨਾਸੀਦ੍ਰਜੋ ਨੋ ਵ੍ਯੋਮਾ ਪਰੋ ਯਤ੍। ਕਿਮਾਵਰੀਵਃ ਕੁਹ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ਨਮ੍ਭਃ ਕਿਮਾਸੀਦ੍ਗਹਨਂ ਗਭੀਰਮ੍॥੧॥
Nasadasinno sadasittadanim nasidrajo no vyoma paro yat; Kimavarivah kuha kasya sharmannambhah kimasidgahanam gabhiram. (1)
ਅਰਥ:तब न असत् था, न सत् था; न अन्तरिक्ष था, न उसके परे आकाश। क्या ढका हुआ था? कहाँ? किसके आश्रय में? क्या गहन-गभीर जल था?
ਨ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਰਾਸੀਦਮ੍ਰਿਤਂ ਨ ਤਰ੍ਹਿ ਨ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਅਹ੍ਨ ਆਸੀਤ੍ਪ੍ਰਕੇਤਃ। ਆਨੀਦਵਾਤਂ ਸ੍ਵਧਯਾ ਤਦੇਕਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਨ੍ਨ ਪਰਃ ਕਿਂ ਚਨਾਸ॥੨॥
Na mrityurasidamritam na tarhi na ratrya ahna asitpraketah; Anidavatam svadhaya tadekam tasmaddhanyanna parah kim chanasa. (2)
ਅਰਥ:तब न मृत्यु थी, न अमरता; न रात्रि का चिह्न था, न दिन का। वह 'एक' वायुरहित होकर अपनी ही शक्ति से श्वास ले रहा था; उससे परे और कुछ भी नहीं था।
ਤਮ ਆਸੀਤ੍ਤਮਸਾ ਗੂਲ਼੍ਹਮਗ੍ਰੇऽਪ੍ਰਕੇਤਂ ਸਲਿਲਂ ਸਰ੍ਵਮਾ ਇਦਮ੍। ਤੁਚ੍ਛ੍ਯੇਨਾਭ੍ਵਪਿਹਿਤਂ ਯਦਾਸੀਤ੍ਤਪਸਸ੍ਤਨ੍ਮਹਿਨਾਜਾਯਤੈਕਮ੍॥੩॥
Tama asittamasa gulhamagre'praketam salilam sarvama idam; Tuchyenabhvapihitam yadasittapasastanmahinajayataikam. (3)
ਅਰਥ:आरम्भ में अंधकार से ढका अंधकार था; यह सब अप्रकट जलराशि थी। शून्य से आवृत वह 'एक' तप की महिमा से प्रकट हुआ।
ਕਾਮਸ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਸਮਵਰ੍ਤਤਾਧਿ ਮਨਸੋ ਰੇਤਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯਦਾਸੀਤ੍। ਸਤੋ ਬਨ੍ਧੁਮਸਤਿ ਨਿਰਵਿਨ੍ਦਨ੍ਹ੍ਰਿਦਿ ਪ੍ਰਤੀਸ਼੍ਯਾ ਕਵਯੋ ਮਨੀਸ਼ਾ॥੪॥
Kamastadagre samavartatadhi manaso retah prathamam yadasit; Sato bandhumasati niravindanhridi pratishya kavayo manisha. (4)
ਅਰਥ:आरम्भ में उसमें काम (इच्छा) उत्पन्न हुई — वही मन का प्रथम बीज था। ऋषियों ने हृदय में विचार करते हुए असत् में सत् का बन्धन खोज निकाला।
ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨੋ ਵਿਤਤੋ ਰਸ਼੍ਮਿਰੇਸ਼ਾਮਧਃ ਸ੍ਵਿਦਾਸੀਦੁਪਰਿ ਸ੍ਵਿਦਾਸੀਤ੍। ਰੇਤੋਧਾ ਆਸਨ੍ਮਹਿਮਾਨ ਆਸਨ੍ਤ੍ਸ੍ਵਧਾ ਅਵਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤਿਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍॥੫॥
Tirashchino vitato rashmiresham adhah svidasidupari svidasit; Retodha asanmahimana asantsvadha avastatprayatih parastat. (5)
ਅਰਥ:उनकी रश्मि (डोरी) तिरछी फैली हुई थी; क्या नीचे था, क्या ऊपर था? बीजधारी शक्तियाँ थीं, महिमाएँ थीं; नीचे स्वधा, ऊपर प्रयत्न।
ਕੋ ਅਦ੍ਧਾ ਵੇਦ ਕ ਇਹ ਪ੍ਰ ਵੋਚਤ੍ਕੁਤ ਆਜਾਤਾ ਕੁਤ ਇਯਂ ਵਿਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਃ। ਅਰ੍ਵਾਗ੍ਦੇਵਾ ਅਸ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਨੇਨਾਥਾ ਕੋ ਵੇਦ ਯਤ ਆਬਭੂਵ॥੬॥
Ko addha veda ka iha pra vochatkuta ajata kuta iyam visrishtih; Arvagdeva asya visarjanenatha ko veda yata ababhuva. (6)
ਅਰਥ:कौन सचमुच जानता है, यहाँ कौन कह सकता है कि यह सृष्टि कहाँ से उत्पन्न हुई? देवता तो इस सृष्टि के पश्चात् आए; फिर कौन जानता है कि यह कहाँ से हुई?
ਇਯਂ ਵਿਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਰ੍ਯਤ ਆਬਭੂਵ ਯਦਿ ਵਾ ਦਧੇ ਯਦਿ ਵਾ ਨ। ਯੋ ਅਸ੍ਯਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋਮਨ੍ਤ੍ਸੋ ਅਙ੍ਗ ਵੇਦ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਵੇਦ॥੭॥
Iyam visrishtiryata ababhuva yadi va dadhe yadi va na; Yo asyadhyakshah parame vyomantso anga veda yadi va na veda. (7)
ਅਰਥ:यह सृष्टि जहाँ से उत्पन्न हुई, चाहे इसे धारण किया गया हो या नहीं — परम व्योम में जो इसका अध्यक्ष है, वही जानता है; अथवा सम्भवतः वह भी नहीं जानता।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
नासदीय सूक्तम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Cultivates deep philosophical reflection on the origin of existence and the cosmos
Considered the high-water mark of Vedic metaphysical thought, prized by seekers of wisdom
Calms the restless mind by turning it toward the great mystery beyond all opposites
Inspires intellectual humility — even the highest knowledge bows before the infinite
A touchstone for meditation on Brahman, the One that breathed before all duality
Frequently studied by scholars, philosophers and spiritual aspirants across the world
नासदीय सूक्तम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
This is a contemplative hymn rather than a ritual one. Chant it slowly, ideally one verse at a time, pausing to reflect on its meaning. Sit in a calm posture, recite each of the seven mantras with attention to the open questions they pose, and let the mind rest in the silence and wonder that the verses evoke. It is well suited to svadhyaya (self-study) and meditation rather than counted japa.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ नासदीय सूक्तम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ