നിര്വാണ മഞ്ജരീ
निर्वाण मञ्जरी in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
നിർവാണ മഞ്ജരി ആദി ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു 'മുക്തി മഞ്ജരി'യാണ്, ഇത് ശ്ലോകത്തിന് ശേഷം ശ്ലോകത്തിൽ ആത്മാവിനെ ദേവ, മർത്യ, ദൈത്യന്മാർക്ക് അതീതമായി, നാമ-രൂപത്തിനും മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്കും അതീതമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു — ഏക അനന്ത ശിവൻ, ചൈതന്യ സ്വരൂപം. ഇത് ഭഗവാന്റെ ഭക്തിക്കും സ്മരണയ്ക്കും ശ്രദ്ധയോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്ന വിലയേറിയ സംസ്കൃത സ്തോത്രമാണ്.
ഉത്ഭവം & കഥ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
നിർവാണ മഞ്ജരി പരമ്പരാഗതമായി ആദി ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ആദി ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു 'മുക്തി മഞ്ജരി' — ശ്ലോകത്തിന് ശേഷം ശ്ലോകത്തിൽ ആത്മാവിനെ ദേവ, മർത്യ, ദൈത്യന്മാർക്ക് അതീതമായി, നാമ-രൂപത്തിനും മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്കും അതീതമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ഏക അനന്ത ശിവൻ, ചൈതന്യ സ്വരൂപം.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
നിർവാണ മഞ്ജരി ആത്മാർഥവും ഭക്തി നിറഞ്ഞതുമായ ഹൃദയത്തോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നത് ദിവ്യത്വത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിലേക്ക് അടുക്കുന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ആ ദിവ്യത്വം തന്നെ സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കുന്നവരെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.
മന്ത്രം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
അഹം നാമരോ നൈവ മര്ത്യോ ന ദൈത്യോ ന ഗന്ധര്വയക്ഷഃ പിശാചപ്രഭേദഃ । പുമാന്നൈവ ന സ്ത്രീ തഥാ നൈവ ഷണ്ഢഃ പ്രകൃഷ്ടഃ പ്രകാശസ്വരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൧॥ അഹം നൈവ ബാലോ യുവാ നൈവ വൃദ്ധോ ന വര്ണീ ന ച ബ്രഹ്മചാരീ ഗൃഹസ്ഥഃ । വനസ്ഥോഽപി നാഹം ന സംന്യസ്തധര്മാ ജഗജ്ജന്മനാശൈകഹേതുഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൩॥ അഹം നൈവ മേയസ്തിരോഭൂതമായാ തഥൈവേക്ഷിതും മാം പൃഥങ്നാസ്ത്യുപായഃ । സമാശ്ലിഷ്ടകായത്രയോഽപ്യദ്വിതീയഃ സദാതീന്ദ്രിയഃ സര്വരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൩॥ അഹം നൈവ മന്താ ന ഗന്താ ന വക്താ ന കര്താ ന ഭോക്താ ന മുക്താശ്രമസ്ഥഃ । യഥാഹം മനോവൃത്തിഭേദസ്വരൂപ- സ്തഥാ സര്വവൃത്തിപ്രദീപഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൪॥ ന മേ ലോകയാത്രാപ്രവാഹപ്രവൃത്തി- ര്ന മേ ബന്ധബുദ്ധ്യാ ദുരീഹാനിവൃത്തിഃ । പ്രവൃത്തിര്നിവൃത്ത്യാസ്യ ചിത്തസ്യ വൃത്തി- ര്യതസ്തന്വഹം തത്സ്വരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൫॥ നിദാനം യദജ്ഞാനകാര്യസ്യ കാര്യം വിനാ യസ്യ സത്ത്വം സ്വതോ നൈവ ഭാതി । യദാദ്യന്തമധ്യാന്തരാലാന്തരാല- പ്രകാശാത്മകം സ്യാത്തദേവാഹമസ്മി ॥ ൬॥ യതോഽഹം ന ബുദ്ധിര്ന മേ കാര്യസിദ്ധി- ര്യതോ നാഹമങ്ഗം ന മേ ലിങ്ഗഭങ്ഗമ് । ഹൃദാകാശവര്തീ ഗതാങ്ഗത്രയാര്തിഃ സദാ സച്ചിദാനന്ദമൂര്തിഃ ശിവോഽഹമ് ॥ ൭॥ യദാസീദ്വിലാസാദ്വികാരം ജഗദ്യ- ദ്വികരാശ്രയം നാദ്വിതീയത്വതഃ സ്യാത് । മനോബുദ്ധിചിത്താഹമാകാരവൃത്തി- പ്രവൃത്തിര്യതഃ സ്യാത്തദേവാഹമസ്മി ॥ ൮॥ യദന്തര്ബഹിര്വ്യാപകം നിത്യശുദ്ധം യദേകം സദാ സച്ചിദാനന്ദകന്ദമ് । യതഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മപ്രപഞ്ചസ്യ ഭാനം യതസ്തത്പ്രസൂതിസ്തദേവാഹമസ്മി ॥ ൯॥ യദര്കേന്ദുവിദ്യുത്പ്രഭാജാലമാലാ- വിലാസാസ്പദം യത്സ്വഭേദാദിശൂന്യമ് । സമസ്തം ജഗദ്യസ്യ പാദാത്മകം സ്യാ- ദ്യതഃ ശക്തിഭാനം തദേവാഹമസ്മി ॥ ൧൦॥ യതഃ കാലമൃത്യുര്ബിഭേതി പ്രകാമം യതശ്ചിത്തബുദ്ധീന്ദ്രിയാണാം വിലാസഃ । ഹരിബ്രഹ്മരുദ്രേന്ദ്രചന്ദ്രാദിനാമ- പ്രകാശോ യതഃ സ്യാത്തദേവാഹമസ്മി ॥ ൧൧॥ യദാകാശവത്സര്വഗം ശാന്തരൂപം പരം ജ്യോതിരാകാരശൂന്യം വരേണ്യമ് । യദാദ്യന്തശൂന്യം പരം ശങ്കരാഖ്യം യദന്തര്വിഭാവ്യം തദേവാഹമസ്മി ॥ ൧൨॥ ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ ശ്രീഗോവിന്ദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ ശ്രീമച്ഛങ്കരഭഗവതഃ കൃതൌ നിര്വാണമഞ്ജരീ സമ്പൂര്ണാ ॥
ahaṃ nāmaro naiva martyo na daityo na gandharvayakṣaḥ piśācaprabhedaḥ | pumānnaiva na strī tathā naiva ṣaṇḍhaḥ prakṛṣṭaḥ prakāśasvarūpaḥ śivo'ham || 1|| ahaṃ naiva bālo yuvā naiva vṛddho na varṇī na ca brahmacārī gṛhasthaḥ | vanastho'pi nāhaṃ na saṃnyastadharmā jagajjanmanāśaikahetuḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva meyastirobhūtamāyā tathaivekṣituṃ māṃ pṛthaṅnāstyupāyaḥ | samāśliṣṭakāyatrayo'pyadvitīyaḥ sadātīndriyaḥ sarvarūpaḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva mantā na gantā na vaktā na kartā na bhoktā na muktāśramasthaḥ | yathāhaṃ manovṛttibhedasvarūpa- stathā sarvavṛttipradīpaḥ śivo'ham || 4|| na me lokayātrāpravāhapravṛtti- rna me bandhabuddhyā durīhānivṛttiḥ | pravṛttirnivṛttyāsya cittasya vṛtti- ryatastanvahaṃ tatsvarūpaḥ śivo'ham || 5|| nidānaṃ yadajñānakāryasya kāryaṃ vinā yasya sattvaṃ svato naiva bhāti | yadādyantamadhyāntarālāntarāla- prakāśātmakaṃ syāttadevāhamasmi || 6|| yato'haṃ na buddhirna me kāryasiddhi- ryato nāhamaṅgaṃ na me liṅgabhaṅgam | hṛdākāśavartī gatāṅgatrayārtiḥ sadā saccidānandamūrtiḥ śivo'ham || 7|| yadāsīdvilāsādvikāraṃ jagadya- dvikarāśrayaṃ nādvitīyatvataḥ syāt | manobuddhicittāhamākāravṛtti- pravṛttiryataḥ syāttadevāhamasmi || 8|| yadantarbahirvyāpakaṃ nityaśuddhaṃ yadekaṃ sadā saccidānandakandam | yataḥ sthūlasūkṣmaprapañcasya bhānaṃ yatastatprasūtistadevāhamasmi || 9|| yadarkenduvidyutprabhājālamālā- vilāsāspadaṃ yatsvabhedādiśūnyam | samastaṃ jagadyasya pādātmakaṃ syā- dyataḥ śaktibhānaṃ tadevāhamasmi || 10|| yataḥ kālamṛtyurbibheti prakāmaṃ yataścittabuddhīndriyāṇāṃ vilāsaḥ | haribrahmarudrendracandrādināma- prakāśo yataḥ syāttadevāhamasmi || 11|| yadākāśavatsarvagaṃ śāntarūpaṃ paraṃ jyotirākāraśūnyaṃ vareṇyam | yadādyantaśūnyaṃ paraṃ śaṅkarākhyaṃ yadantarvibhāvyaṃ tadevāhamasmi || 12|| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau nirvāṇamañjarī sampūrṇā ||
അർഥം:ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച "മോക്ഷത്തിന്റെ മഞ്ജരി" — ശ്ലോകത്തിന് മേൽ ശ്ലോകം ആത്മാവിനെ ദേവൻ, മർത്യൻ, അസുരൻ എന്നിവയ്ക്ക് അതീതമായി, നാമം, രൂപം, മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ എന്നിവയ്ക്ക് അതീതമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ഏക അനന്ത ശിവൻ, ബോധസ്വരൂപം തന്നെ.
निर्वाण मञ्जरी പാരായണ ഫലങ്ങൾ
നിർവാണ മഞ്ജരിയുടെ പാരായണം ദേവതയുടെ അനുഗ്രഹം, ആശീർവാദം, സംരക്ഷണം എന്നിവ നൽകുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭക്തി വളർത്തുന്നു, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്നു, ഭഗവാന്റെ സ്മരണയിൽ ഹൃദയത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു.
തിങ്കളാഴ്ചകളിലും, മഹാശിവരാത്രി, ശ്രാവണം എന്നിവയുടെ സമയത്തും ഏറ്റവും ശുഭകരം.
ഒരു വിലയേറിയ സംസ്കൃത സ്തോത്രം, ശ്രദ്ധയോടെ നിത്യ പാരായണത്തിന് അനുയോജ്യം.
निर्वाण मञ्जरी പാരായണ വിധി
കുളിച്ച് ദേവതയുടെ ചിത്രത്തിന് മുന്നിൽ കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് ഇരിക്കുക. വിളക്ക് കത്തിച്ച് നിർവാണ മഞ്ജരി പതുക്കെ ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുക. ഇത് നിത്യം പാരായണം ചെയ്യാം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേകിച്ച് തിങ്കളാഴ്ചകളിലും മഹാശിവരാത്രി, ശ്രാവണം എന്നിവയുടെ സമയത്തും.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ निर्वाण मञ्जरी ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ