ਪਞ੍ਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ
पञ्चमुखी हनुमान कवच in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਪੰਚਮੁਖੀ (ਪੰਚਮੁਖ) ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪੰਚਮੁਖ ਸਰੂਪ ਦਾ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਹੈ। ਪੰਜ ਮੁਖ — ਹਨੁਮਾਨ (ਪੂਰਬ), ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ (ਦੱਖਣ), ਗਰੁੜ (ਪੱਛਮ), ਵਰਾਹ (ਉੱਤਰ) ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ (ਊਰਧ੍ਵ) — ਭਗਤ ਦੀ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਡਰ, ਵਿਸ਼, ਰੋਗ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨੁਮਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੱਖਿਆ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Sudarshana Samhita / traditional Hanuman kavacha literature · Traditional · Classical
ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਪੰਚਮੁਖ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲਾ) ਸਰੂਪ ਰਾਮਾਇਣ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ: ਜਾਦੂਗਰ ਅਹਿਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦੇ ਪੰਜ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥ ਬੁਝਾ ਕੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ — ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਗਰੁੜ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੇ — ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥ ਬੁਝਾ ਕੇ ਰਾਮ-ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਇਹ ਕਵਚ ਉਸੇ ਸਰਬ-ਰੱਖਿਅਕ ਪੰਚਮੁਖ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ — ਕੋਈ ਡਰ, ਵਿਸ਼, ਰੋਗ, ਭੂਤ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸ਼੍ਰੀ ਪਞ੍ਚਵਦਨਾਯਾਞ੍ਜਨੇਯਾਯ ਨਮਃ । ੴ ਅਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀ ਪਞ੍ਚਮੁਖਹਨੁਮਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰਿਸ਼ਿਃ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਛਨ੍ਦਃ । ਪਞ੍ਚਮੁਖਵਿਰਾਟ੍ ਹਨੁਮਾਨ੍ਦੇਵਤਾ । ਹ੍ਰੀਂ ਬੀਜਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ । ਕ੍ਰੌਂ ਕੀਲਕਮ੍ । ਕ੍ਰੂਂ ਕਵਚਮ੍ । ਕ੍ਰੈਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਯ ਫਟ੍ । ਇਤਿ ਦਿਗ੍ਬਨ੍ਧਃ । ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਅਥ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰਿਣੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਤਂ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਧ੍ਯਾਨਂ ਹਨੁਮਤਃ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ ੧॥ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮਹਾਭੀਮਂ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਨਯਨੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍ ॥ ੨॥ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਵਾਨਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਮ੍ । ਦਨ੍ਸ਼੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਦਨਂ ਭ੍ਰਿਕੁਟੀਕੁਟਿਲੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੩॥ ਅਸ੍ਯੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਅਤ੍ਯੁਗ੍ਰਤੇਜੋਵਪੁਸ਼ਂ ਭੀਸ਼ਣਂ ਭਯਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੪॥ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਗਾਰੁਡਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ਸਰ੍ਵਨਾਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਵਿਸ਼ਭੂਤਾਦਿਕ੍ਰਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੫॥ ਉਤ੍ਤਰਂ ਸੌਕਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਂ ਦੀਪ੍ਤਂ ਨਭੋਪਮਮ੍ । ਪਾਤਾਲਸਿਂਹਵੇਤਾਲਜ੍ਵਰਰੋਗਾਦਿਕ੍ਰਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੬॥ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਹਯਾਨਨਂ ਘੋਰਂ ਦਾਨਵਾਨ੍ਤਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਯੇਨ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਾਰਕਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ ॥ ੭॥ ਜਘਾਨ ਸ਼ਰਣਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਹਰਂ ਪਰਮ੍ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੁਖਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਹਨੁਮਨ੍ਤਂ ਦਯਾਨਿਧਿਮ੍ ॥ ੮॥ ਖਡ੍ਗਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਪਾਸ਼ਮਙ੍ਕੁਸ਼ਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਮੁਸ਼੍ਟਿਂ ਕੌਮੋਦਕੀਂ ਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਕਮਣ੍ਡਲੁਮ੍ ॥ ੯॥ ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਦ੍ਰਾਂ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ । ਏਤਾਨ੍ਯਾਯੁਧਜਾਲਾਨਿ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੧੦॥ ਪ੍ਰੇਤਾਸਨੋਪਵਿਸ਼੍ਟਂ ਤਂ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂਸ਼ਿਤਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ ॥ ੧੧॥ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਯਂ ਦੇਵਂ ਹਨੁਮਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍ । ਪਞ੍ਚਾਸ੍ਯਮਚ੍ਯੁਤਮਨੇਕਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ਼ਿਖਰਂ ਕਪਿਰਾਜਵਰ੍ਯਮ । ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਾਦਿਮੁਕੁਟੈਰੂਪਸ਼ੋਭਿਤਾਙ੍ਗਂ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ਮਾਦ੍ਯਮਨਿਸ਼ਂ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ॥ ੧੨॥ ਮਰ੍ਕਟੇਸ਼ਂ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਹਰਂ ਪਰਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਸਂਹਰ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨਾਪਦਮੁਦ੍ਧਰ ॥ ੧੩॥ ੴ ਹਰਿਮਰ੍ਕਟ ਮਰ੍ਕਟ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪਰਿਲਿਖ੍ਯਤਿ ਲਿਖ੍ਯਤਿ ਵਾਮਤਲੇ । ਯਦਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਕੁਲਂ ਯਦਿ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਵਾਮਲਤਾ ॥ ੧੪॥ ੴ ਹਰਿਮਰ੍ਕਟਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ।
oṃ śrī pañcavadanāyāñjaneyāya namaḥ | oṃ asya śrī pañcamukhahanumanmantrasya brahmā ṛṣiḥ | gāyatrīchandaḥ | pañcamukhavirāṭ hanumāndevatā | hrīṃ bījam | śrīṃ śaktiḥ | krauṃ kīlakam | krūṃ kavacam | kraiṃ astrāya phaṭ | iti digbandhaḥ | śrī garuḍa uvāca | atha dhyānaṃ pravakṣyāmi śṛṇusarvāṅgasundari | yatkṛtaṃ devadevena dhyānaṃ hanumataḥ priyam || 1|| pañcavaktraṃ mahābhīmaṃ tripañcanayanairyutam | bāhubhirdaśabhiryuktaṃ sarvakāmārthasiddhidam || 2|| pūrvaṃ tu vānaraṃ vaktraṃ koṭisūryasamaprabham | danṣṭrākarālavadanaṃ bhṛkuṭīkuṭilekṣaṇam || 3|| asyaiva dakṣiṇaṃ vaktraṃ nārasiṃhaṃ mahādbhutam | atyugratejovapuṣaṃ bhīṣaṇaṃ bhayanāśanam || 4|| paścimaṃ gāruḍaṃ vaktraṃ vakratuṇḍaṃ mahābalam || sarvanāgapraśamanaṃ viṣabhūtādikṛntanam || 5|| uttaraṃ saukaraṃ vaktraṃ kṛṣṇaṃ dīptaṃ nabhopamam | pātālasiṃhavetālajvararogādikṛntanam || 6|| ūrdhvaṃ hayānanaṃ ghoraṃ dānavāntakaraṃ param | yena vaktreṇa viprendra tārakākhyaṃ mahāsuram || 7|| jaghāna śaraṇaṃ tatsyātsarvaśatruharaṃ param | dhyātvā pañcamukhaṃ rudraṃ hanumantaṃ dayānidhim || 8|| khaḍgaṃ triśūlaṃ khaṭvāṅgaṃ pāśamaṅkuśaparvatam | muṣṭiṃ kaumodakīṃ vṛkṣaṃ dhārayantaṃ kamaṇḍalum || 9|| bhindipālaṃ jñānamudrāṃ daśabhirmunipuṅgavam | etānyāyudhajālāni dhārayantaṃ bhajāmyaham || 10|| pretāsanopaviṣṭaṃ taṃ sarvābharaṇabhūṣitam | divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam || 11|| sarvāścaryamayaṃ devaṃ hanumadviśvatomukham | pañcāsyamacyutamanekavicitravarṇavaktraṃ śaśāṅkaśikharaṃ kapirājavaryama | pītāmbarādimukuṭairūpaśobhitāṅgaṃ piṅgākṣamādyamaniśaṃ manasā smarāmi || 12|| markaṭeśaṃ mahotsāhaṃ sarvaśatruharaṃ param | śatru saṃhara māṃ rakṣa śrīmannāpadamuddhara || 13|| oṃ harimarkaṭa markaṭa mantramidaṃ parilikhyati likhyati vāmatale | yadi naśyati naśyati śatrukulaṃ yadi muñcati muñcati vāmalatā || 14|| oṃ harimarkaṭāya svāhā |
ਅਰਥ:ਓਂ, ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੰਚਮੁਖ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਛੰਦ ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਦੇਵਤਾ ਪੰਚਮੁਖ ਵਿਰਾਟ ਹਨੁਮਾਨ ਹਨ; ਹ੍ਰੀਂ ਬੀਜ, ਸ਼੍ਰੀਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰੌਂ ਕੀਲਕ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਗਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
पञ्चमुखी हनुमान कवच ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ — ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਭਗਤ ਦੀ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਮੁਖ ਡਰ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ, ਜ਼ਵਰ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗਰੁੜ ਮੁਖ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ, ਅਤੇ ਬਿਪਤਾ (ਆਪਦਾ) ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — 'ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਸੰਹਰ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼'।
ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਉਸ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਕਠਿਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸ਼ਕਤ ਢਾਲ ਲਈ ਮੁੜਦੇ ਹਨ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
पञ्चमुखी हनुमान कवच ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੰਚਮੁਖ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲੇ) ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ, ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਿਲ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਵਿਨਿਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕਰੋ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੁਖ — ਹਨੁਮਾਨ, ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਗਰੁੜ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ — ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕਵਚ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਲੋੜ ਲਈ 11 ਜਾਂ 21 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ पञ्चमुखी हनुमान कवच ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ