ദശാവതാര സ്തോത്രമ് — പ്രലയപയോധിജലേ (ജയദേവ)
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) in Malayalam · മലയാളം
✦ അർഥം
ഈ ദശാവതാര സ്തോത്രം ('പ്രളയപയോധിജലേ') ഒഡിശയിലെ കേന്ദുബില്വ (കേന്ദുലി) മഹാകവി ജയദേവൻ തന്റെ ഗീത ഗോവിന്ദത്തിൽ രചിച്ചതാണ്. ഇത് വിഷ്ണുവിന്റെ ദശ അവതാരങ്ങളെ മനോഹരമായ സംസ്കൃതത്തിൽ സ്തുതിക്കുകയും പുരിയിൽ ഭഗവാൻ ജഗന്നാഥന്റെ മുന്നിൽ ദിവസവും പാടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഒഡിയ, സമസ്ത ഭാരതീയ ഭക്തിയുടെ നിധിയാണ്, ഓരോ യുഗത്തിലും ഭഗവാന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി പാടപ്പെടുന്നു.
ഉത്ഭവം & കഥ
Gita Govinda by Jayadeva · Jayadeva · 12th century
ജയദേവൻ, രാജാ ലക്ഷ്മണ സേനന്റെ ആസ്ഥാന കവിയും ഒഡിശയിലെ കേന്ദുലി (കേന്ദുബില്വ) വാസിയും, ഗീത ഗോവിന്ദം രചിച്ചു — ഇത് സംസ്കൃത ഭക്തി കാവ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത കൃതികളിൽ ഒന്നാണ്. അതിന്റെ ആരംഭ ദശാവതാര സ്തോത്രം, 'പ്രളയപയോധിജലേ', വിഷ്ണുവിന്റെ ദശ അവതാരങ്ങളെ സ്തുതിക്കുകയും നൂറ്റാണ്ടുകളായി പുരിയിൽ ഭഗവാൻ ജഗന്നാഥന്റെ സേവയിൽ പാടുകയും ചെയ്തു, ഇത് അതിനെ ഒഡിശയുടെയും സമസ്ത വൈഷ്ണവരുടെയും ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റി.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
ഈ ഒരേ സ്തോത്രത്തിൽ സമസ്ത ദശ അവതാരങ്ങളുടെ ലീലകൾ പാടുക എന്നാൽ, ധർമ്മ സംരക്ഷണത്തിനായി ഭഗവാൻ ധരിക്കുന്ന ഓരോ രൂപത്തിന്റെയും അഭയം പ്രാപിക്കുക എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത് — യുഗയുഗങ്ങളായി, 'ജയ ജഗദീശ ഹരേ'.
മന്ത്രം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
പ്രലയപയോധിജലേ ധൃതവാനസി വേദം വിഹിതവഹിത്രചരിത്രമഖേദമ് । കേശവ ധൃതമീനശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൧॥ ക്ഷിതിരതിവിപുലതരേ തവ തിഷ്ഠതി പൃഷ്ഠേ ധരണിധരണകിണചക്രഗരിഷ്ഠേ । കേശവ ധൃതകച്ഛപരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൨॥ വസതി ദശനശിഖരേ ധരണീ തവ ലഗ്നാ ശശിനി കലങ്കകലേവ നിമഗ്നാ । കേശവ ധൃതസൂകരരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൩॥ തവ കരകമലവരേ നഖമദ്ഭുതശൃങ്ഗം ദലിതഹിരണ്യകശിപുതനുഭൃങ്ഗമ് । കേശവ ധൃതനരഹരിരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൪॥ ഛലയസി വിക്രമണേ ബലിമദ്ഭുതവാമന പദനഖനീരജനിതജനപാവന । കേശവ ധൃതവാമനരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൫॥ ക്ഷത്രിയരുധിരമയേ ജഗദപഗതപാപം സ്നപയസി പയസി ശമിതഭവതാപമ് । കേശവ ധൃതഭൃഗുപതിരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൬॥ വിതരസി ദിക്ഷു രണേ ദിക്പതികമനീയം ദശമുഖമൌലിബലിം രമണീയമ് । കേശവ ധൃതരാമശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൭॥ വഹസി വപുഷി വിശദേ വസനം ജലദാഭം ഹലഹതിഭീതിമിലിതയമുനാഭമ് । കേശവ ധൃതഹലധരരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൮॥ നിന്ദസി യജ്ഞവിധേരഹഹ ശ്രുതിജാതം സദയഹൃദയദര്ശിതപശുഘാതമ് । കേശവ ധൃതബുദ്ധശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൯॥ മ്ലേച്ഛനിവഹനിധനേ കലയസി കരവാലം ധൂമകേതുമിവ കിമപി കരാലമ് । കേശവ ധൃതകല്കിശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൧൦॥ ശ്രീജയദേവകവേരിദമുദിതമുദാരം ശൃണു സുഖദം ശുഭദം ഭവസാരമ് । കേശവ ധൃതദശവിധരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ ൧൧॥
pralayapayodhijale dhṛtavānasi vedaṃ vihitavahitracaritramakhedam | keśava dhṛtamīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1|| kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe | keśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 2|| vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā śaśini kalaṅkakaleva nimagnā | keśava dhṛtasūkararūpa jaya jagadīśa hare || 3|| tava karakamalavare nakhamadbhutaśṛṅgaṃ dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | keśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 4|| chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana padanakhanīrajanitajanapāvana | keśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare || 5|| kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpaṃ snapayasi payasi śamitabhavatāpam | keśava dhṛtabhṛgupatirūpa jaya jagadīśa hare || 6|| vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyaṃ daśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam | keśava dhṛtarāmaśarīra jaya jagadīśa hare || 7|| vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābhaṃ halahatibhītimilitayamunābham | keśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare || 8|| nindasi yajñavidherahaha śrutijātaṃ sadayahṛdayadarśitapaśughātam | keśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare || 9|| mlecchanivahanidhane kalayasi karavālaṃ dhūmaketumiva kimapi karālam | keśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || 10|| śrījayadevakaveridamuditamudāraṃ śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhavasāram | keśava dhṛtadaśavidharūpa jaya jagadīśa hare || 11||
അർഥം:गीत गोविन्द से जयदेव रचित भगवान विष्णु के दश अवतारों (दशावतार) की प्रसिद्ध स्तुति — मत्स्य, कूर्म, वराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, बलराम, बुद्ध व कल्कि रूपों का वंदन, प्रत्येक श्लोक के अंत में 'जय जगदीश हरे' — हे जगत् के स्वामी हरि, आपकी जय हो!
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) പാരായണ ഫലങ്ങൾ
ഒരേ സ്തോത്രത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സമസ്ത ദശ അവതാരങ്ങളുടെ മഹിമ പാടുന്നു — ഓരോ യുഗത്തിലും സാഹചര്യത്തിലും ഭഗവാന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും കൃപയ്ക്കും വേണ്ടി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ജയദേവന്റെ ഗീത ഗോവിന്ദത്തിന്റെ ഒരു മാസ്റ്റർപീസ്, പുരിയിലെ ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദിവസവും പാടുകയും ഒഡിശയിലും സമസ്ത ഭാരതത്തിലും പ്രിയങ്കരവുമാണ്.
ആഴമേറിയ ഭക്തിയും ഭഗവാന്റെ ലീലകളുടെ സ്മരണയും വളർത്തുന്നു; മധുരവും കീർത്തനത്തിൽ പ്രിയങ്കരവുമാണ്.
ഏകാദശി, ജന്മാഷ്ടമി, രാമ നവമി, വിഷ്ണു ഉത്സവങ്ങളുടെ സമയത്ത് വിശേഷാൽ ശുഭകരം.
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) പാരായണ വിധി
സ്നാനം ചെയ്ത് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെയോ ജഗന്നാഥന്റെയോ വിഗ്രഹത്തിന് മുന്നിൽ കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ മുഖം തിരിച്ച് ഇരിക്കുക. വിളക്ക് കത്തിച്ച് ദശ ശ്ലോകങ്ങൾ മധുരമായി പാടുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുക, ഓരോ അവതാരത്തിലും മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ച്, ഓരോന്നും 'ജയ ജഗദീശ ഹരേ' എന്നതോടെ അവസാനിപ്പിക്കുക. ഇത് പലപ്പോഴും കീർത്തനമായി പാടുകയും ഏകാദശിയിൽ വിശേഷാൽ പ്രിയങ്കരവുമാണ്.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ