ਸਂਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨਾਸ਼੍ਟਕ
संकट मोचन हनुमानाष्टक in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨਾਸ਼ਟਕ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅੱਠ ਚੌਪਾਈਆਂ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' (ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ) ਕਹਿ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੋਸੁਆਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਰਚਿਤ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਕਟ, ਡਰ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Composed by Tulsidas, associated with Sankat Mochan Temple, Varanasi · Goswami Tulsidas · 16th century CE
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਇਹ ਅਸ਼ਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਨਿਵਾਰਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਗਿਆ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਮੰਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਸ਼ਟਕ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਣਗਿਣਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਰੋਗਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇਸੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਬਾਲਪਨਾ ਸੋਂ ਹਨੁਮਂਤ ਅਤਿ ਖੇਲੇਂ। ਦੁਰ੍ਗਮ ਕਾਜ ਸਵਾਰਤ ਸਹਜ ਮੇਂ ਮੇਲੇਂ॥ ਕੀਨ੍ਹੋਂ ਏਕ ਪਾਰਨ ਤੋਂ ਸੋਂ ਰਬਿ ਮਗ ਮੇਂ ਧਾਯੋ। ਜਬ ਭਾਗਵਤ ਬਖਾਨਤ ਤਾਹਿ ਗ੍ਰਸਨ ਕੋ ਧਾਯੋ॥੧॥
Baalpana Son Hanumant Ati Khelen. Durgam Kaaj Savarat Sahaj Mein Melen. Keenho Ek Paaran To Son Rabi Mag Mein Dhayo. Jab Bhagavat Bakhanat Tahi Grasan Ko Dhayo.
ਅਰਥ:ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਬੜੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ; ਦੁਰਗਮ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਉੱਡੇ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੌੜੇ।
ਬਾਲਪਨਾ ਮੇਂ ਖੇਲਤ ਤਹਂ ਦੇਖੇ ਫਲਨ ਕੀ ਬਾਰੀ। ਮਨ ਮੇਂ ਭਈ ਉਮਂਗ ਤਾਹਿ ਖਾਵਤ ਗ੍ਰਸਨ ਕੋ ਧਾਰੀ॥ ਪਾਂਵ ਤਰ ਦਾਬਤ ਧਰਨੀ ਕੋ ਧਰਤ ਗਿਰਿ ਭਾਰੀ। ਮਾਰੁਤ ਨਂਦਨ ਮਹਾਬਲੀ ਬਲ ਅਤੁਲ ਅਤਿ ਭਾਰੀ॥੨॥
Baalpana Mein Khelat Tahan Dekhe Phalan Ki Baari. Man Mein Bhayi Umang Tahi Khavat Grasan Ko Dhari. Panv Tar Dabat Dharni Ko Dharat Giri Bhari. Marut Nandan Mahabali Bal Atul Ati Bhari.
ਅਰਥ:ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਵੇਖਿਆ; ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣ ਦੌੜੇ। ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਅਤੁਲਨੀਯ ਤੇ ਅਪਰਿਮਿਤ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਂਜਨਿ ਪੁਤ੍ਰ ਬਲਵਂਤ ਸ਼ਂਕਰ ਸੁਵਨ। ਕੇਸਰੀ ਨਂਦਨ ਰਾਮਦੂਤ ਪ੍ਰਿਯ ਭਗਵਨ॥ ਲਂਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਕੋ ਸੁਨ ਕਰਤ ਬਜਰਂਗ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੁ ਬੀਰ ਹਨੂਮਾਨ ਸ੍ਵਾਮੀ ਚਰਨ ਮਂਗ॥੩॥
Anjani Putra Balwant Shankar Suvan. Kesari Nandan Ramdoot Priya Bhagwan. Lank Videsh Ko Sun Karat Bajrang. He Prabhu Beer Hanuman Swami Charan Mang.
ਅਰਥ:ਅੰਜਨੀਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰ; ਕੇਸਰੀਨੰਦਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੂਤ। ਵਿਦੇਸ਼ ਲੰਕਾ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਜਰੰਗ ਉੱਥੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੀਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।
ਦਾਨਵਦਲਨ ਰਣਕਰ੍ਮ ਅਤਿ ਭਯਂਕਰ। ਜਿਨਕੇ ਭਯ ਸੇ ਕਾਂਪਤ ਸਦਾ ਰਜਨੀਚਰ॥ ਨਿਤ੍ਯ ਬਿਰਾਜਤ ਸਿਯ ਰਾਮ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਮੇਂ। ਕੀਰਤਿ ਬਿਮਲ ਵਿਰਾਜਤ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਸਂਸਾਰ ਮੇਂ॥੪॥
Danav Dalan Rankarm Ati Bhayankara. Jinke Bhay Se Kanpat Sada Rajnichar. Nitya Birajat Siya Ram Ke Darbar Mein. Keerti Bimal Birajat Tribhuvan Sansar Mein.
ਅਰਥ:ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਦਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਣਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੈਅ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਸਦਾ ਕੰਬਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਤ ਸੀਤਾ-ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਕੀਰਤੀ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।
ਸਰਨਾਗਤ ਕੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਸਂਕਟ ਕੋ ਹਰੈਂ। ਜੋ ਸੁਮਿਰਤ ਹਿਯ ਹਰਸ਼ਤ ਮੋਦ ਮਂਗਲ ਭਰੈਂ॥ ਐਸੇ ਪ੍ਰਭੁ ਹਨੁਮਾਨ ਸਦਾ ਜਨ ਕੇ ਹਿਤਕਾਰੀ। ਮੋਰੇ ਦੋਸ਼ ਬਿਚਾਰਿ ਕੇਹਿ ਨਾਥ ਨ ਟਾਰੀ॥੫॥
Sarnaagat Ki Raksha Sankat Ko Harain. Jo Sumirat Hiy Harshat Mod Mangal Bharain. Aise Prabhu Hanuman Sada Jan Ke Hitkari. More Dosh Bichari Kehi Nath Na Tari.
ਅਰਥ:ਉਹ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਕੇ ਸੰਕਟ ਹਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹਰਖ ਤੇ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨੁਮਾਨ ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਥ, ਮੇਰੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਠੁਕਰਾਓ।
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਹਨੁਮਾਨ ਗੋਸਾਈਂ। ਤੁਮ ਬਿਨ ਔਰ ਨ ਕੋਊ ਸਹਾਈ॥ ਰਾਮ ਦੂਤ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਧਾਮਾ। ਬਡ़ੇ ਭਾਗ ਮੋਹਿ ਮਿਲੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਾ॥੬॥
Jai Jai Jai Hanuman Gosain. Tum Bin Aur Na Kou Sahai. Ram Doot Atulit Bal Dhama. Bade Bhag Mohi Mile Shrirama.
ਅਰਥ:ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗੋਸਾਈਂ! ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਦੇ ਧਾਮ। ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਮਿਲੇ।
ਪਵਨ ਪੁਤ੍ਰ ਬਲਵਂਤ ਬਜਰਂਗੀ। ਮਹਾਬੀਰ ਕੁਮਤਿ ਨਿਵਾਰ ਸੁਮਤਿ ਕੇ ਸਂਗੀ॥ ਸਂਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨ ਬਿਰਦ ਤੁਮ੍ਹਾਰੋ। ਸਂਕਟ ਸੇ ਮੋਹਿ ਆਨ ਉਬਾਰੋ॥੭॥
Pavan Putra Balwant Bajrangi. Mahabir Kumati Nivar Sumati Ke Sangi. Sankat Mochan Hanuman Birad Tumharo. Sankat Se Mohi Aan Ubaro.
ਅਰਥ:ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਬਜਰੰਗੀ; ਮਹਾਵੀਰ, ਕੁਮਤਿ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁਮਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। 'ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ' ਤੁਹਾਡਾ ਬਿਰਦ (ਯਸ਼) ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਉਬਾਰੋ।
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਹਨੁਮਂਤ ਅਗਾਧਾ। ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਗੁਰੁਦੇਵ ਸਮਾਨਾ॥ ਜੋ ਸਤ ਬਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਕੋਈ। ਸਂਕਟ ਮਿਟੇ ਸਦਾ ਸੁਖ ਹੋਈ॥੮॥
Jai Jai Jai Hanumant Agadha. Karahu Kripa Gurudev Samana. Jo Sat Bar Path Kar Koi. Sankat Mite Sada Sukh Hoi.
ਅਰਥ:ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਅਗਾਧ ਹਨੁਮੰਤ! ਗੁਰੂਦੇਵ ਸਮਾਨ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਸੌ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਟ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
संकट मोचन हनुमानाष्टक ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੇ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਡਰ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਖ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਰਮ-ਸੰਗਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
संकट मोचन हनुमानाष्टक ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਘਿਓ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨਾਸ਼ਟਕ ਦਾ 8 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰੋ। 40 ਦਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਪਾਠ ਦੀ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ संकट मोचन हनुमानाष्टक ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ