ਆਰਤੀ
ਆਰਤੀ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸਿੱਖ ਆਰਤੀ, ਜੋ “ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਗੰਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ। ਦੀਵੇ-ਥਾਲ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਸਮਾਨ ਥਾਲ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਵੇ, ਤਾਰੇ ਜੜੇ ਮੋਤੀ, ਤੇ ਪੌਣ ਧੂਪ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੇਅੰਤ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Sri Guru Granth Sahib (Raag Dhanasari) and tradition. English translation: Sant Singh Khalsa (public domain). · Guru Nanak Dev Ji (with shabads of later Gurus) · 15th–17th century CE
ਜਗੰਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੀਵਿਆਂ ਦਾ ਥਾਲ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਰਤੀ ਗਾਈ: ਅਸਮਾਨ ਥਾਲ ਹੈ, ਜੋਤੀ-ਮਈ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੌਣ ਉਸ ਦੀ ਧੂਪ — ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਅਰਥ:ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ — ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ।
ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਆਰਤੀ
dhanaasaree mahalaa pehilaa aaratee
ਅਰਥ:ਧਨਾਸਰੀ, ਪਹਿਲਾ ਮਹਲਾ, ਆਰਤੀ।
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਅਰਥ:ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ — ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ।
ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ ॥ ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ ॥੧॥
gagan mai thaal rav cha(n)dh dheepak bane taarikaa ma(n)ddal janak motee || dhoop malaanalo pavan chavaro kare sagal banarai foola(n)t jotee ||1||
ਅਰਥ:ਅਕਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਵੇ ਹਨ; ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਤਾਰੇ ਮੋਤੀ ਹਨ। ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਹੈ, ਪੌਣ ਚੌਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਹੇ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ। ॥1॥
ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ਭਵ ਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ॥ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
kaisee aaratee hoi bhav kha(n)ddanaa teree aaratee || anahataa sabadh vaaja(n)t bheree ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਇਹ ਕੈਸੀ ਅਦਭੁਤ ਆਰਤੀ ਹੈ! ਹੇ ਭੈ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੱਜਣਾ ਹੈ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਸਹਸ ਤਵ ਨੈਨ ਨਨ ਨੈਨ ਹੈ ਤੋਹਿ ਕਉ ਸਹਸ ਮੂਰਤਿ ਨਨਾ ਏਕ ਤੋਹੀ ॥ ਸਹਸ ਪਦ ਬਿਮਲ ਨਨ ਏਕ ਪਦ ਗੰਧ ਬਿਨੁ ਸਹਸ ਤਵ ਗੰਧ ਇਵ ਚਲਤ ਮੋਹੀ ॥੨॥
sahas tav nain nan nain hai toh kau sahas moorat nanaa ek tohee || sahas padh bimal nan ek padh ga(n)dh bin sahas tav ga(n)dh iv chalat mohee ||2||
ਅਰਥ:ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਅੱਖ ਨਹੀਂ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਵੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਚਰਨ ਨਹੀਂ; ਨੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੱਕ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਲੀਲਾ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹਾਂ! ॥2॥
ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥ ਤਿਸ ਕੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ॥੩॥
sabh meh jot jot hai soi || tis kai chaanan sabh meh chaanan hoi || gur saakhee jot paragaT hoi || jo tis bhaavai su aaratee hoi ||3||
ਅਰਥ:ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਜੋਤਿ ਹੋ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ॥3॥
ਹਰਿ ਚਰਣ ਕਮਲ ਮਕਰੰਦ ਲੋਭਿਤ ਮਨੋ ਅਨਦਿਨੋ ਮੋਹਿ ਆਹੀ ਪਿਆਸਾ ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਲੁ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਸਾਰਿੰਗ ਕਉ ਹੋਇ ਜਾ ਤੇ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਵਾਸਾ ॥੪॥੧॥੭॥੯॥
har charan kamal makara(n)dh lobhit mano anadhino moh aahee piaasaa || kirapaa jal dheh naanak saari(n)g kau hoi jaa te terai naam vaasaa ||4||1||7||9||
ਅਰਥ:ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿਹਾਏ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੇ। ॥4॥1॥7॥9॥
ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ ਮਜਨੁ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਝੂਠੇ ਸਗਲ ਪਾਸਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
naam tero aaratee majan muraare || har ke naam bin jhooThe sagal paasaare ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਆਡੰਬਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਸਨੋ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਉਰਸਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਕੇਸਰੋ ਲੇ ਛਿਟਕਾਰੇ ॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਅੰਭੁਲਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਚੰਦਨੋ ਘਸਿ ਜਪੇ ਨਾਮੁ ਲੇ ਤੁਝਹਿ ਕਉ ਚਾਰੇ ॥੧॥
naam tero aasano naam tero urasaa naam teraa kesaro le chhiTakaare || naam teraa a(n)bhulaa naam tero cha(n)dhano ghas jape naam le tujheh kau chaare ||1||
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਮੇਰਾ ਆਸਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਚੰਦਨ ਘਸਾਉਣ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਉਹ ਕੇਸਰ ਹੈ ਜੋ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਜਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਚੰਦਨ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਹੀ ਚੰਦਨ ਘਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ॥1॥
ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਦੀਵਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਬਾਤੀ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਤੇਲੁ ਲੇ ਮਾਹਿ ਪਸਾਰੇ ॥ ਨਾਮ ਤੇਰੇ ਕੀ ਜੋਤਿ ਲਗਾਈ ਭਇਓ ਉਜਿਆਰੋ ਭਵਨ ਸਗਲਾਰੇ ॥੨॥
naam teraa dheevaa naam tero baatee naam tero tel le maeh pasaare || naam tere kee jot lagaiee bhio ujiaaro bhavan sagalaare ||2||
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਬੱਤੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਉਹ ਤੇਲ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ॥2॥
ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਤਾਗਾ ਨਾਮੁ ਫੂਲ ਮਾਲਾ ਭਾਰ ਅਠਾਰਹ ਸਗਲ ਜੂਠਾਰੇ ॥ ਤੇਰੋ ਕੀਆ ਤੁਝਹਿ ਕਿਆ ਅਰਪਉ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਤੁਹੀ ਚਵਰ ਢੋਲਾਰੇ ॥੩॥
naam tero taagaa naam fool maalaa bhaar aThaareh sagal jooThaare || tero keeaa tujheh kiaa arapau naam teraa tuhee chavar ddolaare ||3||
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ। ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਰ ਬਨਸਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਚੌਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਝੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥3॥
ਦਸ ਅਠਾ ਅਠਸਠੇ ਚਾਰੇ ਖਾਣੀ ਇਹੈ ਵਰਤਣਿ ਹੈ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰੇ ॥ ਕਹੈ ਰਵਿਦਾਸੁ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਹਰਿ ਭੋਗ ਤੁਹਾਰੇ ॥੪॥੩॥
dhas aThaa aThasaThe chaare khaanee ihai varatan hai sagal sa(n)saare || kahai ravidhaas naam tero aaratee sat naam hai har bhog tuhaare ||4||3||
ਅਰਥ:ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਾਂ, ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਰਵਿਦਾਸ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਸਤਿਨਾਮ, ਇਹ ਸੱਚਾ ਨਾਮ ਹੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ॥4॥3॥
ਸ੍ਰੀ ਸੈਣੁ ॥
sree sain ||
ਅਰਥ:ਸ੍ਰੀ ਸੈਨ।
ਧੂਪ ਦੀਪ ਘ੍ਰਿਤ ਸਾਜਿ ਆਰਤੀ ॥ ਵਾਰਨੇ ਜਾਉ ਕਮਲਾ ਪਤੀ ॥੧॥
dhoop dheep ghirat saaj aaratee || vaarane jaau kamalaa patee ||1||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੋਂ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥1॥
ਮੰਗਲਾ ਹਰਿ ਮੰਗਲਾ ॥ ਨਿਤ ਮੰਗਲੁ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾਇ ਕੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ma(n)galaa har ma(n)galaa || nit ma(n)gal raajaa raam rai ko ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ!
ਊਤਮੁ ਦੀਅਰਾ ਨਿਰਮਲ ਬਾਤੀ ॥ ਤੁਹਂੀ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕਮਲਾ ਪਾਤੀ ॥੨॥
uootam dheearaa niramal baatee || tuha(n)ee nira(n)jan kamalaa paatee ||2||
ਅਰਥ:ਉੱਤਮ ਹੈ ਦੀਵਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਬੱਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ, ਹੇ ਧਨ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਆਮੀ! ॥2॥
ਰਾਮਾ ਭਗਤਿ ਰਾਮਾਨੰਦੁ ਜਾਨੈ ॥ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ਬਖਾਨੈ ॥੩॥
raamaa bhagat raamaana(n)dh jaanai || pooran paramaana(n)dh bakhaanai ||3||
ਅਰਥ:ਰਾਮਾਨੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ॥3॥
ਮਦਨ ਮੂਰਤਿ ਭੈ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ ॥ ਸੈਨੁ ਭਣੈ ਭਜੁ ਪਰਮਾਨੰਦੇ ॥੪॥੨॥
madhan moorat bhai taar gobi(n)dhe || sain bhanai bhaj paramaana(n)dhe ||4||2||
ਅਰਥ:ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰਿਆ। ਸੈਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ! ॥4॥2॥
ਪ੍ਰਭਾਤੀ ॥
prabhaatee ||
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਭਾਤੀ।
ਸੁੰਨ ਸੰਧਿਆ ਤੇਰੀ ਦੇਵ ਦੇਵਾਕਰ ਅਧਪਤਿ ਆਦਿ ਸਮਾਈ ॥ ਸਿਧ ਸਮਾਧਿ ਅੰਤੁ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਲਾਗਿ ਰਹੇ ਸਰਨਾਈ ॥੧॥
su(n)n sa(n)dhiaa teree dhev dhevaakar adhapat aadh samaiee || sidh samaadh a(n)t nahee paiaa laag rahe saranaiee ||1||
ਅਰਥ:ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਆਦਿ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸੁਆਮੀ ਹੋ। ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਿੱਧ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੀਮਾ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਫੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ॥1॥
ਲੇਹੁ ਆਰਤੀ ਹੋ ਪੁਰਖ ਨਿਰੰਜਨ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਜਹੁ ਭਾਈ ॥ ਠਾਢਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਿਗਮ ਬੀਚਾਰੈ ਅਲਖੁ ਨ ਲਖਿਆ ਜਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
leh aaratee ho purakh nira(n)jan satigur poojahu bhaiee || Thaaddaa brahamaa nigam beechaarai alakh na lakhiaa jaiee ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਸ਼ੁੱਧ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਭਾਈ-ਬੰਧੂਓ। ਉਸ ਦੇ ਦਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਤਤੁ ਤੇਲੁ ਨਾਮੁ ਕੀਆ ਬਾਤੀ ਦੀਪਕੁ ਦੇਹ ਉਜੵਾਰਾ ॥ ਜੋਤਿ ਲਾਇ ਜਗਦੀਸ ਜਗਾਇਆ ਬੂਝੈ ਬੂਝਨਹਾਰਾ ॥੨॥
tat tel naam keeaa baatee dheepak dheh ujayeaaraa || jot lai jagadhees jagaiaa boojhai boojhanahaaraa ||2||
ਅਰਥ:ਤੱਤ-ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੱਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੀਵਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਜੋਤਿ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਹੈ। ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ॥2॥
ਪੰਚੇ ਸਬਦ ਅਨਾਹਦ ਬਾਜੇ ਸੰਗੇ ਸਾਰਿੰਗਪਾਨੀ ॥ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਕੀਨੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਰਬਾਨੀ ॥੩॥੫॥
pa(n)che sabadh anaahadh baaje sa(n)ge saari(n)gapaanee || kabeer dhaas teree aaratee keenee nira(n)kaar nirabaanee ||3||5||
ਅਰਥ:ਪੰਚ ਸ਼ਬਦ — ਪੰਜ ਆਦਿ ਨਾਦਾਂ — ਦੀ ਅਨਹਦ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਬੀਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਆਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ॥3॥5॥
ਧੰਨਾ ॥
dha(n)naa ||
ਅਰਥ:ਧੰਨਾ।
ਗੋਪਾਲ ਤੇਰਾ ਆਰਤਾ ॥ ਜੋ ਜਨ ਤੁਮਰੀ ਭਗਤਿ ਕਰੰਤੇ ਤਿਨ ਕੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰਤਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
gopaal teraa aarataa || jo jan tumaree bhagat kara(n)te tin ke kaaj savaarataa ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਮਾਣੇ ਜਨ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਵਾਰਦੇ ਹੋ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਦਾਲਿ ਸੀਧਾ ਮਾਗਉ ਘੀਉ ॥ ਹਮਰਾ ਖੁਸੀ ਕਰੈ ਨਿਤ ਜੀਉ ॥ ਪਨੑੀਆ ਛਾਦਨੁ ਨੀਕਾ ॥ ਅਨਾਜੁ ਮਗਉ ਸਤ ਸੀ ਕਾ ॥੧॥
dhaal seedhaa maagau gheeau || hamaraa khusee karai nit jeeau || pan(h)eeaa chhaadhan neekaa || anaaj magau sat see kaa ||1||
ਅਰਥ:ਦਾਲ, ਆਟਾ ਅਤੇ ਘਿਉ — ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ। ਜੁੱਤੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤਰ,
ਗਊ ਭੈਸ ਮਗਉ ਲਾਵੇਰੀ ॥ ਇਕ ਤਾਜਨਿ ਤੁਰੀ ਚੰਗੇਰੀ ॥ ਘਰ ਕੀ ਗੀਹਨਿ ਚੰਗੀ ॥ ਜਨੁ ਧੰਨਾ ਲੇਵੈ ਮੰਗੀ ॥੨॥੪॥
guoo bhais magau laaveree || eik taajan turee cha(n)geree || ghar kee geehan cha(n)gee || jan dha(n)naa levai ma(n)gee ||2||4||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੱਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਤੁਰਕੀ ਘੋੜਾ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ — ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਮਾਣਾ ਸੇਵਕ ਧੰਨਾ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ॥2॥4॥
ਸ੍ਵੈਯਾ ॥
savaiyaa ||
ਯਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਏ ਹੈ ਮਹਾ ਮੁਨ ਦੇਵਨ ਕੇ ਤਪ ਮੈ ਸੁਖ ਪਾਵੈ ॥ ਜਗ੍ਯ ਕਰੈ ਇਕ ਬੇਦ ਰਰੈ ਭਵ ਤਾਪ ਹਰੈ ਮਿਲਿ ਧਿਆਨਹਿ ਲਾਵੈ ॥ ਝਾਲਰ ਤਾਲ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਉਪੰਗ ਰਬਾਬ ਲੀਏ ਸੁਰ ਸਾਜ ਮਿਲਾਵੈ ॥ ਕਿੰਨਰ ਗੰਧ੍ਰਬ ਗਾਨ ਕਰੈ ਗਨਿ ਜਛ ਅਪਛਰ ਨਿਰਤ ਦਿਖਾਵੈ ॥੫੪॥
yaa te prasa(n)n bhe hai mahaa mun dhevan ke tap mai sukh paavai || jagay karai ik bedh rarai bhav taap harai mil dhiaaneh laavai || jhaalar taal miradha(n)g upa(n)g rabaab le'ee sur saaj milaavai || ki(n)nar ga(n)dhrab gaan karai gan jachh apachhar nirat dhikhaavai ||54||
ਸੰਖਨ ਕੀ ਧੁਨ ਘੰਟਨਿ ਕੀ ਕਰਿ ਫੂਲਨ ਕੀ ਬਰਖਾ ਬਰਖਾਵੈ ॥ ਆਰਤੀ ਕੋਟਿ ਕਰੈ ਸੁਰ ਸੁੰਦਰਿ ਪੇਖ ਪੁਰੰਦਰ ਕੇ ਬਲਿ ਜਾਵੈ ॥ ਦਾਨਤ ਦਛਨ ਦੈ ਕੈ ਪ੍ਰਦਛਨ ਭਾਲ ਮੈ ਕੁੰਕਮ ਅਛਤ ਲਾਵੈ ॥ ਹੋਤ ਕੁਲਾਹਲ ਦੇਵਪੁਰੀ ਮਿਲ ਦੇਵਨ ਕੇ ਕੁਲਿ ਮੰਗਲ ਗਾਵੈ ॥੫੫॥
sa(n)khan kee dhun gha(n)Tan kee kar foolan kee barakhaa barakhaavai || aaratee koT karai sur su(n)dhar pekh pura(n)dhar ke bal jaavai || dhaanat dhachhan dhai kai pradhachhan bhaal mai ku(n)kam achhat laavai || hot kulaahal dhevapuree mil dhevan ke kul ma(n)gal gaavai ||55||
ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa ||
ਹੇ ਰਵਿ ਹੇ ਸਸਿ ਹੇ ਕਰੁਨਾਨਿਧਿ ਮੇਰੀ ਅਬੈ ਬਿਨਤੀ ਸੁਨਿ ਲੀਜੈ ॥ ਅਉਰ ਨ ਮਾਗਤ ਹਉ ਤੁਮ ਤੇ ਕਛੁ ਚਾਹਤ ਹਉ ਚਿਤ ਮੈ ਸੋਈ ਕੀਜੈ ॥ ਸਸਤ੍ਰਨ ਸੋ ਅਤਿ ਹੀ ਰਨ ਭੀਤਰ ਜੂਝਿ ਮਰੋ ਕਹਿ ਸਾਚ ਪਤੀਜੈ ॥ ਸੰਤ ਸਹਾਇ ਸਦਾ ਜਗ ਮਾਇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਸ੍ਯਾਮ ਇਹੈ ਵਰੁ ਦੀਜੈ ॥੧੯੦੦॥
he rav he sas he karunaanidh meree abai binatee sun leejai || aaur na maagat hau tum te kachh chaahat hau chit mai soiee keejai || sasatran so at hee ran bheetar joojh maro keh saach pateejai || sa(n)t sahai sadhaa jag mai kirapaa kar sayaam ihai var dheejai ||1900||
ਸ੍ਵੈਯਾ ॥
savaiyaa ||
ਪਾਇ ਗਹੇ ਜਬ ਤੇ ਤੁਮਰੇ ਤਬ ਤੇ ਕੋਊ ਆਂਖ ਤਰੇ ਨਹੀ ਆਨਯੋ ॥ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਪੁਰਾਨ ਕੁਰਾਨ ਅਨੇਕ ਕਹੈਂ ਮਤ ਏਕ ਨ ਮਾਨਯੋ ॥ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬੇਦ ਸਭੈ ਬਹੁ ਭੇਦ ਕਹੈ ਹਮ ਏਕ ਨ ਜਾਨਯੋ ॥ ਸ੍ਰੀ ਅਸਿਪਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੁਮਰੀ ਕਰਿ ਮੈ ਨ ਕਹਯੋ ਸਭ ਤੋਹਿ ਬਖਾਨਯੋ ॥੮੬੩॥
pai gahe jab te tumare tab te kouoo aa(n)kh tare nahee aanayo || raam raheem puraan kuraan anek kahai(n) mat ek na maanayo || si(n)mirat saasatr bedh sabhai bahu bhedh kahai ham ek na jaanayo || sree asipaan kirapaa tumaree kar mai na kahayo sabh toh bakhaanayo ||863||
ਦੋਹਰਾ ॥
dhoharaa ||
ਸਗਲ ਦੁਆਰ ਕਉ ਛਾਡਿ ਕੈ ਗਹਯੋ ਤੁਹਾਰੋ ਦੁਆਰ ॥ ਬਾਹਿ ਗਹੇ ਕੀ ਲਾਜ ਅਸਿ ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਸ ਤੁਹਾਰ ॥੮੬੪॥
sagal dhuaar kau chhaadd kai gahayo tuhaaro dhuaar || baeh gahe kee laaj as gobi(n)dh dhaas tuhaar ||864||
ਦੋਹਰਾ ॥
dhoharaa ||
ਐਸੇ ਚੰਡ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇ ਦੇਵਨ ਬਢਿਓ ਪ੍ਰਤਾਪ ॥ ਤੀਨ ਲੋਕ ਜੈ ਜੈ ਕਰੈ ਰਰੈ ਨਾਮੁ ਸਤਿ ਜਾਪ ॥੫੬॥
aaise cha(n)dd prataap te dhevan baddio prataap || teen lok jai jai karai rarai naam sat jaap ||56||
ਚੱਤ੍ਰ ਚੱਕ੍ਰ ਵਰਤੀ ਚੱਤ੍ਰ ਚੱਕ੍ਰ ਭੁਗਤੇ ॥ ਸੁਯੰਭਵ ਸੁਭੰ ਸਰਬਦਾ ਸਰਬ ਜੁਗਤੇ ॥ ਦੁਕਾਲੰ ਪ੍ਰਣਾਸੀ ਦਿਆਲੰ ਸਰੂਪੇ ॥ ਸਦਾ ਅੰਗ ਸੰਗੇ ਅਭੰਗੰ ਬਿਭੂਤੇ ॥੧੯੯॥
cha'tr cha'kr varatee cha'tr cha'kr bhugate || suya(n)bhav subha(n) sarabadhaa sarab jugate || dhukaala(n) pranaasee dhiaala(n) saroope || sadhaa a(n)g sa(n)ge abha(n)ga(n) bibhoote ||199||
ਆਰਤੀ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ — ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਆਰਤੀ
ਮਨ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਸਮਾਦ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵਿਸਮਾਦ, ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਭਾਵ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਆਰਤੀ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਆਰਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਵਿਸਮਾਦ 'ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ — ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿਪੀਅੰਤਰਣ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਆਰਤੀ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ