ವಿಷ್ಣು ಭುಜಙ್ಗಪ್ರಯಾತ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Composition of Adi Shankaracharya (Shankara Bhagavatpada) · Adi Shankaracharya (8th century CE) · 8th century CE
This stotram is counted among Adi Shankaracharya's devotional hymns in the bhujangaprayata metre. Tradition relates that Shankara, the great teacher of Advaita Vedanta, composed and recited such Vishnu hymns out of deep bhakti even while expounding the formless Absolute, showing the harmony of jnana and devotion. By one account he sang a Vishnu hymn so that the attendants of the Lord came to escort his departing mother to the higher worlds — fitting the stotram's theme of surrender at life's end.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
It is said that when Adi Shankaracharya's mother lay dying and feared the fierce messengers she beheld, Shankara sang the praises of Vishnu, and the gentle servants of the Lord at once descended to carry her soul to Vaikuntha. Devotees therefore cherish this Bhujangam as a hymn that turns the terror of death into the grace of liberation.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಚಿದಂಶಂ ವಿಭುಂ ನಿರ್ಮಲಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರೀಹಂ ನಿರಾಕಾರಮೋಙ್ಕಾರಗಮ್ಯಮ್। ಗುಣಾತೀತಮವ್ಯಕ್ತಮೇಕಂ ತುರೀಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಂ ವೇದ ತಸ್ಮೈ ನಮಸ್ತೇ॥
Chidamsham Vibhum Nirmalam Nirvikalpam Niriham Nirakaram-Onkara-Gamyam Gunatitam-Avyaktam-Ekam Turiyam Param Brahma Yam Veda Tasmai Namaste
ಅರ್ಥ:जिन्हें ज्ञानीजन परब्रह्म रूप में जानते हैं — जो चित्-स्वरूप, विभु, निर्मल, निर्विकल्प, निरीह, निराकार, ओंकार से गम्य, गुणातीत, अव्यक्त, एक और तुरीय हैं — उन्हें नमस्कार है।
ವಿಶುದ್ಧಂ ಶಿವಂ ಶಾನ್ತಮಾದ್ಯನ್ತಶೂನ್ಯಂ ಜಗಜ್ಜೀವನಂ ಜ್ಯೋತಿರಾನನ್ದರೂಪಮ್। ಅದಿಗ್ದೇಶಕಾಲವ್ಯವಚ್ಛೇದನೀಯಂ ತ್ರಯೀ ವಕ್ತಿ ಯಂ ವೇದ ತಸ್ಮೈ ನಮಸ್ತೇ॥
Vishuddham Shivam Shantam-Adyanta-Shunyam Jagaj-Jivanam Jyotir-Ananda-Rupam A-dig-desha-kala-vyavacchedaniyam Trayi Vakti Yam Veda Tasmai Namaste
ಅರ್ಥ:जिन्हें तीनों वेद उद्घोषित करते हैं — जो विशुद्ध, शिव, शान्त, आदि-अन्त रहित, जगत के जीवन, ज्योति एवं आनन्द स्वरूप, तथा दिशा-देश-काल से अपरिच्छिन्न हैं — उन्हें नमस्कार है।
ಮಹಾಯೋಗಪೀಠೇ ಪರಿಭ್ರಾಜಮಾನೇ ಧರಣ್ಯಾದಿತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕೇ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತೇ। ಗುಣಾಹಸ್ಕರೇ ವಹ್ನಿಬಿಮ್ಬಾರ್ಧಮಧ್ಯೇ ಸಮಾಸೀನಮೋಙ್ಕರ್ಣಿಕೇಽಷ್ಟಾಕ್ಷರಾಬ್ಜೇ॥
Maha-Yoga-Pithe Paribhrajamane Dharanyadi-Tattvatmake Shakti-Yukte Gunahaskare Vahni-Bimbardha-Madhye Samasinam-Onkarnike-Ashtaksharabje
ಅರ್ಥ:महायोगपीठ पर, पृथ्वी आदि तत्त्वों से शोभायमान एवं शक्ति से युक्त, गुणरूपी सूर्य के वह्नि-बिम्ब के अर्ध-मध्य में, ओंकाररूपी अष्टाक्षर-कमल की कर्णिका पर विराजमान आपको नमस्कार।
ಸಮಾನೋದಿತಾನೇಕಸೂರ್ಯೇನ್ದುಕೋಟಿ- ಪ್ರಭಾಪೂರತುಲ್ಯದ್ಯುತಿಂ ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷಮ್। ನ ಶೀತಂ ನ ಚೋಷ್ಣಂ ಸುವರ್ಣಾವದಾತ- ಪ್ರಸನ್ನಂ ಸದಾನನ್ದಸಂವಿತ್ಸ್ವರೂಪಮ್॥
Samanoditaneka-Suryendu-Koti- Prabha-Pura-Tulya-Dyutim Durniriksham Na Shitam Na Choshnam Suvarnavadata- Prasannam Sadananda-Samvit-Svarupam
ಅರ್ಥ:एक साथ उदित अनेक कोटि सूर्य-चन्द्रों की प्रभा के समान दुर्निरीक्ष कान्ति वाले, न शीत न उष्ण, स्वर्ण के समान उज्ज्वल, सदा प्रसन्न, नित्यानन्द-संवित्स्वरूप।
ಸುನಾಸಾಪುಟಂ ಸುನ್ದರಭ್ರೂಲಲಾಟಂ ಕಿರೀಟೋಚಿತಾಕುಞ್ಚಿತಸ್ನಿಗ್ಧಕೇಶಮ್। ಸ್ಫುರತ್ಪುಣ್ಡರೀಕಾಭಿರಾಮಾಯತಾಕ್ಷಂ ಸಮುತ್ಫುಲ್ಲರತ್ನಪ್ರಸೂನಾವತಂಸಮ್॥
Sunasaputam Sundara-Bhru-Lalatam Kiritochitakunchita-Snigdha-Kesham Sphurat-Pundarikabhiramayataksham Samutphulla-Ratna-Prasunavatamsam
ಅರ್ಥ:सुन्दर नासिका, मनोहर भृकुटि एवं ललाट, मुकुट के योग्य घुँघराले स्निग्ध केश, खिले हुए कमल के समान विशाल नेत्र, तथा रत्नमय पुष्पों के कर्णाभूषण से सुशोभित।
ಲಸತ್ಕುಣ್ಡಲಾಮೃಷ್ಟಗಣ್ಡಸ್ಥಲಾನ್ತಂ ಜಪಾರಾಗಚೋರಾಧರಂ ಚಾರುಹಾಸಮ್। ಅಲಿವ್ಯಾಕುಲಾಮೋಲಿಮನ್ದಾರಮಾಲಂ ಮಹೋರಃಸ್ಫುರತ್ಕೌಸ್ತುಭೋದಾರಹಾರಮ್॥
Lasat-Kundalamrishta-Ganda-Sthalantam Japa-Raga-Choradharam Charu-Hasam Ali-Vyakulamoli-Mandara-Malam Mahorah-Sphurat-Kaustubhodara-Haram
ಅರ್ಥ:चमकते कुण्डलों से स्पर्शित कपोल, जपा-पुष्प की लालिमा को चुराने वाले अधर, मनोहर हास, भ्रमरों से व्याप्त मन्दार-माला, और विशाल वक्ष पर देदीप्यमान कौस्तुभ-हार से युक्त।
ಸುರತ್ನಾಙ್ಗದೈರನ್ವಿತಂ ಬಾಹುದಣ್ಡೈ- ಶ್ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚಲತ್ಕಙ್ಕಣಾಲಂಕೃತಾಗ್ರೈಃ। ಉದಾರೋದರಾಲಂಕೃತಂ ಪೀತವಸ್ತ್ರಂ ಪದದ್ವನ್ದ್ವನಿರ್ಧೂತಪದ್ಮಾಭಿರಾಮಮ್॥
Suratnangadair-Anvitam Bahu-Dandai- sh-Chaturbhish-Chalat-Kankanalankritagraih Udarodaralankritam Pita-Vastram Pada-Dvandva-Nirdhuta-Padmabhiramam
ಅರ್ಥ:रत्नजड़ित अंगदों से सुशोभित चार भुजदण्ड, जिनके अग्रभाग चंचल कंकणों से अलंकृत हैं, उदार उदर पीताम्बर से सुशोभित, और कमल को लज्जित करने वाले चरण-युगल से रमणीय।
ಸ್ವಭಕ್ತೇಷು ಸನ್ದರ್ಶಿತಾಕಾರಮೇವಂ ಸದಾ ಭಾವಯನ್ಸಂನಿರುದ್ಧೇನ್ದ್ರಿಯಾಶ್ವಃ। ದುರಾಪಂ ನರೋ ಯಾತಿ ಸಂಸಾರಪಾರಂ ಪರಸ್ಮೈ ಪರೇಭ್ಯೋಽಪಿ ತಸ್ಮೈ ನಮಸ್ತೇ॥
Sva-Bhakteshu Sandarshitakaram-Evam Sada Bhavayan-Sannirudhendriyashvah Durapam Naro Yati Samsara-Param Parasmai Parebhyo-Api Tasmai Namaste
ಅರ್ಥ:इस प्रकार अपने भक्तों को दर्शाए स्वरूप का जो सदा ध्यान करता है, इन्द्रियरूपी अश्वों को वश में करके वह दुस्तर संसार-सागर को पार कर जाता है — परात्पर आपको नमस्कार।
ಶ್ರಿಯಾ ಶಾತಕುಮ್ಭದ್ಯುತಿಸ್ನಿಗ್ಧಕಾನ್ತ್ಯಾ ಧರಣ್ಯಾ ಚ ದೂರ್ವಾದಲಶ್ಯಾಮಲಾಙ್ಗ್ಯಾ। ಕಲತ್ರದ್ವಯೇನಾಮುನಾ ತೋಷಿತಾಯ ತ್ರಿಲೋಕೀಗೃಹಸ್ಥಾಯ ವಿಷ್ಣೋ ನಮಸ್ತೇ॥
Shriya Shatakumbha-Dyuti-Snigdha-Kantya Dharanya Cha Durva-Dala-Shyamalangya Kalatra-Dvayenamuna Toshitaya Triloki-Grihasthaya Vishno Namaste
ಅರ್ಥ:हे विष्णो! स्वर्ण-सी स्निग्ध कान्ति वाली श्री (लक्ष्मी) और दूर्वादल-सी श्यामल अंगों वाली पृथ्वी — इन दो पत्नियों से सन्तुष्ट, त्रिलोकी के गृहस्थ आपको नमस्कार।
ಶರೀರಂ ಕಲತ್ರಂ ಸುತಂ ಬನ್ಧುವರ್ಗಂ ವಯಸ್ಯಂ ಧನಂ ಸದ್ಮ ಭೃತ್ಯಂ ಭುವಂ ಚ। ಸಮಸ್ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಹಾ ಕಷ್ಟಮೇಕೋ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ದುಃಖೇನ ದೂರಂ ಕಿಲಾಹಮ್॥
Shariram Kalatram Sutam Bandhu-Vargam Vayasyam Dhanam Sadma Bhrityam Bhuvam Cha Samastam Parityajya Ha Kashtam-Eko Gamishyami Duhkhena Duram Kilaham
ಅರ್ಥ:शरीर, पत्नी, पुत्र, बन्धुजन, मित्र, धन, घर, सेवक और भूमि — इन सबको त्यागकर, हाय कष्ट! अकेला, दुःख से दूर अवश्य ही चला जाऊँगा।
ಜರೇಯಂ ಪಿಶಾಚೀವ ಹಾ ಜೀವತೋ ಮೇ ವಸಾಮತ್ತಿ ರಕ್ತಂ ಚ ಮಾಂಸಂ ಬಲಂ ಚ। ಅಹೋ ದೇವ ಸೀದಾಮಿ ದೀನಾನುಕಮ್ಪಿ- ನ್ಕಿಮದ್ಯಾಪಿ ಹನ್ತ ತ್ವಯೋದಾಸಿತವ್ಯಮ್॥
Jareyam Pishachiva Ha Jivato Me Vasam-Atti Raktam Cha Mamsam Balam Cha Aho Deva Sidami Dinanukampin Kim-Adyapi Hanta Tvayodasitavyam
ಅರ್ಥ:यह बुढ़ापा पिशाचिनी के समान, मेरे जीते-जी ही मेरी वसा, रक्त, मांस और बल को खा रहा है। हे देव! मैं डूब रहा हूँ; हे दीनानुकम्पी! क्या अब भी आपके द्वारा मेरी उपेक्षा की जाएगी?
ಕಫವ್ಯಾಹತೋಷ್ಣೋಲ್ಬಣಶ್ವಾಸವೇಗ- ವ್ಯಥಾವಿಸ್ಫುರತ್ಸರ್ವಮರ್ಮಾಸ್ಥಿಬನ್ಧಾಮ್। ವಿಚಿನ್ತ್ಯಾಹಮನ್ತ್ಯಾಮಸಙ್ಖ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಂ ಬಿಭೇಮಿ ಪ್ರಭೋ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಪ್ರಸೀದ॥
Kapha-Vyahatoshnolbana-Shvasa-Vega- Vyatha-Visphurat-Sarva-Marmasthi-Bandham Vichintyaham-Antyam-Asankhyam-Avastham Bibhemi Prabho Kim Karomi Prasida
ಅರ್ಥ:कफ से अवरुद्ध, उष्ण एवं प्रचण्ड श्वास के वेग की व्यथा से जब समस्त मर्म, अस्थि एवं सन्धियाँ काँप उठेंगी — उस अन्तिम असंख्य अवस्था का विचार कर मैं भयभीत हूँ। हे प्रभो! मैं क्या करूँ? प्रसन्न होइए।
ಲಪನ್ನಚ್ಯುತಾನನ್ತ ಗೋವಿನ್ದ ವಿಷ್ಣೋ ಮುರಾರೇ ಹರೇ ನಾಥ ನಾರಾಯಣೇತಿ। ಯಥಾನುಸ್ಮರಿಷ್ಯಾಮಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭವನ್ತಂ ತಥಾ ಮೇ ದಯಾಶೀಲ ದೇವ ಪ್ರಸೀದ॥
Lapann-Achyutananta Govinda Vishno Murare Hare Natha Narayaneti Yathanusmarishyami Bhaktya Bhavantam Tatha Me Daya-Shila Deva Prasida
ಅರ್ಥ:हे अच्युत, अनन्त, गोविन्द, विष्णो, मुरारे, हरे, नाथ, नारायण! — जैसे मैं भक्तिपूर्वक आपके नामों का उच्चारण करते हुए आपका स्मरण करूँ, वैसे ही हे दयाशील देव! मुझ पर प्रसन्न होइए।
ಭುಜಙ್ಗಪ್ರಯಾತಂ ಪಠೇದ್ಯಸ್ತು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮಾಧಾಯ ಚಿತ್ತೇ ಭವನ್ತಂ ಮುರಾರೇ। ಸ ಮೋಹಂ ವಿಹಾಯಾಶು ಯುಷ್ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾ- ತ್ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಯೋಗಂ ವ್ರಜತ್ಯಚ್ಯುತಂ ತ್ವಾಮ್॥
Bhujanga-Prayatam Pathed-Yas-Tu Bhaktya Samadhaya Chitte Bhavantam Murare Sa Moham Vihayashu Yushmat-Prasadat Samashritya Yogam Vrajaty-Achyutam Tvam
ಅರ್ಥ:जो भक्तिपूर्वक इस भुजङ्गप्रयात स्तोत्र का पाठ करता है और हे मुरारे! आपको हृदय में धारण करता है, वह शीघ्र ही मोह को त्यागकर, आपकी कृपा से योग का आश्रय लेकर, अच्युत आप तक पहुँच जाता है।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Unites the highest Advaitic vision of Vishnu as Para Brahman with loving devotion to Narayana
Considered a powerful prayer for a peaceful death and liberation (moksha)
Traditionally recited at the bedside of the dying and during sandhya worship of Vishnu
Cultivates vairagya (dispassion) by reflecting on the impermanence of body and possessions
The closing verse promises that devoted recitation dissolves delusion and grants union with the Lord
Calms fear of old age, disease and death, replacing it with surrender to Hari
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Sit facing east before an image of Vishnu, steady the mind, and recite the fourteen verses slowly in the lilting bhujangaprayata metre. Begin by visualising the four-armed Narayana described in the early verses, then offer the closing verses of surrender from the heart. It may be chanted once with full attention daily, or read at the bedside of one who is gravely ill, as Shankaracharya is said to have done for his own mother.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ