ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧.੩੧ — ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೧.೩೧ — ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਲਿਆਣ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਸਲ ਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 31 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਸੁਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੰਗਲ ਸ਼ਗਨ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ। ਸੰਜੈ ਇਸ ਵਧਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਟੀਕਾਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਕਲਿਆਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ 'ਜਿੱਤ' ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁਣਾ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਉਦਾਤ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਅਸਲ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੀ ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਪਰੀਤਾਨਿ ਕੇਸ਼ਵ। ਨ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਜਨਮਾਹਵੇ॥
nimittāni cha paśhyāmi viparītāni keśhava na cha śhreyo ’nupaśhyāmi hatvā sva-janam āhave
ਅਰਥ:ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਮੈਂ ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਪਰੀਤ ਹੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕਲਿਆਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೧.೩೧ — ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਸੰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ੰਕਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਅਸਲ ਕਲਿਆਣ (ਸ਼੍ਰੇਯ) ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ
ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਖਲਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰੇ (ਪ੍ਰੇਯ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੇ ਭੇਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸੰਸਾਰਕ ਲਾਭ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਹਿਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਕਦਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೧.೩೧ — ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਅਧਿਆਇ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰੋ ਕਿ ਮੋਹ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਹਿਤ ('ਸ਼੍ਰੇਯ') ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖਿਣ-ਭੰਗੁਰ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਥਾਈ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਭੇਦ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೧.೩೧ — ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ