ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୧୧.୧୬ — ଅନେକବାହୂଦରଵକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍
ഭഗവദ്ഗീത 11.16 — അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରୁ କରୁ ଅର୍ଜୁନ ତାହାର ଅସୀମ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେ ସର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଗଣିତ ବାହୁ, ଉଦର, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଓ ବିଶ୍ୱରୂପ କହି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ କିଛି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱରୂପ ରୂପେ ଅସୀମ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପରେ ସଜୀବ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ବିଶ୍ୱରୂପଦର୍ଶନଯୋଗରେ, ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ତାହାର ଅନନ୍ତ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅଗଣିତ ବାହୁ, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ କହି ବିସ୍ମିତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଅସୀମ ରୂପର ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ଅର୍ଜୁନ ଯେଉଁ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କଲେ, ତାହା ସର୍ବ ଦିଗରେ କୌଣସି ସୀମା ବିନା ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା, ଯାହାର ଆଦି ବି ନ ଥିଲା କି ଅନ୍ତ ବି ନ ଥିଲା — ଏହା ସତ୍ୟରେ ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଯାହା କେବଳ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ ଥିଲା।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅନେକବାହୂଦରଵକ୍ତ୍ରନେତ୍ରଂ ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ସର୍ଵତୋଽନନ୍ତରୂପମ୍। ନାନ୍ତଂ ନ ମଧ୍ଯଂ ନ ପୁନସ୍ତଵାଦିଂ ପଶ୍ଯାମି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଵିଶ୍ଵରୂପ॥
aneka-bāhūdara-vaktra-netraṁ paśhyāmi tvāṁ sarvato ’nanta-rūpam nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ paśhyāmi viśhveśhvara viśhva-rūpa
ଅର୍ଥ:ଅନେକ ବାହୁ, ଉଦର, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅନନ୍ତରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖୁଅଛି। ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର! ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅନ୍ତ, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଆଦି କିଛି ଦେଖିପାରୁ ନାହିଁ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ഭഗവദ്ഗീത 11.16 — അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് ପାଠର ଲାଭ
ଭଗବାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱରୂପର ଅନନ୍ତ, ଅସୀମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ
ଭକ୍ତଙ୍କ ଭଗବଦ୍ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସମସ୍ତ ସୀମା ବାହାରେ ବିସ୍ତାର କରେ
ଯାହାଙ୍କ ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ ନାହିଁ ସେହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତି ବିସ୍ମୟ ଜଗାଏ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସକ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ରୂପେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିକଶିତ କରେ
ଭଗବାନଙ୍କ ଅନନ୍ତତାର ଧ୍ୟାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ଏକ ସଜୀବ ଶ୍ଲୋକ
ଦିବ୍ୟଙ୍କ ଅପରିମେୟ ମହାନତା ସମ୍ମୁଖରେ ବିନମ୍ରତାକୁ ଗଭୀର କରେ
ഭഗവദ്ഗീത 11.16 — അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅସୀମ ବିଶ୍ୱରୂପର ଚିନ୍ତନ କରୁ କରୁ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ପାଠ କରିବା ସମୟରେ ସର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଗଣିତ ବାହୁ, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି ଅନୁଭବ ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଅନନ୍ତ ଆଡ଼କୁ ଉଠାଇ ଦେଉ। ଅନ୍ତରରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଓ ବିଶ୍ୱରୂପ କହି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତୁ, ବିସ୍ମୟ ଓ ଭକ୍ତିକୁ ଗଭୀର ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ഭഗവദ്ഗീത 11.16 — അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ