ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ (ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਸਮ੍ਪਦਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍)
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਸ਼੍ਵ-ਮੁਖ ਸਰੂਪ ਹਯਗ੍ਰੀਵ — ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਦੇਵ — ਦੀ ਉਸਤਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮਾਧ੍ਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਵਾਦਿਰਾਜ ਤੀਰਥ ਰਚਿਤ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਸੰਪੂਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸਮਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Composed by Sri Vadiraja Tirtha · Sri Vadiraja Tirtha · 16th century
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਸੰਪਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਧ੍ਵ ਸੰਤ ਸ੍ਰੀ ਵਾਦਿਰਾਜ ਤੀਰਥ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਹਯਗ੍ਰੀਵ — ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਸ਼੍ਵ-ਮੁਖ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ — ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਾਦਿਰਾਜ ਦੇ ਰਿੱਝੇ ਛੋਲਿਆਂ (ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਪ੍ਰਸਾਦ) ਦਾ ਭੋਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ 'ਹਯਗ੍ਰੀਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੰਗਾ-ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੜ੍ਹਤਾ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਦਰਿੱਦਰਤਾ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਦਮਯਂ ਦੇਵਂ ਨਿਰ੍ਮਲਸ੍ਫਟਿਕਾਕ੍ਰਿਤਿਮ੍ । ਆਧਾਰਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ॥ ੧॥ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਤਿ ਵਾਦਿਨਮ੍ । ਨਰਂ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਦਰਿਦ੍ਰਮਿਵ ਯੋਸ਼ਿਤਃ ॥ ੨॥ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਤਿ ਯੋ ਵਦੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਨਿਃਸਰਤੇ ਵਾਣੀ ਜਹ੍ਨੁਕਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਾਹਵਤ੍ ॥ ੩॥ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਤਿ ਯੋ ਧ੍ਵਨਿਃ । ਵਿਸ਼ੋਭਤੇ ਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠਕਵਾਟੋਦ੍ਘਾਟਨਕ੍ਸ਼ਮਃ ॥ ੪॥ ਸ਼੍ਲੋਕਤ੍ਰਯਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵਪਦਾਙ੍ਕਿਤਮ੍ । ਵਾਦਿਰਾਜਯਤਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਠਤਾਂ ਸਮ੍ਪਦਾਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੫॥
jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtim | ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe || 1|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti vādinam | naraṃ muñcanti pāpāni daridramiva yoṣitaḥ || 2|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo vadet | tasya niḥsarate vāṇī jahnukanyā pravāhavat || 3|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo dhvaniḥ | viśobhate sa vaikuṇṭhakavāṭodghāṭanakṣamaḥ || 4|| ślokatrayamidaṃ puṇyaṃ hayagrīvapadāṅkitam | vādirājayatiproktaṃ paṭhatāṃ sampadāṃ padam || 5||
ਅਰਥ:ਭਗਵਾਨ ਹਯਗ੍ਰੀਵ — ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਸ਼੍ਵ-ਮੁਖ ਸਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਦਾਤਾ — ਦੀ ਉਸਤਤ। "ਅਸੀਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ।" ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮਾਧ੍ਵ ਸੰਤ ਸ੍ਰੀ ਵਾਦਿਰਾਜ ਤੀਰਥ ਰਚਿਤ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣੀ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪਦਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ।
ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਚਤੁਰਾਈ ਦੀ 'ਸੰਪਦਾ' (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਲਈ ਆਦਰਸ਼, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਿਜਯਾਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ।
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ