ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ (ਉਪਾਸਨਾ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਜਾ, ਉਪਾਸਨਾ ਜਾਂ ਜਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਖਿਮਾ' (ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ। ਪਰਮ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਣਗਿਣਤ ਭੁੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦੇਣ — ਭਗਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਰਪਣ (ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ) ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਭਾਵ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਕੀਤੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੁਟੀ ਜਾਂ ਕਮੀ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Kshama Prarthana (forgiveness) verse recited to conclude worship · Traditional (anonymous devotional verse) · Classical (Puranic / liturgical devotional tradition)
ਹਿੰਦੂ ਉਪਾਸਨਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਮਾਪਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੂਕ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਪੂਰਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਛਲ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੁੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ', ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਆਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾ ਕਰੁਣਾਮਈ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਭਗਤ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਰਲ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ, ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੁਟੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਮਯਾ। ਦਾਸੋऽਯਮਿਤਿ ਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ॥
Aparādhasahasrāṇi kriyante'harniśaṁ mayā। Dāso'yam iti māṁ matvā kṣamasva parameśvara॥
ਅਰਥ:ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਰਾਧ (ਭੁੱਲਾਂ) ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਾਸ (ਸੇਵਕ) ਹੈ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿਓ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ (ਉਪਾਸਨਾ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੁਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਜਾ, ਜਪ, ਆਰਤੀ ਜਾਂ ਸਤੋਤਰ-ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਲੋਕ
ਡੂੰਘੀ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ (ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ) ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਸਬੰਧ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਤ ਸਾਧਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਣਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ (ਉਪਾਸਨਾ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਆਪਣੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਰਤੀ ਜਾਂ ਜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ 'ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੁੱਲ, ਕਮੀ ਜਾਂ ਤਰੁਟੀ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗੋ। ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹੈ — ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਯੋਗ — ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ (ਉਪਾਸਨਾ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ