શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૪.૪ — સર્વયોનિષુ કૌન્તેય
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੪.੪ — ਸਰਵਯੋਨਿਸ਼ੁ ਕੌਂਤੇਯ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ત્રણ ગુણોવાળા અધ્યાયના આ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સ્વયંને સમસ્ત જીવોના સાર્વભૌમ પિતા રૂપે પ્રગટ કરે છે. સમસ્ત સૃષ્ટિમાં કોઈપણ યોનિમાં જે પણ રૂપ પ્રગટ થાય છે, તે મહાપ્રકૃતિ રૂપી ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે, અને તેઓ સ્વયં બીજ આપનાર પિતા છે. સર્વત્ર પ્રત્યેક પ્રાણી ઈશ્વરનું જ સંતાન છે, જે તેમની શક્તિ અને મૂળ પ્રકૃતિના સંયોગથી જન્મ્યું છે — એ આ ગહન ચિત્ર શીખવે છે, જે સમસ્ત જીવન પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને ભગવાન સાથે આપણા સાચા પિતા રૂપે ઘનિષ્ઠતા જગાડે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 14, Verse 4 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ચૌદમો અધ્યાય, ત્રણ ગુણોના વિભાગનો યોગ (ગુણત્રય-વિભાગ-યોગ), એ સમજાવે છે કે પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણો આત્માને કેવી રીતે બાંધે છે. તેમનું વર્ણન કરતા પહેલાં શ્રીકૃષ્ણ સમસ્ત જીવોના મૂળને સ્થાપિત કરે છે, એ ઘોષણા કરતાં કે મૂળ પ્રકૃતિ સાર્વભૌમ ગર્ભ છે અને તેઓ બીજ આપનાર પિતા છે — જેથી જીવનની સમસ્ત વિવિધતા તેમની શક્તિ અને મૂળ પ્રકૃતિના સંયોગથી જન્મેલી સમજાય.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તોએ એકલતાના સમયે આ શ્લોકમાંથી ગાઢ સાંત્વના મેળવી છે, કેમ કે સ્વયંને પ્રત્યેક પ્રાણીના પિતા કહીને શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેક આત્માને ખાતરી આપે છે કે તે આ બ્રહ્માંડમાં ક્યારેય અનાથ નથી, પણ સદા ઈશ્વરના પિતૃત્વ અને દેખભાળમાં સુરક્ષિત છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
સર્વયોનિષુ કૌન્તેય મૂર્તયઃ સમ્ભવન્તિ યાઃ। તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિરહં બીજપ્રદઃ પિતા॥
sarva-yoniṣhu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ tāsāṁ brahma mahad yonir ahaṁ bīja-pradaḥ pitā
અર્થ:હે અર્જુન! સમસ્ત યોનિઓમાં જેટલી પણ મૂર્તિઓ (શરીરો) ઉત્પન્ન થાય છે, તે સૌની યોનિ એટલે કે ગર્ભ છે મહાપ્રકૃતિ (બ્રહ્મ), અને હું બીજની સ્થાપના કરનાર પિતા છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੪.੪ — ਸਰਵਯੋਨਿਸ਼ੁ ਕੌਂਤੇਯ પાઠના લાભ
ઈશ્વરને સમસ્ત સૃષ્ટિના પ્રત્યેક પ્રાણીના સાર્વભૌમ પિતા રૂપે પ્રગટ કરે છે
ઈશ્વર આપણા સાચા પિતા છે એ ઘનિષ્ઠ સંબંધ દ્વારા ભક્તિને ગાઢ કરે છે
સમસ્ત જીવનને દિવ્યના સંતાન માની શ્રદ્ધા અને કરુણા જગાડે છે
બધાં પ્રાણી એક જ દિવ્ય સ્રોતમાંથી જન્મ્યાં છે એ જાણીને સાંત્વના અને અપનાપણું આપે છે
સૃષ્ટિ આત્મા અને પ્રકૃતિના સંયોગથી કેવી રીતે ઉત્પન્ન થાય છે એ સમજ દૃઢ કરે છે
બધાં પ્રાણીઓના સમાન માતા-પિતા પ્રગટ કરી તેમની વચ્ચેના ભેદભાવને ઓગાળે છે
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੪.੪ — ਸਰਵਯੋਨਿਸ਼ੁ ਕੌਂਤੇਯ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો જપ એ સત્ય પર ચિંતન કરતાં કરો કે પ્રત્યેક પ્રાણી, દરેક યોનિમાં, એ જ એક દિવ્ય પિતાનું સંતાન છે. એ તમારા હૃદયને સમસ્ત પ્રાણીઓ પ્રત્યે કરુણાથી વિસ્તારે અને ભગવાનની પોતાના પિતા રૂપે નિકટતાથી હૂંફાળું કરે. તેને ધીમે ધીમે પાઠ કરો, એ અનુભવતાં કે જીવનનું એ જ દિવ્ય બીજ તમારી અંદર અને સમસ્ત જીવોની અંદર વસે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੪.੪ — ਸਰਵਯੋਨਿਸ਼ੁ ਕੌਂਤੇਯ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ