ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸਾਂਖ੍ਯ ਯੋਗ ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸੱਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ — ਅਸਤ ਵਸਤੂ, ਅਰਥਾਤ ਸਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤ, ਅਰਥਾਤ ਨਿੱਤ ਆਤਮਾ ਦਾ ਕਦੇ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੋ, ਤਦੋਂ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਕ ਆਪ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਏ ਸਾਂਖ੍ਯ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਸਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰਭੂਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਅਨਿੱਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਸੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭੂਤ ਹੈ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸਾਧਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ' ਦੇ ਸਥਿਰ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਨੀ ਦੇ ਭੈ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਨਾਭਾਵੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਤਃ। ਉਭਯੋਰਪਿ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੋऽਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਨਯੋਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ॥
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ ubhayorapi dṛiṣhṭo ’nta stvanayos tattva-darśhibhiḥ
ਅਰਥ:ਅਸਤ ਵਸਤੂ ਦਾ ਤਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ ਦਾ ਕਦੇ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤੱਤਵ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਵਿਵੇਕ — ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਵਿਚਕਾਰ ਭੇਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮਨ ਨੂੰ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਨਿੱਤ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਉੱਤੇ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਧਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਮਰ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋ ਭੇਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ — ਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨਿੱਤ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਅਡੋਲ ਆਤਮਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਮੰਤਰ (ਮਨਨ) ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ