શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧.૪૭ — એવમુક્ત્વાર્જુનઃ સંખ્યે
ஶ்ரீமத் பகவத் கீதை ௧.௪௭ — ஏவமுக்த்வார்ஜுனः ஸங்க்யே in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ પ્રથમ અધ્યાયનો અંતિમ શ્લોક છે, જેને સંજય કહી રહ્યા છે. પોતાના શોક અને યુદ્ધ ન કરવાના તર્કોને વ્યક્ત કર્યા પછી અર્જુન પોતાના પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષને બાણો સહિત નીચે રાખી દે છે અને શોકથી વ્યાકુળ મનથી રથની બેઠક પર બેસી જાય છે. આ શ્લોક અર્જુનના વિષાદને પૂર્ણ કરે છે અને શ્રોતાને શ્રીકૃષ્ણના ઉત્તર માટે તૈયાર કરે છે, જેથી દ્વિતીય અધ્યાયનો મહાન ઉપદેશ આરંભ થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 47 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
પોતાના સ્વજનો અને ગુરુજનો સાથે લડવાની વ્યથા વ્યક્ત કર્યા પછી અર્જુન પૂર્ણતઃ હતોત્સાહ થઈ જાય છે. પ્રથમ અધ્યાયના આ સમાપન શ્લોકમાં સંજય ધૃતરાષ્ટ્રને જણાવે છે કે કેવી રીતે અર્જુનના હાથોમાંથી ધનુષ અને બાણ છૂટી ગયા અને તેઓ શોકમાં ડૂબેલા મનથી રથની બેઠક પર બેસી ગયા -- એ ક્ષણ જે આગળના અધ્યાયોમાં શ્રીકૃષ્ણના ઉપદેશને માર્ગ આપે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ટીકાકારો જુએ છે કે જે ક્ષણે અર્જુને અસહાયતામાં પોતાનું ધનુષ નીચે રાખ્યું, એ જ ભગવદ્ગીતાના જ્ઞાનનો જન્મ-ક્ષણ બની ગયો -- એ યાદ કરાવતો કે જ્યારે ભક્ત કંઈ વધુ કરી શકતો નથી, ત્યારે ભગવાન બધું કરવા લાગે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
સઞ્જય ઉવાચ એવમુક્ત્વાઽર્જુનઃ સંખ્યે રથોપસ્થ ઉપાવિશત્। વિસૃજ્ય સશરં ચાપં શોકસંવિગ્નમાનસઃ॥
sañjaya uvācha evam uktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśhat visṛijya sa-śharaṁ chāpaṁ śhoka-saṁvigna-mānasaḥ
અર્થ:સંજયે કહ્યું -- રણભૂમિમાં આ પ્રકારે કહીને શોકથી ઉદ્વિગ્ન મન વાળા અર્જુન બાણ સહિત ધનુષને ત્યજીને રથના પાછળના ભાગમાં બેસી ગયા.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ஶ்ரீமத் பகவத் கீதை ௧.௪௭ — ஏவமுக்த்வார்ஜுனः ஸங்க்யே પાઠના લાભ
અર્જુન વિષાદ યોગ, અર્જુનના શોકના અધ્યાયની પરાકાષ્ઠાને અંકિત કરે છે
સાધકને યાદ કરાવે છે કે સમર્પણ પ્રાયઃ ત્યાં આરંભ થાય છે જ્યાં આપણું પોતાનું બળ ખૂટી જાય છે
દર્શાવે છે કે અહંકારના 'શસ્ત્ર' ત્યજવા જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરતા પહેલા થઈ શકે છે
દ્વિતીય અધ્યાયના દીપ્તિમાન ઉપદેશના આરંભ પહેલા એક ચિંતનશીલ વિરામ સ્થાપે છે
ભક્તને અસહાયતાના ક્ષણોને કૃપાના દ્વાર તરીકે સ્વીકારવામાં સહાય કરે છે
પરંપરાગત રીતે ગીતાના પ્રથમ અધ્યાયનો પાઠ પૂર્ણ કરવા માટે વાંચવામાં આવે છે
ஶ்ரீமத் பகவத் கீதை ௧.௪௭ — ஏவமுக்த்வார்ஜுனः ஸங்க்யே જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ ગીતાના પ્રથમ અધ્યાયને સમાપ્ત કરવા માટે કરો. જપ કરતી વખતે અર્જુનને પોતાનું મહાન ધનુષ નીચે રાખતા જુઓ, તેમનું બળ ખૂટેલું અને હૃદય તૂટેલું. એ સ્તબ્ધતામાં રોકાઓ, એ ઓળખતા કે આત્મા, જ્યારે પોતે કંઈ વધુ કરી શકતો નથી, સ્વાભાવિક રીતે દિવ્ય તરફ વળી જાય છે. પછી દ્વિતીય અધ્યાયમાં આગળ વધો, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને -- અને સાધકને -- શોકથી ઉપર ઉઠાવવા લાગે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ஶ்ரீமத் பகவத் கீதை ௧.௪௭ — ஏவமுக்த்வார்ஜுனः ஸங்க்யே શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ