ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ
போ ஶம்போ ஶிவ ஶம்போ ஸ்வயம்போ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
'ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିବ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ' ଅଠର ଶତାବ୍ଦୀର ଅବଧୂତ ସନ୍ଥ ଶ୍ରୀ ସଦାଶିବ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତି-ରଚନା। ପ୍ରବାହମୟ ଧ୍ରୁବପଦ ଓ ଛୋଟ ପଦରେ ରଚିତ ଏହି କୃତି ଶିବଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦୁଇ ରୂପରେ କରେ — ଗୋଟିଏ ପଟେ ଗଙ୍ଗାଧର, ସଂସାର-ସାଗରରୁ ତାରଣକାରୀ କରୁଣାମୟ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ନିର୍ଗୁଣ ପରବ୍ରହ୍ମ — ଆକାଶ ପରି ନିରାକାର, ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ନିହିତ, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ। ଏହା କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଙ୍ଗୀତର କୃତି ତଥା ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅଦ୍ୱୈତ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଗାନ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Devotional composition of Sri Sadashiva Brahmendra · Sri Sadashiva Brahmendra Saraswati · 18th century CE
ଶ୍ରୀ ସଦାଶିବ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅବଧୂତ ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାମିଲନାଡୁରେ ନେରୂର ନିକଟରେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ, ପ୍ରାୟତଃ ମୌନ, ଈଶ୍ୱର-ମଗ୍ନ ସନ୍ଥ ରୂପେ ଜୀବନଯାପନ କରିଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପରମ୍ପରାରେ ଗୀତ ତାଙ୍କ ସଂସ୍କୃତ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମ-ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଆନନ୍ଦ ଢାଳି ଦିଏ। 'ଭୋ ଶମ୍ଭୋ'ରେ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କୋମଳ, ଗଙ୍ଗାଧର ରକ୍ଷକ ରୂପେ ଡାକନ୍ତି, ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ସାଗରରୁ ପାର କରାନ୍ତି, ଏବଂ ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ରୂପେ — ଯାହା ତାଙ୍କ ନିଜ ଅଦ୍ୱୈତ ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ସଦାଶିବ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜଣେ ମୌନ ଅବଧୂତ ରୂପେ ଅଲୌକିକ ଜୀବନକୁ ନେଇ ଅନେକ କାହାଣୀ ରହିଛି — କୁହାଯାଏ ଯେ ସମାଧିରେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଜଣେ ସୈନିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ହାତ, ରାଜା କ୍ଷମା ଯାଚନା କରନ୍ତେ ପୁନଃ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ 'ଭୋ ଶମ୍ଭୋ' ଭଳି ତାଙ୍କ ଶିବ-ଗୀତ ଗାନ କଲେ ସେହି ସନ୍ଥଙ୍କ ମୁକ୍ତ ଆନନ୍ଦର କିଛି ଅଂଶ ମିଳେ, ଯାହା ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ମୋଡ଼େ।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ॥
Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
ଅର୍ଥ:ହେ ଶମ୍ଭୋ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ!
ଗଙ୍ଗାଧର ଶଙ୍କର କରୁଣାକର ମାମଵ ଭଵସାଗରତାରକ॥ ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ॥
Gangadhara Shankara Karunakara Mam-Ava Bhava-Sagara-Taraka Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
ଅର୍ଥ:ହେ ଗଙ୍ଗାଧର, ହେ ଶଙ୍କର, ହେ କରୁଣାର ଆଧାର — ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ପାର କରାଇ ଦେଉଥିବା! ଭୋ ଶମ୍ଭୋ, ଶିବ ଶମ୍ଭୋ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ!
ନିର୍ଗୁଣ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପ ଗଗନାକାର ଅଖଣ୍ଡ ଅମେଯ॥ ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ॥
Nirguna Para-Brahma-Svarupa Gagana-Akara Akhanda Ameya Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
ଅର୍ଥ:ହେ ନିର୍ଗୁଣ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଆକାଶ ପରି ନିରାକାର ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅମେୟ! ଭୋ ଶମ୍ଭୋ, ଶିବ ଶମ୍ଭୋ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ!
ନିତ୍ଯ ନିରାମଯ ନିଷ୍କଲରୂପ ନିଜଗୁହନିହିତ ନିତାନ୍ତ ଅନନ୍ତ॥ ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ॥
Nitya Niramaya Nishkala-Rupa Nija-Guha-Nihita Nitanta Ananta Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
ଅର୍ଥ:ହେ ନିତ୍ୟ, ନିରାମୟ, ନିଷ୍କଳରୂପ, ନିଜ ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ହିଁ ନିହିତ, ନିତାନ୍ତ ଅନନ୍ତ! ଭୋ ଶମ୍ଭୋ, ଶିବ ଶମ୍ଭୋ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ!
କୈଵଲ୍ଯପତେ ପରମଶିଵେଶ୍ଵର ପରମାନନ୍ଦତନୋ ପ୍ରଣତାର୍ତିହର॥ ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିଵ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋ॥
Kaivalya-Pate Parama-Shiv-Eshvara Parama-Ananda-Tano Pranata-Arti-Hara Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
ଅର୍ଥ:ହେ କୈବଲ୍ୟପତି, ପରମ ଶିବେଶ୍ୱର, ହେ ପରମାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଣାମକାରୀଙ୍କ ପୀଡ଼ା ହରଣକାରୀ! ଭୋ ଶମ୍ଭୋ, ଶିବ ଶମ୍ଭୋ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ!
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
போ ஶம்போ ஶிவ ஶம்போ ஸ்வயம்போ ପାଠର ଲାଭ
ପ୍ରେମମୟ ଭକ୍ତିକୁ ଶିବଙ୍କ ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦ୍ୱୈତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଯୋଡ଼େ।
ଏହାର ସରଳ, ପୁନରାବର୍ତ୍ତିତ ଧ୍ରୁବପଦ 'ଭୋ ଶମ୍ଭୋ' ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ ରୂପେ ଗାଇବାକୁ ସହଜ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରେ।
ଶରଣାଗତି ଜାଗ୍ରତ କରେ — 'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର ଓ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ପାର କରାଇ ଦିଅ'।
ମନକୁ 'ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ନିହିତ' ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ କରେ।
ଗୋଟିଏ ପ୍ରିୟ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଙ୍ଗୀତ ରଚନା, ଶୁଣିବାକୁ ଓ ଜପ କରିବାକୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଓ ଧ୍ୟାନମୟ।
ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ କୈବଲ୍ୟପତି, ମୋକ୍ଷର ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ଆବାହନ କରେ।
போ ஶம்போ ஶிவ ஶம்போ ஸ்வயம்போ ପାଠ ବିଧି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ମଧ୍ୟରେ 'ଭୋ ଶମ୍ଭୋ ଶିବ ଶମ୍ଭୋ ସ୍ୱୟମ୍ଭୋ' ଧ୍ରୁବପଦ ଗାଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଜପ କରନ୍ତୁ, ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ଥିର, ଆନନ୍ଦମୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସ୍ତୋତ୍ରର ଦୁଇ ଭାବ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ: ପ୍ରଥମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା କରୁଣାମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ଡାକ, ତା'ପରେ ଶିବଙ୍କୁ ହୃଦୟ ଭିତରେ ସ୍ଥିତ ନିରାକାର, ଆନନ୍ଦମୟ ଆତ୍ମା ରୂପେ ଧ୍ୟାନ। ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ ରୂପେ ମଧୁର ଭାବେ ଗାନ କରାଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ରୂପେ ଧୀରେ ଜପ କରାଯାଇପାରେ। କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ — ଯେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟ ଚାହେଁ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ போ ஶம்போ ஶிவ ஶம்போ ஸ்வயம்போ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ