ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો
భో శంభో శివ శంభో స్వయంభో in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો' અઢારમી સદીના અવધૂત સંત શ્રી સદાશિવ બ્રહ્મેન્દ્રની પ્રિય ભક્તિ-રચના છે. પ્રવાહમય ધ્રુવપદ અને નાનાં પદોમાં રચાયેલી આ કૃતિ શિવની સ્તુતિ બે રૂપોમાં કરે છે — એક તરફ ગંગાધર, સંસાર-સાગરથી તારનાર કરુણામય પ્રભુ રૂપે, અને બીજી તરફ નિર્ગુણ પરબ્રહ્મ — આકાશ સમાન નિરાકાર, હૃદય-ગુફામાં નિહિત, આનંદસ્વરૂપ. તે કર્ણાટક સંગીતની કૃતિ તથા મુક્તિ માટેની અદ્વૈત પ્રાર્થના રૂપે વ્યાપક રીતે ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Devotional composition of Sri Sadashiva Brahmendra · Sri Sadashiva Brahmendra Saraswati · 18th century CE
શ્રી સદાશિવ બ્રહ્મેન્દ્ર એક પ્રસિદ્ધ અવધૂત અને અદ્વૈત આચાર્ય હતા, જે તમિલનાડુમાં નેરૂર નજીક ભ્રમણશીલ, ઘણીવાર મૌન, ઈશ્વર-મગ્ન સંત રૂપે જીવ્યા. આજે પણ કર્ણાટક પરંપરામાં ગવાતી તેમની સંસ્કૃત રચનાઓ આત્મ-સાક્ષાત્કારના આનંદને ઉંડેલે છે. 'ભો શમ્ભો'માં તેઓ શિવને એક સાથે કોમળ, ગંગાધર રક્ષક રૂપે પોકારે છે, જે ભક્તને જન્મ-મૃત્યુના સાગરથી પાર લઈ જાય છે, અને હૃદય-ગુફામાં પ્રકાશતા નિર્ગુણ પરમાત્મા રૂપે — જે તેમના પોતાના અદ્વૈત સાક્ષાત્કારનું લક્ષ્ય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
સદાશિવ બ્રહ્મેન્દ્રના એક મૌન અવધૂત રૂપે ચમત્કારી જીવનની આસપાસ અનેક કથાઓ છે — કહેવાય છે કે જ્યારે તેઓ સમાધિમાં નિર્વસ્ત્ર ભ્રમણ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે એક સૈનિક દ્વારા કાપેલા તેમના હાથ રાજાની ક્ષમા-યાચના પર ફરી જોડાઈ ગયા. ભક્તો માને છે કે 'ભો શમ્ભો' જેવાં તેમનાં શિવ-ગીતો ગાવાથી તે સંતના મુક્ત આનંદનો કંઈક અંશ પ્રાપ્ત થાય છે, જે મનને શાંત કરી આત્મા તરફ વાળે છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો॥
Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
અર્થ:હે શમ્ભો, મંગલમય શિવ, સ્વયમ્ભૂ!
ગઙ્ગાધર શઙ્કર કરુણાકર મામવ ભવસાગરતારક॥ ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો॥
Gangadhara Shankara Karunakara Mam-Ava Bhava-Sagara-Taraka Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
અર્થ:હે ગંગાધર, હે શંકર, હે કરુણાના ભંડાર — મારી રક્ષા કરો, હે સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારનાર! ભો શમ્ભો, શિવ શમ્ભો, સ્વયમ્ભો!
નિર્ગુણ પરબ્રહ્મસ્વરૂપ ગગનાકાર અખણ્ડ અમેય॥ ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો॥
Nirguna Para-Brahma-Svarupa Gagana-Akara Akhanda Ameya Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
અર્થ:હે નિર્ગુણ પરબ્રહ્મસ્વરૂપ, આકાશ સમાન નિરાકાર અને સર્વવ્યાપી, અખંડ અને અમેય! ભો શમ્ભો, શિવ શમ્ભો, સ્વયમ્ભો!
નિત્ય નિરામય નિષ્કલરૂપ નિજગુહનિહિત નિતાન્ત અનન્ત॥ ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો॥
Nitya Niramaya Nishkala-Rupa Nija-Guha-Nihita Nitanta Ananta Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
અર્થ:હે નિત્ય, નિરામય, નિષ્કલરૂપ, પોતાની જ હૃદય-ગુફામાં નિહિત, નિતાંત અનંત! ભો શમ્ભો, શિવ શમ્ભો, સ્વયમ્ભો!
કૈવલ્યપતે પરમશિવેશ્વર પરમાનન્દતનો પ્રણતાર્તિહર॥ ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો॥
Kaivalya-Pate Parama-Shiv-Eshvara Parama-Ananda-Tano Pranata-Arti-Hara Bho Shambho Shiva Shambho Svayambho
અર્થ:હે કૈવલ્યના સ્વામી, પરમશિવેશ્વર, હે પરમાનંદસ્વરૂપ, પ્રણામ કરનારની પીડા હરનાર! ભો શમ્ભો, શિવ શમ્ભો, સ્વયમ્ભો!
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
భో శంభో శివ శంభో స్వయంభో પાઠના લાભ
પ્રેમમય ભક્તિને શિવના નિર્ગુણ બ્રહ્મ રૂપની સર્વોચ્ચ અદ્વૈત દૃષ્ટિ સાથે જોડે છે.
તેનું સરળ, પુનરાવર્તિત ધ્રુવપદ 'ભો શમ્ભો' તેને કીર્તન રૂપે ગાવાનું સહજ અને આનંદદાયક બનાવે છે.
શરણાગતિ જગાવે છે — 'મારી રક્ષા કરો અને સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારો'.
મનને 'હૃદય-ગુફામાં નિહિત' આત્મા તરફ અંતર્મુખ કરે છે.
એક પ્રિય કર્ણાટક સંગીત રચના, સાંભળવા અને ગાવા માટે શાંતિદાયક અને ધ્યાનમય.
મુક્તિ માટે શિવને કૈવલ્યપતિ, મોક્ષના સ્વામી રૂપે આહ્વાન કરે છે.
భో శంభో శివ శంభో స్వయంభో જપ વિધિ
દરેક પદની વચ્ચે 'ભો શમ્ભો શિવ શમ્ભો સ્વયમ્ભો' ધ્રુવપદ ગાઓ અથવા જપો, તેને એક સ્થિર, આનંદમય પુનરાવૃત્તિ બનવા દો. સ્તોત્રના બે ભાવો પર ચિંતન કરો: પહેલા આપણને બચાવનાર કરુણામય પ્રભુ પ્રત્યે પ્રેમપૂર્ણ પોકાર, પછી શિવનું હૃદયની અંદર સ્થિત નિરાકાર, આનંદમય આત્મા રૂપે ચિંતન. તેને કીર્તન રૂપે મધુરતાથી ગાઈ શકાય અથવા ધ્યાન રૂપે ધીમેથી જપી શકાય. કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા નથી — જ્યાં સુધી હૃદય ઇચ્છે ત્યાં સુધી ભક્તિ સાથે દોહરાવો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ భో శంభో శివ శంభో స్వయంభో શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ