ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਆਰਤੀ — ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ
সরস্বতী আরতি — ওঁ জয় সরস্বতী মাতা in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸਰਸਵਤੀ ਆਰਤੀ 'ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ' ਵਿਦਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Hindu devotional tradition · Unknown (folk tradition) · Medieval period
ਸਰਸਵਤੀ ਆਰਤੀ ਦੇਵਤਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਵੇਤ ਵਸਤਰ (ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ), ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀਣਾ (ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ), ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਮ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਦੀਖਿਆ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ (ਵਿਦਿਆਰੰਭ ਸੰਸਕਾਰ)। ਅਣਗਿਣਤ ਮਾਪੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਬੱਚੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉੱਲੇਖਣਯੋਗ ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕਾਲਿਦਾਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਾਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਨਾ ਕੀਤਾ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ, ਜਯ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ। ਸਦ੍ਗੁਣ ਵੈਭਵ ਸ਼ਾਲਿਨੀ, ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ॥ ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ॥
Om Jai Saraswati Mata Jai Jai Saraswati Mata Sadgun Vaibhav Shalini Tribhuvan Vikhyata Om Jai Saraswati Mata
ਅਰਥ:ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ! ਸਦਗੁਣ ਅਤੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ। ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ!
ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਦਨੀ ਪਦ੍ਮਾਸਨੀ, ਧ੍ਯਾਨ ਧਰਤ ਜਨ ਜੋਈ। ਸ਼ਟ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕੀ ਵਾਣੀ, ਮਨ ਬਂਸੀ ਕੋ ਖੋਈ॥ ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ॥
Chandravadani Padmasani Dhyan Dharat Jan Joi Shat Darshan Ki Vani Man Bansi Ko Khoi Om Jai Saraswati Mata
ਅਰਥ:ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ — ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹੈ, ਛੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ!
ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਵਸਨ ਪਰਿਧਾਨੀ, ਸ਼ੋਭਤ ਕਰ ਮੇਂ ਵੀਣਾ। ਸ਼ਾਰਦ ਪੁਤ੍ਰੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦਾਨੀ, ਸਕਲ ਜਨ ਹਿਤ ਕੀਨਾ॥ ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ॥
Shukla Vasan Paridhani Shobhat Kar Mein Veena Sharad Putri Vidya Dani Sakal Jan Hit Keena Om Jai Saraswati Mata
ਅਰਥ:ਸਫ਼ੇਦ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਕਲ ਜਨ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ!
ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦਾਯਿਨੀ, ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਰੋ। ਮੋਹ ਅਜ੍ਞਾਨਤਾ ਹਰ ਕੇ, ਨੈਨ ਜ੍ਞਾਨ ਦੋ ਭਰੋ॥ ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ॥
Buddhi Vidya Dayini Gyan Prakash Bharo Moh Agyanta Har Ke Nain Gyan Do Bharo Om Jai Saraswati Mata
ਅਰਥ:ਹੇ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਓ। ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਓ। ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ!
ਤੁਮ੍ਹੀਂ ਹੋ ਸਬ ਜ੍ਞਾਨ ਸਾਰ, ਜ੍ਞਾਨ ਬਕ੍ਸ਼ੋ ਮਾਤਾ। ਤੁਮ ਬਿਨ ਸਬ ਸੁਨ ਜਗ ਹੈ, ਸਬ ਹੀ ਜ੍ਞਾਨ ਵਿਹੀਨ॥ ੴ ਜਯ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਾਤਾ॥
Tumhi Ho Sab Gyan Saar Gyan Bakasho Mata Tum Bin Sab Sun Jag Hai Sab Hi Gyan Viheen Om Jai Saraswati Mata
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਕਲ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਰ ਹੋ — ਹੇ ਮਾਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਨਾ ਹੈ, ਸਭ ਗਿਆਨਹੀਣ ਹਨ। ਓਂ ਜੈ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ!
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
সরস্বতী আরতি — ওঁ জয় সরস্বতী মাতা ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ
ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ (ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ) 'ਤੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਜਿਵੇਂ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਪਰੀਖਿਆ, ਅਧਿਐਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ
সরস্বতী আরতি — ওঁ জয় সরস্বতী মাতা ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਛਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ। ਸ਼ਵੇਤ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ (ਚਾਵਲ) ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਜਗਦੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਰਤੀ ਗਾਓ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ (ਜਨਵਰੀ-ਫਰਵਰੀ) ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦ੍ਯ ਸਰਸਵਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ সরস্বতী আরতি — ওঁ জয় সরস্বতী মাতা ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ