bhagavad-gitagitakrishnaarjuna-vishada-yoga

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧.૨૧ — સેનયોરુભયોર્મધ્યે

Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 1× જપ·🕐 વહેલી સવારે ગીતા અધ્યયનના સમયે, અથવા કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પહેલાં ચિંતન કરતી વખતે·📜 Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 21

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આ શ્લોકમાં અર્જુન ભગવાનને હૃષીકેશ અને અચ્યુત કહીને સંબોધતા, પોતાના સારથિ બનેલા શ્રીકૃષ્ણને રથને બંને સેનાઓની વચ્ચે લઈ જવાની પ્રાર્થના કરે છે. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં રણભૂમિમાં એકત્ર યોદ્ધાઓનું નિરીક્ષણ કરવા તેઓ ઇચ્છે છે. આ જ એ ક્ષણ છે જ્યારે અર્જુન પોતાના સ્વજનો, ગુરુજનો અને મિત્રો સામે આવે છે, અને અહીંથી જ એ વિષાદ ઉત્પન્ન થાય છે જે સમગ્ર ગીતા-ઉપદેશનું કારણ બને છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 21 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)

પ્રથમ અધ્યાય 'અર્જુન વિષાદ યોગ'માં, શંખનાદ પછી, બંને સેનાઓ યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભી રહેતાં, અર્જુન પોતાના સારથિ કૃષ્ણને રથને બંને સેનાઓની વચ્ચે લઈ જવા કહે છે. સંજય આને અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને સંભળાવે છે. આ પ્રાર્થના અર્જુનને સીધા પોતાના સ્વજનો સામે લાવે છે, અને એ જ શોક જગાવે છે જે ભગવદ્ગીતાનો અવસર બને છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

પરંપરા માને છે કે ભગવાને પોતાના ભક્તના પ્રેમવશ અર્જુનના સારથિનું નમ્ર પદ સ્વીકાર્યું — અને જે પોતાના જીવનના સારથિ કૃષ્ણને બનાવી લે છે, તે સંસારની પ્રત્યેક રણભૂમિમાંથી અચૂક રીતે પાર લઈ જવાય છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

અર્જુન ઉવાચ હૃષીકેશં તદા વાક્યમિદમાહ મહીપતે। સેનયોરુભયોર્મધ્યે રથં સ્થાપય મેઽચ્યુત॥

arjuna uvācha senayor ubhayor madhye rathaṁ sthāpaya me ’chyuta

અર્થ:અર્જુને કહ્યું: હે અચ્યુત (અવિનાશી કૃષ્ણ)! મારા રથને બંને સેનાઓની વચ્ચે ઊભો રાખો, જેથી યુદ્ધની ઇચ્છાથી અહીં ઊભા આ યોદ્ધાઓને હું જોઈ શકું અને જાણી શકું કે આ રણસંગ્રામ શરૂ થતાં મારે કોની સાથે યુદ્ધ કરવાનું છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

અર્જુનઃ ઉવાચ🔊arjunaḥ uvāchaઅર્જુને કહ્યું

હૃષીકેશમ્🔊hṛiṣhīkeśhamહૃષીકેશને (ઇન્દ્રિયોના સ્વામી કૃષ્ણ)

તદા🔊tadāત્યારે; તે સમયે

વાક્યમ્ ઇદમ્🔊vākyam idamઆ વચનો

આહ🔊āhaકહ્યું; બોલ્યા

મહીપતે🔊mahīpateહે પૃથ્વીપતિ (સંજય ધૃતરાષ્ટ્રને સંબોધતા)

સેનયોઃ🔊senayoḥસેનાઓના

ઉભયોઃ🔊ubhayoḥબંનેના

મધ્યે🔊madhyeવચ્ચે

રથમ્🔊rathamરથને

સ્થાપય🔊sthāpayaઊભો રાખો; સ્થાપો

મે🔊meમારા

અચ્યુત🔊achyutaહે અચ્યુત, અવિનાશી (કૃષ્ણ)

Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye પાઠના લાભ

✦

ભક્તના સારથિ અને માર્ગદર્શક બનતા ભગવાનની નમ્રતા દર્શાવે છે

✦

કાર્ય પહેલાં જીવનની રણભૂમિને રોકાઈને સ્પષ્ટ જોવા સાધકને યાદ અપાવે છે

✦

કૃષ્ણને હૃષીકેશ — ઇન્દ્રિયોના સ્વામી — રૂપે આત્મસંયમ માટે આવાહે છે

✦

અર્જુનના સમર્પણ અને કૃષ્ણના ઉપદેશ માટે ચિંતનશીલ ભૂમિકા રચે છે

✦

પોતાના જીવનના સ્થિર સારથિ રૂપે ભગવાન તરફ વળવા પ્રેરે છે

✦

ભગવાનને કેન્દ્રમાં રાખવાથી સંકટમાં સ્પષ્ટતા આવે છે એવો વિશ્વાસ જગાવે છે

Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye જપ વિધિ

જપ સંખ્યા1વાર

ઉત્તમ સમયવહેલી સવારે ગીતા અધ્યયનના સમયે, અથવા કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પહેલાં ચિંતન કરતી વખતે

આ શ્લોકને ગીતાના પ્રથમ અધ્યાયનું અધ્યયન કરતી વખતે વાંચો. જપતી વખતે કૃષ્ણને આત્માના સ્વેચ્છિક સારથિ રૂપે ચિત્રિત કરો, જે શરીર રૂપી રથને જીવનના સંઘર્ષોની બરાબર વચ્ચે લઈ જાય છે. ચિંતન કરો કે ભગવાનને 'હૃષીકેશ' (ઇન્દ્રિયોના સ્વામી) અને 'અચ્યુત' (અવિનાશી) કહેવું કેવી રીતે સમર્પણ અને વિશ્વાસ બંને વ્યક્ત કરે છે. અધ્યાય આગળ વધારતા પહેલાં આ શ્લોકથી મનને સ્થિરતામાં બેસવા દો.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

સારથિ બનેલા કૃષ્ણને રથને બંને સેનાઓની વચ્ચે ઊભો રાખવા અર્જુન કહે છે, જેથી યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં યુદ્ધની ઇચ્છાથી એકત્ર યોદ્ધાઓને સ્પષ્ટ જોઈ શકે.

'હૃષીકેશ' એટલે ઇન્દ્રિયોના સ્વામી, જે સંકેત આપે છે કે કૃષ્ણ એ જ ઇન્દ્રિયોના સ્વામી છે જેના પર અર્જુનનો સંયમ ડગમગવાનો છે; 'અચ્યુત' એટલે અવિનાશી, જે ક્યારેય પતિત નથી થતો. આ નામો અર્જુનની શ્રદ્ધા અને કૃષ્ણના અટલ માર્ગદર્શનમાં તેના વિશ્વાસને વ્યક્ત કરે છે.

આ એ વળાંક છે જ્યાં અર્જુન રણભૂમિ જોવા કહે છે. બંને સેનાઓની વચ્ચે ઊભા રહીને તેઓ પોતાના સ્વજનો અને ગુરુજનોને જુએ છે, જેથી એ શોક અને મૂંઝવણ (વિષાદ) ઉત્પન્ન થાય છે જે કૃષ્ણના સમગ્ર ઉપદેશનું કારણ બને છે.

'મહીપતે' (હે પૃથ્વીપતિ) એ સંજય દ્વારા રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને સંબોધન છે. સંજય રણભૂમિની ઘટનાઓ અંધ રાજાને સંભળાવી રહ્યા છે, તેથી અર્જુનના વચનો કહેતા તેઓ ધૃતરાષ્ટ્રને સંબોધે છે.

આ પણ વાંચો

Bhagavad Gita 1.1 — Dharma-kshetre Kuru-kshetreश्रीमद्भगवद्गीता १.१ — धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे Bhagavad Gita 1.29 — Sidanti Mama Gatraniश्रीमद्भगवद्गीता १.२९ — सीदन्ति मम गात्राणि Bhagavad Gita 1.47 — Evam Uktva Arjunah Sankhyeश्रीमद्भगवद्गीता १.४७ — एवमुक्त्वार्जुनः संख्ये Gita Dhyanamगीता ध्यानम्Karmanye Vadhikaraste (Bhagavad Gita 2.47)कर्मण्येवाधिकारस्ते Krishna Mantraकृष्ण मंत्र

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.21 — Senayor Ubhayor Madhye (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો