શ્રી ગણેશ પઞ્ચરત્નમ્
Ganesha Pancharatnam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગણેશ પંચરત્નમ્ આદિ શંકરાચાર્ય રચિત ભગવાન ગણેશનાં 'પાંચ રત્નો' છે — પાંચ સુંદર શ્લોકો અને એક ફલશ્રુતિ. તેમાં ગણેશને વિનાયક, એકદંત અને ગણોના સ્વામી રૂપે સ્તુત કરાયા છે. પ્રભાતે તેનો પાઠ બુદ્ધિ, વિઘ્નનાશ અને સમૃદ્ધિ આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
ગણેશ પંચરત્નમ્ આદિ શંકરાચાર્યનાં સૌથી પ્રિય સ્તોત્રોમાંનું એક છે — પાંચ 'રત્ન' શ્લોકો એક જટિલ, નૃત્ય કરતા સંસ્કૃત છંદમાં રચાયેલા, જેમાંથી પ્રત્યેક ભગવાન ગણેશને વિશેષણોની ધારામાં નિહાળે છે: મોદક ધારક, ચંદ્રધારી, અસુરોના સંહારક, ગણોના સ્વામી, એકદંત જે યોગીઓના હૃદયમાં વસે છે. છઠ્ઠો શ્લોક તેને સમૃદ્ધ ફળનું વચન આપે છે જે પ્રભાતે તેનો પાઠ કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આ સ્તોત્ર પોતાનું વચન સ્વયં ધારણ કરે છે: જે આ પાંચ રત્નોનો પાઠ પ્રભાતે, હૃદયમાં ગણેશને ધારણ કરતાં કરે છે, તેને આરોગ્ય, નિર્દોષતા, વિદ્યા, સુસંતાન, દીર્ઘાયુ અને અષ્ટ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત થાય છે — ગણેશની કૃપા તે ભક્ત તરફ વહે છે જે પ્રત્યેક દિવસ તેમના નામથી શરૂ કરે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
મુદા કરાત્ત મોદકં સદા વિમુક્તિ સાધકં । કલાધરાવતંસકં વિલાસિલોક રક્ષકમ્ । અનાયકૈક નાયકં વિનાશિતેભ દૈત્યકં । નતાશુભાશુ નાશકં નમામિ તં વિનાયકમ્ ॥
Muda karatta modakam sada vimukti sadhakam Kaladharavatamsakam vilasiloka rakshakam Anayakaika nayakam vinashitebha daityakam Natashubhashu nashakam namami tam vinayakam
અર્થ:જે પોતાના હાથમાં આનંદપૂર્વક મોદક ધારણ કરે છે તે વિનાયકને હું નમન કરું છું, મુક્તિના શાશ્વત દાતા; જે શિરોરત્ન રૂપે ચંદ્રને ધારણ કરે છે, ઉજ્જ્વળ લોકોના રક્ષક; અનાથોના એકમાત્ર નાથ, ગજાસુરના સંહારક, જે તેમને નમન કરે છે તે સૌના દુર્ભાગ્યના ત્વરિત નાશક.
નતેતરાતિ ભીકરં નવોદિતાર્ક ભાસ્વરં । નમત્સુરારિ નિર્જરં નતાધિકાપદુદ્ઢરમ્ । સુરેશ્વરં નિધીશ્વરં ગજેશ્વરં ગણેશ્વરં । મહેશ્વરં તમાશ્રયે પરાત્પરં નિરન્તરમ્ ॥
Natetarati bhikaram navoditarka bhasvaram Namatsurari nirjaram natadhikapaduddharam Sureshvaram nidhishvaram gajeshvaram ganeshvaram Maheshvaram tamashraye paratparam nirantaram
અર્થ:હું સદા તે પરાત્પરની શરણ લઉં છું: જે પોતાના ભક્તોના શત્રુઓ માટે ભયંકર છે, નવોદિત સૂર્ય સમાન તેજસ્વી; જેમની સમક્ષ દેવોના શત્રુ પણ ઝૂકે છે, જે પોતાના ભક્તોને ઘોર વિપત્તિમાંથી ઉગારે છે; દેવેશ્વર, નિધીશ્વર, ગજેશ્વર, ગણેશ્વર, મહેશ્વર.
સમસ્ત લોક શઙ્કરં નિરસ્ત દૈત્ય કુઞ્જરં । દરેતરોદરં વરં વરેભ વક્ત્રમક્ષરમ્ । કૃપાકરં ક્ષમાકરં મુદાકરં યશસ્કરં । મનસ્કરં નમસ્કૃતાં નમસ્કરોમિ ભાસ્વરમ્ ॥
Samasta loka shankaram nirasta daitya kunjaram Daretarodaram varam varebha vaktramaksharam Kripakaram kshamakaram mudakaram yashaskaram Manaskaram namaskritam namaskaromi bhasvaram
અર્થ:હું તે તેજસ્વી પ્રભુને પ્રણામ કરું છું: સમસ્ત લોકોના કલ્યાણકારી, જેમણે ગજાસુરનો નાશ કર્યો; વિશાળ ઉદર વાળા, વરદાતા, શ્રેષ્ઠ ગજના મુખ વાળા, અક્ષર; કૃપા, ક્ષમા, આનંદ અને યશના કર્તા, જે તેમને નમન કરનાર સૌને બુદ્ધિ પ્રદાન કરે છે.
અકિઞ્ચનાર્તિ માર્જનં ચિરન્તનોક્તિ ભાજનં । પુરારિ પૂર્વ નન્દનં સુરારિ ગર્વ ચર્વણમ્ । પ્રપઞ્ચ નાશ ભીષણં ધનઞ્જયાદિ ભૂષણં । કપોલ દાનવારણં ભજે પુરાણ વારણમ્ ॥
Akinchanarti marjanam chirantanokti bhajanam Purari purva nandanam surari garva charvanam Prapancha nasha bhishanam dhananjayadi bhushanam Kapola danavaranam bhaje purana varanam
અર્થ:હું તે પ્રાચીન ગજમુખ પ્રભુની ઉપાસના કરું છું: જે દીનોની પીડાનો નાશ કરે છે, યુગોથી ગવાતી સ્તુતિના પાત્ર; ત્રિપુરારિ શિવના જ્યેષ્ઠ પુત્ર, જે દેવશત્રુઓના ગર્વને ચૂર કરે છે; સમસ્ત પ્રપંચના સંહારમાં ભીષણ, સર્પોથી અલંકૃત, જેમના કપોલ કૃપાના મદથી વહે છે.
નિતાન્ત કાન્તિ દન્ત કાન્તિ મન્ત કાન્તિ કાત્મજમ્ । અચિન્ત્ય રૂપમન્ત હીન મન્તરાય કૃન્તનમ્ । હૃદન્તરે નિરન્તરં વસન્તમેવ યોગિનાં । તમેકદન્તમેવ તં વિચિન્તયામિ સન્તતમ્ ॥
Nitanta kanti danta kanti manta kanti katmajam Achintya rupamanta hina mantaraya krintanam Hridantare nirantaram vasantameva yoginam Tamekadantameva tam vichintayami santatam
અર્થ:હું નિરંતર તે એકદંત પ્રભુનું ધ્યાન કરું છું: શિવના પુત્ર, અનંત તેજ વાળા, પોતાના દંતની કાંતિથી મનોહર; અચિંત્ય રૂપ અને અંતહીન, પ્રત્યેક વિઘ્નના નાશક, જે યોગીઓના હૃદયમાં સદા નિવાસ કરે છે.
મહાગણેશ પઞ્ચરત્નમાદરેણ યોઽન્વહં । પ્રજલ્પતિ પ્રભાતકે હૃદિ સ્મરન્ ગણેશ્વરમ્ । અરોગતામદોષતાં સુસાહિતીં સુપુત્રતાં । સમાહિતાયુ રષ્ટભૂતિ મભ્યુપૈતિ સોઽચિરાત્ ॥
Mahaganesha pancharatnamadarena yonvaham Prajalpati prabhatake hridi smaran ganeshvaram Arogatamadoshatam susahitim suputratam Samahitayu rashtabhuti mabhyupaiti sochirat
અર્થ:જે પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રતિદિન પ્રભાતે આ મહાગણેશ પંચરત્નમ્ નો પાઠ કરે છે, હૃદયમાં ગણેશ્વરનું સ્મરણ કરતાં, તે ત્વરિત રોગ અને દોષોથી મુક્તિ, ઉત્તમ વિદ્યા, સુપુત્ર, પૂર્ણ આયુ અને અષ્ટ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કરે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Ganesha Pancharatnam પાઠના લાભ
આદિ શંકરાચાર્ય રચિત ભગવાન ગણેશનાં 'પાંચ રત્નો', બુદ્ધિ, વિઘ્નનાશ અને દરેક કાર્યમાં સફળતા માટે તેમની કૃપા મેળવવા પાઠ કરાય છે.
તેના ગાઢ, સુંદર શ્લોકો ગણેશને વિનાયક, એકદંત અને ગણોના સ્વામી રૂપે સ્તુત કરે છે, જપતી વખતે ભક્તિ અને એકાગ્રતાને ઊંડી કરે છે.
અંતિમ ફલશ્રુતિ વચન આપે છે કે જે પ્રભાતે તેનો પાઠ કરે છે તેને આરોગ્ય, નિર્દોષતા, ઉત્તમ વિદ્યા, સુપુત્ર, દીર્ઘાયુ અને અષ્ટ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
વિશેષ કરીને ગણેશ ચતુર્થી, સંકષ્ટી અને વિનાયક ચતુર્થી પર તથા કોઈ પણ નવા કાર્ય, અભ્યાસ કે યાત્રાના આરંભ પહેલાં પાઠ કરાય છે.
ભગવાન ગણેશની પૂજા પૂર્ણ કરવા ગણેશ ચાલીસા, વક્રતુંડ મહાકાય અને ગણેશ આરતી સાથે ગવાય છે.
Ganesha Pancharatnam જપ વિધિ
સ્નાન પછી ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ સામે બેસો, દીપ પ્રગટાવો અને દૂર્વા ઘાસ, લાલ પુષ્પ તથા મોદક અર્પણ કરો. હૃદયમાં ગણેશનું સ્મરણ કરતાં પાંચેય શ્લોકો ભક્તિથી પાઠ કરો અને ફલશ્રુતિથી સમાપન કરો. પરંપરાગત રીતે તેનો પાઠ પ્રતિદિન પ્રભાતે એ ફળો માટે કરાય છે જેનું વચન સ્વયં આ સ્તોત્ર આપે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Ganesha Pancharatnam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ