ગંગા સ્તોત્ર
Ganga Stotram in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગંગા સ્તોત્રમ્ આદિ શંકરાચાર્ય રચિત માતા ગંગાનું અત્યંત પ્રિય ચૌદ શ્લોકોનું સ્તોત્ર છે, જે 'દેવિ સુરેશ્વરિ ભગવતિ ગંગે' થી શરૂ થાય છે. તેમાં ગંગાને ભાગીરથી, જાહ્નવી, અલકનંદા નામોથી પોકારાય છે. તે પવિત્રતા, શાંતિ અને મોક્ષ આપે છે તથા યમના ભયને દૂર કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
અદ્વૈત વેદાંતના મહાન આચાર્ય આદિ શંકરાચાર્યે માતા ગંગાને સમર્પિત ચૌદ શ્લોકોનું આ દીપ્તિમાન સ્તોત્ર રચ્યું — તે નદી જે વિષ્ણુના ચરણોથી શિવની જટાઓ દ્વારા પૃથ્વીને પવિત્ર કરવા ઊતરે છે. તેઓ તેમને તેમના અનેક નામો — ભાગીરથી, જાહ્નવી, અલકનંદા — થી પોકારે છે અને તેમના ચરણ-કમળોમાં શરણ માગે છે, એ ઘોષિત કરતાં કે તેઓ પ્રત્યેક પાપ ધોઈ નાખે છે અને આત્માને જન્મ-મૃત્યુના સાગરથી પાર પરમધામ સુધી લઈ જાય છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
દેવિ સુરેશ્વરિ ભગવતિ ગઙ્ગે ત્રિભુવનતારિણિ તરલતરઙ્ગે। શઙ્કરમૌલિવિહારિણિ વિમલે મમ મતિરાસ્તાં તવ પદકમલે॥
Devi Sureshwari Bhagavati Gange Tribhuvana-tarini Tarala-tarange. Shankara-mauli-viharini Vimale Mama matir-astam tava pada-kamale.
અર્થ:હે દેવી, દેવતાઓની સ્વામિની, દિવ્ય ગંગે! તારી ચંચળ તરંગોથી ત્રણે લોકોને તારનારી; શિવની જટાઓમાં વિહાર કરનારી, હે વિમળ — મારી બુદ્ધિ તારા ચરણ-કમળોમાં સ્થિર રહે.
ભાગીરથિ સુખદાયિનિ માતસ્તવ જલમહિમા નિગમે ખ્યાતઃ। નાઽહં જાને તવ મહિમાનં પાહિ કૃપામયિ મામજ્ઞાનમ્॥
Bhagirathi Sukhadayini Matas-tava jala-mahima nigame khyatah. Naham jane tava mahimanam Pahi kripamayi mam-ajnanam.
અર્થ:હે ભાગીરથી, સુખ આપનારી મા! તારા જળની મહિમા વેદોમાં પ્રસિદ્ધ છે. હું તારી મહિમા જાણતો નથી; હે કૃપામયી, મુજ અજ્ઞાનીની રક્ષા કર.
હરિપદપાદ્યતરઙ્ગિણિ ગઙ્ગે હિમવિધુમુક્તાધવલતરઙ્ગે। દૂરીકુરુ મમ દુષ્કૃતિભારં કુરુ કૃપયા ભવસાગરપારમ્॥
Hari-pada-padya-tarangini Gange Hima-vidhu-mukta-dhavala-tarange. Duri-kuru mama dushkriti-bharam Kuru kripaya bhava-sagara-param.
અર્થ:હે ગંગે, જે હરિ (વિષ્ણુ) ના ચરણોને પખાળનારી ધારા છે, બરફ, ચંદ્ર અને મોતી જેવી ધવલ તરંગોવાળી — મારા પાપોનો ભાર દૂર કર અને કૃપા કરી મને ભવસાગરથી પાર ઉતાર.
તવ જલમમલં યેન નિપીતં પરમપદં ખલુ તેન ગૃહીતમ્। માતર્ગઙ્ગે ત્વયિ યો ભક્તઃ કિલ તં દ્રષ્ટું ન યમઃ શક્તઃ॥
Tava jalam-amalam yena nipitam Parama-padam khalu tena grihitam. Matar-Gange tvayi yo bhaktah Kila tam drashtum na Yamah shaktah.
અર્થ:જેણે તારું નિર્મળ જળ પીધું, તેણે નિશ્ચય જ પરમપદ પ્રાપ્ત કર્યું. હે મા ગંગે, જે તારો ભક્ત છે, તેને જોવામાં યમરાજ પણ સમર્થ નથી.
પતિતોદ્ધારિણિ જાહ્નવિ ગઙ્ગે ખણ્ડિતગિરિવરમણ્ડિતભઙ્ગે। ભીષ્મજનનિ હે મુનિવરકન્યે પતિતનિવારિણિ ત્રિભુવનધન્યે॥
Patitod-dharini Jahnavi Gange Khandita-girivara-mandita-bhange. Bhishma-janani he muni-vara-kanye Patita-nivarini tribhuvana-dhanye.
અર્થ:હે પતિતોનો ઉદ્ધાર કરનારી જાહ્નવી ગંગે! તૂટેલા પર્વતો પર અથડાતી તરંગોથી શોભતી; હે ભીષ્મની જનની, હે મુનિવરની કન્યા, પતિતોનું નિવારણ કરનારી, ત્રણે લોકોમાં ધન્ય!
કલ્પલતામિવ ફલદામ્ લોકે પ્રણમતિ યસ્ત્વાં ન પતતિ શોકે। પારાવારવિહારિણિ ગઙ્ગે વિમુખયુવતિકૃતતરલાપાઙ્ગે॥
Kalpa-latam-iva phaladam loke Pranamati yas-tvam na patati shoke. Paravara-viharini Gange Vimukha-yuvati-krita-tarala-pange.
અર્થ:આ લોકમાં ફળ આપનારી કલ્પલતા સમાન — જે તને પ્રણામ કરે છે તે શોકમાં પડતો નથી. હે બંને તટ પર વિહાર કરનારી ગંગે, જેના ચંચળ કટાક્ષ વિમુખને પણ પોતાની તરફ વાળે છે.
તવ ચેન્માતઃ સ્રોતઃ સ્નાતઃ પુનરપિ જઠરે સોઽપિ ન જાતઃ। નરકનિવારિણિ જાહ્નવિ ગઙ્ગે કલુષવિનાશિનિ મહિમોત્તુઙ્ગે॥
Tava chen-matah srotah snatah Punar-api jathare so'pi na jatah. Naraka-nivarini Jahnavi Gange Kalusha-vinashini mahimottunge.
અર્થ:હે મા, જે તારી ધારામાં સ્નાન કરે છે તે ફરી ગર્ભમાં જન્મ લેતો નથી. હે નરકનું નિવારણ કરનારી જાહ્નવી ગંગે, પાપનો નાશ કરનારી, મહિમામાં ઉન્નત!
પુનરસદઙ્ગે પુણ્યતરઙ્ગે જય જય જાહ્નવિ કરુણાપાઙ્ગે। ઇન્દ્રમુકુટમણિરાજિતચરણે સુખદે શુભદે ભૃત્યશરણ્યે॥
Punar-asad-ange punya-tarange Jaya jaya Jahnavi karuna-pange. Indra-mukuta-mani-rajita-charane Sukhade shubhade bhritya-sharanye.
અર્થ:અપવિત્ર શરીરને પણ પવિત્ર કરનારી, હે પુણ્ય તરંગોવાળી — જય હો, જય હો જાહ્નવી, કરુણામય કટાક્ષવાળી; જેના ચરણ ઇન્દ્રના મુકુટની મણિઓથી પ્રકાશિત છે; સુખ અને શુભ આપનારી, સેવકોની શરણ.
રોગં શોકં તાપં પાપં હર મે ભગવતિ કુમતિકલાપમ્। ત્રિભુવનસારે વસુધાહારે ત્વમસિ ગતિર્મમ ખલુ સંસારે॥
Rogam shokam tapam papam Hara me bhagavati kumati-kalapam. Tribhuvana-sare Vasudha-hare Tvam-asi gatir-mama khalu samsare.
અર્થ:હે ભગવતી, મારા રોગ, શોક, તાપ, પાપ અને કુબુદ્ધિ-સમૂહને હરી લે. હે ત્રણે લોકોની સાર, પૃથ્વીની માળા — આ સંસારમાં તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે.
અલકાનન્દે પરમાનન્દે કુરુ કરુણામયિ કાતરવન્દ્યે। તવ તટનિકટે યસ્ય નિવાસઃ ખલુ વૈકુણ્ઠે તસ્ય નિવાસઃ॥
Alakanande Paramanande Kuru karunamayi katara-vandye. Tava tata-nikate yasya nivasah Khalu Vaikunthe tasya nivasah.
અર્થ:હે અલકનંદા, હે પરમાનંદ-સ્વરૂપા! હે કૃપામયી, આર્તજનોથી વંદિત — કૃપા કર. જે તારા તટ સમીપ નિવાસ કરે છે, તે નિશ્ચય જ વૈકુંઠમાં નિવાસ કરે છે.
વરમિહ નીરે કમઠો મીનઃ કિં વા તીરે શરટઃ ક્ષીણઃ। અથવા શ્વપચો મલિનો દીનસ્તવ ન હિ દૂરે નૃપતિકુલીનઃ॥
Varam-iha nire kamatho minah Kim va tire sharatah kshinah. Athava shvapacho malino dinas-tava na hi dure nripati-kulinah.
અર્થ:તારા જળમાં કાચબો કે માછલી હોવું શ્રેષ્ઠ છે, કે તટ પર દુર્બળ ગરોળી હોવું, અથવા મલિન-દીન ચાંડાળ હોવું પણ — પણ તારાથી દૂર ઉચ્ચકુળના રાજા હોવું નહીં.
ભો ભુવનેશ્વરિ પુણ્યે ધન્યે દેવિ દ્રવમયિ મુનિવરકન્યે। ગઙ્ગાસ્તવમિમમમલં નિત્યં પઠતિ નરો યઃ સ જયતિ સત્યમ્॥
Bho Bhuvaneshwari Punye Dhanye Devi dravamayi muni-vara-kanye. Ganga-stavam-imam-amalam nityam Pathati naro yah sa jayati satyam.
અર્થ:હે ભુવનેશ્વરી, પુણ્યમયી, ધન્યે! હે દ્રવમયી દેવી, મુનિવરની કન્યા! જે મનુષ્ય પ્રતિદિન આ નિર્મળ ગંગા-સ્તોત્રનો પાઠ કરે છે, તે સાચે જ વિજયી થાય છે.
યેષાં હૃદયે ગઙ્ગાભક્તિસ્તેષાં ભવતિ સદા સુખમુક્તિઃ। મધુરાકાન્તાપઞ્ઝટિકાભિઃ પરમાનન્દકલિતલલિતાભિઃ॥
Yesham hridaye Ganga-bhaktis-tesham bhavati sada sukha-muktih. Madhura-kanta-panjhatikabhih Paramananda-kalita-lalitabhih.
અર્થ:જેના હૃદયમાં ગંગા-ભક્તિ છે, તેમને આ મધુર, સુંદર, પરમાનંદથી યુક્ત લલિત પદો દ્વારા સદા સુખ અને મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.
ગઙ્ગાસ્તોત્રમિદં ભવસારં વાઞ્છિતફલદમ્ વિમલં સારમ્। શઙ્કરસેવકશઙ્કરરચિતં પઠતિ સુખીસ્તવ ઇતિ ચ સમાપ્તઃ॥
Ganga-stotram-idam bhava-saram Vanchhita-phaladam vimalam saram. Shankara-sevaka-Shankara-rachitam Pathati sukhi bhava tava iti cha samaptah.
અર્થ:આ ગંગા-સ્તોત્ર ભવસાગરનો સાર છે, વાંછિત ફળ આપનાર, નિર્મળ અને શ્રેષ્ઠ; શંકરના સેવક શંકર (આદિ શંકરાચાર્ય) દ્વારા રચિત. જે તેનો પાઠ કરે છે તે સુખી થાય છે. આ રીતે આ સ્તોત્ર સમાપ્ત થાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Ganga Stotram પાઠના લાભ
માતા ગંગાનું સૌથી પ્રિય સ્તોત્ર, આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા ચૌદ શ્લોકોમાં રચિત
કહેવાય છે કે તે અનેક જન્મોના પાપ અને દુષ્કૃત્યો ધોઈ નાખે છે અને ભક્તને સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારે છે
વચન આપે છે કે ગંગાનો સાચો ભક્ત યમ (મૃત્યુ) થી નથી ડરતો અને પરમપદ પ્રાપ્ત કરે છે
નદી-ઘાટ પર, ગંગા સ્નાન (પવિત્ર ડૂબકી) સમયે અને સંધ્યાની ગંગા આરતીમાં પાઠ કરાય છે
પવિત્રતા, શાંતિ અને મુક્તિ (મોક્ષ) આપે છે; રોગ, શોક અને કુબુદ્ધિને દૂર કરે છે
ગંગા દશેરા, ગંગા સપ્તમી અને કાર્તિક પૂર્ણિમા પર વિશેષ રૂપે પ્રભાવશાળી
Ganga Stotram જપ વિધિ
ગંગા સમક્ષ, કે તેમનું ધ્યાન કરતાં પાઠ કરો, આદર્શ રૂપે સ્નાન પછી, નદીને દીપ અને પુષ્પ અર્પણ કરતાં. ચૌદ શ્લોકોને ધીરે-ધીરે અને ભક્તિથી વાંચો — અનેક લોકો તેને પવિત્ર ડૂબકી (ગંગા સ્નાન) લેતી વખતે કે સંધ્યાની ગંગા આરતીમાં પાઠ કરે છે. પવિત્રતા અને મનની શાંતિ માટે તેને પ્રતિદિન પણ વાંચી શકાય.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Ganga Stotram શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ