ਆਪਦਰ੍ਥੇ ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍
आपदर्थे धनं रक्षेत् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਚਾਣਕਯ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਵੇਕਪੂਰਣ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਪੌੜੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਬਿਪਤਾ ਲਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਧਨ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲ ਵੀ ਰੱਖਿਆਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਤਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਯ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਾਣਕਯ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਕਠਿਨ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਅਰਜਿਤ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਧਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਤੋਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ ਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਆਤਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Counsellors of old held that a single grasp of this verse had saved many a ruined house, for the person who saves in good times, shields the family in hard times, and never throws away their own life learns to survive every storm and rebuild what was lost.
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਆਪਦਰ੍ਥੇ ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ ਦਾਰਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ ਧਨੈਰਪਿ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਤਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ ਦਾਰੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ॥
āpad-arthe dhanaṁ rakṣed dārān rakṣed dhanair api। ātmānaṁ satataṁ rakṣed dārair api dhanair api॥
ਅਰਥ:ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ (ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਧਨ ਨੂੰ ਖਰਚ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਤਮ (ਆਪਣੇ ਆਪ) ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਧਨ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਗਣੇ ਪੈਣ। ਚਾਣਕਯ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ — ਧਨ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਧਨ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮ (ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਹੋਂਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆਯੋਗ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
आपदर्थे धनं रक्षेत् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਆਰਥਿਕ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੱਚਤ
ਧਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਕਪੂਰਣ ਕ੍ਰਮ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵਿਵੇਕਪੂਰਣ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ
ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੂਤਰ
आपदर्थे धनं रक्षेत् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਮਨਨ ਕਰੋ — ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਨ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰੋ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਧਨ ਵੀ ਖਰਚੋ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪੌੜੀ ਔਖੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਇਹ ਸੋਚੋ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਚਾਣਕਯ ਦੀ ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ आपदर्थे धनं रक्षेत् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ