ਅਙ੍ਗਿਕਂ ਭੁਵਨਂ ਯਸ੍ਯ (ਨਟਰਾਜ ਧ੍ਯਾਨ)
अङ्गिकं भुवनं यस्य (नटराज ध्यान) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਆਂਗਿਕੰ ਭੁਵਨੰ ਯਸ੍ਯ ਨਟਰਾਜ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਗਲ-ਵੰਦਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਰਤਨਾਟਯਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਨ੍ਰਿਤਯਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਨਯ ਦੇ ਚਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਉੱਤੇ ਆਰੋਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਜਗਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਸਮੂਹ ਵਾਙ੍ਮਯ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਭੂਸ਼ਣ ਚੰਦ੍ਰ-ਤਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਸਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਰਿਤਕ ਉਸ ਪਰਮ ਨ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਕਲਾ ਅਰਪਿਤ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Mangala (invocatory) shloka traditionally associated with the Abhinaya Darpana of Nandikeshvara · Attributed to the tradition of Nandikeshvara (Abhinaya Darpana) · Classical (treatise tradition of Indian dramaturgy)
ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤਯ ਅਤੇ ਨਾਟਯ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨਯ (ਨਾਟਯ-ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ) ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗਲ-ਸ਼ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਟਰਾਜ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਇਹ ਚਾਰੇ ਭੇਦ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਹੀ ਹਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਂਗਿਕ ਜਗਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਚਿਕ ਸਮੂਹ ਵਾਣੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰਯ ਚੰਦ੍ਰ-ਤਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਨ੍ਰਿਤਯ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਵਯ ਨ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਪਣ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿਦੰਬਰਮ ਵਿੱਚ ਨਟਰਾਜ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡੀ ਨ੍ਰਿਤਯ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੈਅ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਖੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਹਜ ਲਾਲਿਤਯ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਸਵਯੰ ਉਹ ਪਰਮ ਨ੍ਰਿਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਆਙ੍ਗਿਕਂ ਭੁਵਨਂ ਯਸ੍ਯ ਵਾਚਿਕਂ ਸਰ੍ਵਵਾਙ੍ਮਯਮ੍। ਆਹਾਰ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਾਦਿ ਤਂ ਨੁਮਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਸ਼ਿਵਮ੍॥
Āṅgikaṃ bhuvanaṃ yasya vāchikaṃ sarvavāṅmayam Āhāryaṃ chandratārādi taṃ numaḥ sāttvikaṃ śivam
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਂਗਿਕ ਅਭਿਨਯ (ਅੰਗ-ਸੰਚਾਲਨ) ਸਮੂਹ ਭੁਵਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਚਿਕ ਅਭਿਨਯ (ਵਾਣੀ) ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਙ੍ਮਯ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰਯ ਅਭਿਨਯ (ਵੇਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ) ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰੇ ਆਦਿ ਹਨ — ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਭਾਵ ਸਰੂਪ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
अङ्गिकं भुवनं यस्य (नटराज ध्यान) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਨ੍ਰਿਤਯ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਆਰੰਭਕ ਵੰਦਨਾ — ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਪਾਸਨਾ ਵਜੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਨਟਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡੀ ਨ੍ਰਿਤਯ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ, ਲਾਲਿਤਯ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਰਸਤਾ (ਸਤ੍ਵ) ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਜਾਂ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
अङ्गिकं भुवनं यस्य (नटराज ध्यान) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਨ੍ਰਿਤਯ, ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਕਲਾਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ (ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ) ਪੜ੍ਹੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਨਟਰਾਜ 'ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਤੁਰਵਿਧ ਨ੍ਰਿਤਯ ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਨ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਰੰਗਪੂਜਾ (ਮੰਚ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ) ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ अङ्गिकं भुवनं यस्य (नटराज ध्यान) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ