ആപദുദ്ധാരക ഹനുമത് സ്തോത്രമ്
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
ആപദുദ്ധാരക ഹനുമത് സ്തോത്രം — 'സകല ആപത്തുകളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ സ്തോത്രം' — വിഭീഷണൻ രചിച്ച് ശ്രീ സുദർശന സംഹിതയിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധ സംസ്കൃത പ്രാർത്ഥന. വിനിയോഗവും സഞ്ജീവനി പർവതം വഹിക്കുന്ന ഹനുമാനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന രണ്ട് ധ്യാന ശ്ലോകങ്ങൾക്കും ശേഷം, ഇത് അദ്ദേഹത്തെ എല്ലാ ദുരിതങ്ങൾക്കും — ആധി, വ്യാധി, മഹാമാരി, ഗ്രഹപീഡ, ശത്രു, പെട്ടെന്നുള്ള ആപത്ത് — നാശകനായി വണങ്ങുന്നു. ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നവർക്ക് കാരാഗൃഹം, യാത്ര, യുദ്ധം, ജലം, അഗ്നി, വനം എവിടെയും 'ഒരു ആപത്തുമില്ല', അവർ വിജയം, ധനം, കീർത്തി നേടുമെന്ന് ഉറപ്പ് നൽകുന്നു.
ഉത്ഭവം & കഥ
Sri Sudarshana Samhita · Vibhishana (brother of Ravana, devotee of Rama) · Traditional (Puranic/Samhita literature)
This stotra is attributed to Vibhishana and preserved in the Sri Sudarshana Samhita. Vibhishana, who had witnessed Hanuman's countless rescues during the Ramayana war — above all the bringing of the Sanjivani mountain to save Lakshmana's life — composed this hymn to Hanuman as the supreme remover of danger. The meditation verses paint Hanuman holding the mountain in one hand and a weapon to destroy enemies in the other, capturing his dual role as healer and protector. The closing verses form a phala-shruti listing the many calamities from which the devotee is freed.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
The most famous deed behind this stotra is Hanuman lifting and carrying the entire Sanjivani mountain across the sky to revive Lakshmana, who lay mortally wounded by Indrajit's Shakti weapon. Because Hanuman thus literally rescued life from the brink of death, devotees trust this 'Apaduddharaka' hymn to lift them out of the gravest dangers, and its verses promise that for those who remember him 'there is no danger anywhere.'
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ഓം അസ്യ ശ്രീആപദുദ്ധാരക ഹനുമത്സ്തോത്രമഹാമന്ത്രസ്യ, വിഭീഷണ ഋഷിഃ, ഹനുമാന് ദേവതാ, സര്വാപദുദ്ധാരക ശ്രീഹനുമത്പ്രസാദേന മമ സര്വാപന്നിവൃത്ത്യര്ഥേ, സര്വകാര്യാനുകൂല്യസിദ്ധ്യര്ഥേ ജപേ വിനിയോഗഃ।
Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.
അർഥം:ॐ। इस 'आपदुद्धारक हनुमत्स्तोत्र' नामक महामन्त्र के विभीषण ऋषि हैं, हनुमान देवता हैं; समस्त आपत्तियों से उद्धार करने वाले श्रीहनुमान की कृपा से मेरी समस्त आपत्तियों के निवारण एवं समस्त कार्यों की अनुकूलता-सिद्धि के लिये जप में इसका विनियोग किया जाता है।
വാമേ കരേ വൈരിഭിദം വഹന്തം ശൈലം പരേ ശൃങ്ഖലഹാരിടങ്കമ്। ദദാനമച്ഛച്ഛവിമഞ്ജനാഭം ഭജേ ജ്വലത്കുണ്ഡലമാഞ്ജനേയമ്॥൧॥
Vaame kare vairibhidam vahantam, Shailam pare shrinkhalahaaritankam, Dadaanam acchacchavim anjanaabham, Bhaje jvalat-kundalam aanjaneyam. (1)
അർഥം:जो बायें हाथ में शत्रुओं का विदारण करने वाला (अस्त्र) तथा दूसरे हाथ में पर्वत (संजीवनी) धारण किये हुए हैं, जो उज्ज्वल शिला धारण करते हैं, जिनकी कान्ति निर्मल एवं अंजन के समान श्याम है — ऐसे प्रज्वलित कुण्डलों वाले आञ्जनेय का मैं भजन करता हूँ।
സംവീതകൌപീനമുദഞ്ചിതാഗും സമുജ്ജ്വലന്മൌഞ്ജിമഥോപവീതമ്। സകുണ്ഡലം ലമ്ബിശിഖാസമേതം തമാഞ്ജനേയം ശരണം പ്രപദ്യേ॥൨॥
Samveeta-kaupeenam udanchitaagum, Samujjvalan-maunjim athopaveetam, Sakundalam lambi-shikhaa-sametam, Tam aanjaneyam sharanam prapadye. (2)
അർഥം:कौपीन धारण किये हुए, ऊर्ध्व अंगों वाले, देदीप्यमान मौञ्जी (मेखला) एवं यज्ञोपवीत से युक्त, कुण्डलधारी एवं लम्बी शिखा वाले उन आञ्जनेय की मैं शरण लेता हूँ।
ആപന്നാഖിലലോകാര്തിഹാരിണേ ശ്രീഹനൂമതേ। അകസ്മാദാഗതോത്പാതനാശനായ നമോ നമഃ॥൩॥
Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate, Akasmaad-aagatotpaata-naashanaaya namo namah. (3)
അർഥം:समस्त आपत्तिग्रस्त लोकों की पीड़ा हरने वाले श्रीहनुमान को, अकस्मात् आये उत्पातों का नाश करने वाले को बारम्बार प्रणाम।
സീതാവിയുക്തശ്രീരാമശോകദുഃഖഭയാപഹ। താപത്രിതയസംഹാരിന്നാഞ്ജനേയ നമോഽസ്തു തേ॥൪॥
Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha, Taapatritaya-samhaarinn-aanjaneya namo'stu te. (4)
അർഥം:सीता से विरह में श्रीराम के शोक, दुःख एवं भय को हरने वाले, तीनों तापों का संहार करने वाले हे आञ्जनेय! आपको प्रणाम है।
ആധിവ്യാധിമഹാമാരീഗ്രഹപീഡാപഹാരിണേ। പ്രാണാപഹര്ത്രേ ദൈത്യാനാം രാമപ്രാണാത്മനേ നമഃ॥൫॥
Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine, Praanaapahartre daityaanaam raamapraanaatmane namah. (5)
അർഥം:आधि, व्याधि, महामारी एवं ग्रहपीड़ा का अपहरण करने वाले, दैत्यों के प्राण हरने वाले, राम के प्राणस्वरूप को प्रणाम।
സംസാരസാഗരാവര്തകര്തവ്യഭ്രാന്തചേതസാമ്। ശരണാഗതമര്ത്യാനാം ശരണ്യായ നമോഽസ്തു തേ॥൬॥
Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam, Sharanaagata-martyaanaam sharanyaaya namo'stu te. (6)
അർഥം:संसार-सागर के आवर्त में कर्तव्य से भ्रान्तचित्त, शरणागत मनुष्यों के शरण्य आपको प्रणाम है।
വജ്രദേഹായ കാലാഗ്നിരുദ്രായാമിതതേജസേ। ബ്രഹ്മാസ്ത്രസ്തമ്ഭനായാസ്മൈ നമഃ ശ്രീരുദ്രമൂര്തയേ॥൭॥
Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase, Brahmaastra-stambhanaayaasmai namah shree-rudramoortaye. (7)
അർഥം:वज्रदेह वाले, कालाग्निरुद्र स्वरूप, अमित तेज वाले, ब्रह्मास्त्र का स्तम्भन करने वाले — इन रुद्रमूर्ति को प्रणाम।
രാമേഷ്ടം കരുണാപൂര്ണം ഹനൂമന്തം ഭയാപഹമ്। ശത്രുനാശകരം ഭീമം സര്വാഭീഷ്ടപ്രദായകമ്॥൮॥
Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham, Shatru-naashakaram bheemam sarvaabheeshta-pradaayakam. (8)
അർഥം:राम के प्रिय, करुणापूर्ण, भय हरने वाले, शत्रुनाशक, भीम (भयंकर) एवं समस्त अभीष्ट प्रदान करने वाले हनुमान को —
കാരാഗൃഹേ പ്രയാണേ വാ സങ്ഗ്രാമേ ശത്രുസങ്കടേ। ജലേ സ്ഥലേ തഥാഽഽകാശേ വാഹനേഷു ചതുഷ്പഥേ॥൯॥
Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate, Jale sthale tathaa''kaashe vaahaneshu chatushpathe. (9)
അർഥം:कारागार में, यात्रा में, संग्राम में, शत्रु-संकट में, जल में, स्थल में, आकाश में, वाहनों में, चौराहे पर —
ഗജസിംഹമഹാവ്യാഘ്രചോരഭീഷണകാനനേ। യേ സ്മരന്തി ഹനൂമന്തം തേഷാം നാസ്തി വിപത് ക്വചിത്॥൧൦॥
Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane, Ye smaranti hanoomantam teshaam naasti vipat kvachit. (10)
അർഥം:हाथी, सिंह, महाव्याघ्र एवं चोरों से भयंकर वन में — जो हनुमान का स्मरण करते हैं, उन्हें कहीं भी विपत्ति नहीं होती।
സര്വവാനരമുഖ്യാനാം പ്രാണഭൂതാത്മനേ നമഃ। ശരണ്യായ വരേണ്യായ വായുപുത്രായ തേ നമഃ॥൧൧॥
Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah, Sharanyaaya varenyaaya vaayuputraaya te namah. (11)
അർഥം:समस्त वानरश्रेष्ठों के प्राणस्वरूप को प्रणाम; शरण्य, वरेण्य पवनपुत्र आपको प्रणाम है।
പ്രദോഷേ വാ പ്രഭാതേ വാ യേ സ്മരന്ത്യഞ്ജനാസുതമ്। അര്ഥസിദ്ധിം ജയം കീര്തിം പ്രാപ്നുവന്തി ന സംശയഃ॥൧൨॥
Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam, Arthasiddhim jayam keertim praapnuvanti na samshayah. (12)
അർഥം:जो सायंकाल अथवा प्रातःकाल अंजनापुत्र का स्मरण करते हैं, वे अर्थसिद्धि, विजय एवं कीर्ति प्राप्त करते हैं — इसमें सन्देह नहीं।
ജപ്ത്വാ സ്തോത്രമിദം മന്ത്രം പ്രതിവാരം പഠേന്നരഃ। രാജസ്ഥാനേ സഭാസ്ഥാനേ പ്രാപ്തേ വാദേ ലഭേജ്ജയമ്॥൧൩॥
Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah, Raajasthaane sabhaasthaane praapte vaade labhejjayam. (13)
അർഥം:इस स्तोत्र-मन्त्र का जप कर जो मनुष्य प्रत्येक बार इसका पाठ करता है, वह राजसभा में, सभास्थान में अथवा वाद आ पड़ने पर विजय प्राप्त करता है।
വിഭീഷണകൃതം സ്തോത്രം യഃ പഠേത് പ്രയതോ നരഃ। സര്വാപദ്ഭ്യോ വിമുച്യേത നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ॥൧൪॥
Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah, Sarvaapadbhyo vimuchyeta naatra kaaryaa vichaaranaa. (14)
അർഥം:विभीषण द्वारा रचित इस स्तोत्र का जो संयमी मनुष्य पाठ करता है, वह समस्त आपत्तियों से मुक्त हो जाता है — इसमें विचार करने की आवश्यकता नहीं।
മര്കടേശ മഹോത്സാഹ സര്വശോകനിവാരക। ശത്രൂന് സംഹര മാം രക്ഷ ശ്രിയം ദാപയ ഭോ ഹരേ॥൧൫॥
Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka, Shatroon samhara maam raksha shriyam daapaya bho hare. (15)
അർഥം:हे महान् उत्साह वाले वानरेश! हे समस्त शोक का निवारण करने वाले! मेरे शत्रुओं का संहार करो, मेरी रक्षा करो एवं मुझे श्री (समृद्धि) प्रदान करो, हे हरि (हनुमान)!
॥ ഇതി ശ്രീസുദര്ശനസംഹിതായാം വിഭീഷണകൃതം സര്വാപദുദ്ധാരകം ശ്രീഹനുമത്സ്തോത്രം സമ്പൂര്ണമ് ॥
Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.
അർഥം:इस प्रकार श्रीसुदर्शनसंहिता में विभीषणकृत सर्वापदुद्धारक श्रीहनुमत्स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Specifically invoked to be rescued from sudden calamities and misfortune (apad) of every kind
The verses promise that those who remember Hanuman have 'no danger anywhere' — in prison, travel, battle, water, fire or forest
Removes mental anguish (aadhi), disease (vyaadhi), epidemics (mahaamaaree) and the affliction of malefic planets (graha-peeda)
Grants victory in courts, assemblies and disputes (vaade labhejjayam) — recited before legal and important matters
Bestows wealth (artha-siddhi), success, victory and fame upon those who remember Hanuman at dawn and dusk
Believed to neutralize even the most powerful weapons and dangers, as Hanuman is hailed as 'Brahmastra-stambhana'
Provides the courage and confident protection of Hanuman in any sudden crisis or emergency
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् പാരായണ വിധി
Begin by reciting the viniyoga (the dedication that names Vibhishana as rishi and Hanuman as the deity). Then meditate on the two dhyana verses, visualizing Hanuman bearing the Sanjivani mountain, radiant with blazing earrings. Recite the full stotra with devotion, ideally at dawn or dusk as the verse advises. It is especially recited before facing a difficult situation — a court case, an interview, a journey, or any danger — since it specifically promises rescue from all calamity and victory in disputes. In an emergency, simply remembering Hanuman through this stotra is said to remove the danger.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ