શ્રી બાંકે બિહારી આરતી
श्री बाँके बिहारी आरती in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
બાંકે બિહારી આરતી વૃંદાવનમાં બિરાજતા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના મનોહર સ્વરૂપ શ્રી બાંકે બિહારી જીની આરતી છે, જેમને સંત સ્વામી હરિદાસે પ્રગટ કર્યા. એ દિવ્ય પ્રેમ, ભક્તિ અને મનની શાંતિ માટે ગવાય છે. 'હે ગિરિધર તેરી આરતી ગાઊં'થી શરૂ થઈને એ તેમના મોરમુકુટ અને વાંસળી-ધારી સ્વરૂપનું ગુણગાન કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
શ્રી બાંકે બિહારી જી ભગવાન કૃષ્ણનું મનોહર ત્રિભંગ સ્વરૂપ છે, જેમને મહાન સંત-સંગીતકાર સ્વામી હરિદાસે વૃંદાવનમાં પ્રગટ કર્યા — એટલા મોહક કે મંદિરમાં વિગ્રહ સામે પડદો ખેંચવામાં આવે છે, જેથી બિહારીની દૃષ્ટિ ભક્તને વિવશ ન કરી દે. આ આરતી, તેમના મોરમુકુટ અને વાંસળીનું ધ્યાન કરતી, તેમની પૂજાના અંતે ગવાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
બાંકે બિહારીનું દર્શન એટલું મનોહર છે કે મંદિરનો પડદો દર થોડી ક્ષણે ખેંચવામાં આવે છે — કહેવાય છે કે બિહારી પર સતત દૃષ્ટિ પ્રેમમાં આત્માને શરીરમાંથી ખેંચી શકે છે. ભક્તો આ આરતી ગાવા અને એ વાંસળી-ધારી સ્વરૂપનું, ક્ષણભર માટે પણ, દર્શન કરવા વૃંદાવનમાં ઊમટી પડે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
હે ગિરિધર તેરી આરતી ગાઊં, પ્યારે આપકો રિઝાઊં । શ્યામ સુન્દર તેરી આરતી ગાઊં, શ્રી બાંકે બિહારી તેરી આરતી ગાઊં ॥
He giridhara teri arati gaun, pyare apako rijhaun Shyama sundara teri arati gaun, shri banke bihari teri arati gaun
અર્થ:હે ગિરિધર, હું તારી આરતી ગાઉં અને તને રિઝવું, મારા પ્યારા; હે શ્યામસુંદર, હું તારી આરતી ગાઉં — હે શ્રી બાંકે બિહારી, હું તારી આરતી ગાઉં.
મોર મુકુટ પ્યારે શીશ પે સોહે, પ્યારી બંસી મેરો મન મોહે । દેખ છવિ બલિહારી મૈં જાઊં ॥
Mora mukuta pyare shisha pe sohe, pyari bamsi mero mana mohe Dekha chhavi balihari maim jaun
અર્થ:મોરમુકુટ તારા પ્યારા શીશ પર શોભે છે અને તારી મધુર વાંસળી મારા મનને મોહી લે છે; તારી છબી જોઈને હું તારા પર પૂર્ણપણે ન્યોછાવર થઈ જાઉં છું.
ચરણોં સે નિકલી ગંગા પ્યારી, જિસને સારી દુનિયા તારી । મૈં ઉન ચરણોં કે દર્શન પાઊં ॥
Charanom se nikali gamga pyari, jisane sari duniya tari Maim una charanom ke darshana paun
અર્થ:તારા ચરણોમાંથી એ પ્યારી ગંગા વહી જેણે આખા સંસારને તારી દીધો; હું એ ચરણોનાં દર્શન પામું.
દાસ અનાથ કે નાથ આપ હો, દુઃખ-સુખ જીવન પ્યારે સાથ આપ હો । હરિ ચરણોં મેં શીશ ઝુકાઊં ॥
Dasa anatha ke natha apa ho, duhkha-sukha jivana pyare satha apa ho Hari charanom mem shisha jhukaun
અર્થ:તું અનાથ દાસનો નાથ છે; સુખ-દુઃખમાં તું જીવનનો પ્યારો સાથી છે; હરિના ચરણોમાં હું શીશ ઝુકાવું છું.
શ્રી હરિદાસ કે પ્યારે તુમ હો, મેરે મોહન જીવનધન હો । દેખ યુગલ છવિ બલિ-બલિ જાઊં ॥
Shri haridasa ke pyare tuma ho, mere mohana jivanadhana ho Dekha yugala chhavi bali-bali jaun
અર્થ:તું શ્રી હરિદાસનો પ્યારો છે; તું મારો મોહન, મારા જીવનનું ધન છે; એ યુગલ છબી (રાધા-કૃષ્ણ)ને જોઈને હું વારંવાર પોતાને ન્યોછાવર કરું છું.
श्री बाँके बिहारी आरती પાઠના લાભ
શ્રી બાંકે બિહારી જી — વૃંદાવનમાં બિરાજતા ભગવાન કૃષ્ણના મનોહર સ્વરૂપ, જેમને સંત સ્વામી હરિદાસે પ્રગટ કર્યા — તેમની આરતી.
દિવ્ય પ્રેમ (પ્રેમા), ભક્તિ, મનની શાંતિ અને કૃષ્ણ-દર્શનના આનંદ માટે ગવાય છે.
ખાસ કરીને વૃંદાવનમાં, જન્માષ્ટમી પર અને બાંકે બિહારી મંદિરના ઉત્સવોમાં ગવાય છે.
કૃષ્ણ-પૂજાના અંતે કૃષ્ણ-આરતી અને ભજનો સાથે કરવામાં આવે છે.
श्री बाँके बिहारी आरती જપ વિધિ
બાંકે બિહારી (કૃષ્ણ)ની છબી સામે દીપ પ્રગટાવો અને ઘંટ સાથે ગાતાં તેને ફેરવીને આરતી કરો. પુષ્પ, તુલસી અને ભોગ (ખાસ કરીને માખણ અને મિઠાઈ) અર્પણ કરો, અને અંતે આરતીનો આશીર્વાદ લઈને પૂરી કરો. પ્રેમપૂર્વક ગાઓ, વાંસળી અને મોરમુકુટ સાથેના મનોહર ત્રિભંગ સ્વરૂપમાં મન રમાવતાં.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री बाँके बिहारी आरती શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ