આરતી કુંજબિહારી કી
Krishna Aarti — Aarti Kunj Bihari Ki in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'આરતી કુંજબિહારી કી' ભગવાન કૃષ્ણની સૌથી પ્રિય આરતીઓમાંની એક છે, જે વૃંદાવનના બાંકે બિહારીની મહિમા ગાય છે. તે કૃષ્ણના સુંદર સ્વરૂપ — મોર મુકુટ, મુરલી, શ્યામ વર્ણ અને કસ્તૂરી તિલક — નું જીવંત વર્ણન કરે છે. તેને ગાવાથી ઘર દિવ્ય પ્રેમથી ભરાઈ જાય છે અને મોહ તથા દુઃખ દૂર થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Braj bhakti tradition, Vrindavan · Unknown (folk composition from Braj region) · Medieval period, likely 16th-17th century
આ આરતી બ્રજ ક્ષેત્રની સમૃદ્ધ ભક્તિ સંસ્કૃતિમાંથી ઉદ્ભવી — કૃષ્ણના બાળપણની ભૂમિ. વૃંદાવનના મંદિરો, ખાસ કરીને પ્રસિદ્ધ બાંકે બિહારી મંદિરે, સદીઓથી આ આરતી ગાઈ છે. 'કુંજબિહારી' શબ્દ સ્વયં બાંકે બિહારી મંદિરના દેવતાનું નામ છે, જેની સ્થાપના તાનસેનના ગુરુ સ્વામી હરિદાસે કરી હતી. આ આરતી કૃષ્ણનું જીવંત ચિત્ર દોરે છે — મોર મુકુટ, મુરલી, શ્યામ વર્ણ અને કસ્તૂરી તિલક — ભક્તને પ્રભુના સમગ્ર સૌંદર્યમાં ધ્યાન કરવાનું આમંત્રણ આપતી.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
વૃંદાવનનું બાંકે બિહારી મંદિર, જ્યાંથી આ આરતી ઉદ્ભવી, તેના ચમત્કારી વિગ્રહ માટે પ્રસિદ્ધ છે. કહેવાય છે કે કુંજબિહારીની મૂર્તિ 16મી સદીમાં સ્વામી હરિદાસના ભક્તિ-ગાન દરમિયાન સ્વયં પ્રગટ થઈ. દેવતાની દૃષ્ટિ એટલી પ્રબળ મનાય છે કે મૂર્તિ સામેનો પડદો વારંવાર ખોલવામાં અને બંધ કરવામાં આવે છે — ભક્તોની માન્યતા છે કે દેવતા સાથે લાંબો નેત્ર-સંપર્ક કરવાથી વ્યક્તિ દિવ્ય આનંદમાં મૂર્છિત થઈ શકે છે. અસંખ્ય ભક્તો આરતી સમયે દેવતાનાં દર્શન પર પ્રેમ અને આનંદની પ્રબળ લહેર અનુભવવાની વાત કરે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
આરતી કુંજબિહારી કી। શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥
Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki
અર્થ:કુંજબિહારીની આરતી કરો — જે વૃંદાવનના કુંજોમાં વિચરે છે. શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણ મુરારીની.
ગલે મેં બૈજંતી માલા। બજાવૈ મુરલી મધુર બાલા॥ શ્રવણ મેં કુણ્ડલ ઝલકાલા। નંદ કે આનંદ નંદલાલા॥ ગગન સમ અંગ કાંતિ કાલી। રાધિકા ચમક રહી આલી॥ લતન મેં ઠાઢ़ે બનમાલી। ભ્રમર સી અલક, કસ્તૂરી તિલક લાલી॥
Gale Mein Baijanti Mala Bajaave Murali Madhur Bala Shravan Mein Kundal Jhalakala Nand Ke Aanand Nandlala Gagan Sam Ang Kanti Kali Radhika Chamak Rahi Aali Latan Mein Thaade Banmali Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali
અર્થ:તેમના ગળામાં બૈજંતી ફૂલોની માળા ઝૂલે છે. સુંદર બાળક મધુર મુરલી વગાડે છે. કાનમાં કુંડળ ઝગમગે છે. તેઓ નંદના આનંદ નંદલાલ છે. તેમનું શરીર આકાશ સમું શ્યામ ચમકે છે. તેમની પાસે રાધિકા શોભે છે, હે સખી. વનફૂલોની માળાધારી લતાઓ વચ્ચે ઊભા છે. તેમની અલકો ભમરા જેવી છે, કસ્તૂરી તિલક અને લાલ અધર સહિત.
આરતી કુંજબિહારી કી। શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥
Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki
અર્થ:કુંજબિહારીની આરતી કરો — શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણ મુરારીની.
કનકમય મોર મુકુટ બિલસૈ। દેવતા દરસન કો તરસેં॥ ગગન સોં સુમન રાસિ બરસૈ। હાથન મેં વેણુ બિરાજૈ॥ ભ્રમર સી અલક, કસ્તૂરી તિલક લાલી॥
Kanakmay Mor Mukut Bilasai Devata Darsan Ko Tarsein Gagan Son Suman Rasi Barsai Hathan Mein Venu Birajai Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali
અર્થ:શિર પર સોનેરી મોર મુકુટ શોભે છે. દેવતા પણ તેમના દર્શન માટે તરસે છે. આકાશથી પુષ્પોની વર્ષા થાય છે. તેમના હાથમાં મુરલી શોભે છે. તેમની અલકો ભમરા જેવી છે, કસ્તૂરી તિલક અને લાલ અધર સહિત.
આરતી કુંજબિહારી કી। શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥
Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki
અર્થ:કુંજબિહારીની આરતી કરો — શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણ મુરારીની.
છપ્પન ભોગ છત્તીસ વ્યંજન। સુરપતિન કો ભી મન ભાવન॥ ચૌંસઠ યોગિની નાચત ગગન। છિન છિન ભોગ લગાવત સખન॥ ભ્રમર સી અલક, કસ્તૂરી તિલક લાલી॥
Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan Surpatin Ko Bhi Man Bhavan Chaunsath Yogini Nachat Gagan Chhin Chhin Bhog Lagavat Sakhan Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali
અર્થ:છપ્પન ભોગ અને છત્રીસ વ્યંજન — દેવરાજ ઇન્દ્રને પણ મનભાવન. ચોસઠ યોગિનીઓ આકાશમાં નૃત્ય કરે છે. ક્ષણ-ક્ષણ સખાજન તેમને ભોગ અર્પે છે. તેમની અલકો ભમરા જેવી છે, કસ્તૂરી તિલક અને લાલ અધર સહિત.
આરતી કુંજબિહારી કી। શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥
Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki
અર્થ:કુંજબિહારીની આરતી કરો — શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણ મુરારીની.
જહાં તે પ્રકટ ભઈ ગંગા। સકલ મન હારિણિ શ્રી ગંગા॥ સ્મરણ તે હોત મોહ ભંગા। બસી મેરે નંદલાલ કે સંગા॥ ભ્રમર સી અલક, કસ્તૂરી તિલક લાલી॥
Jahan Te Prakat Bhai Ganga Sakal Man Harini Shri Ganga Smaran Te Hot Moh Bhanga Basi Mere Nandlal Ke Sanga Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali
અર્થ:જેમના ચરણોથી પવિત્ર ગંગા પ્રગટ થઈ — સકલ મનને હરનારી શ્રી ગંગા. તેમના સ્મરણથી સાંસારિક મોહ નષ્ટ થાય છે. તે સદા મારા નંદલાલના સંગમાં વસે છે. તેમની અલકો ભમરા જેવી છે, કસ્તૂરી તિલક અને લાલ અધર સહિત.
આરતી કુંજબિહારી કી। શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥
Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki
અર્થ:કુંજબિહારીની આરતી કરો — શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણ મુરારીની.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Krishna Aarti — Aarti Kunj Bihari Ki પાઠના લાભ
આ આરતી ગાવાથી કૃષ્ણની કૃપાનું આવાહન થાય છે અને ઘર દિવ્ય પ્રેમથી ભરાઈ જાય છે
મોહ, દુઃખ અને સાંસારિક ભ્રમ (મોહ)ને દૂર કરે છે
કૃષ્ણના સુંદર સ્વરૂપના સ્મરણથી મનમાં શાંતિ અને આનંદ લાવે છે
પરંપરાગત રીતે ભારતભરના કૃષ્ણ મંદિરોમાં રોજ સાંજે ગવાય છે
ભક્તિને દૃઢ કરે છે અને પરમાત્મા સાથેના સંબંધને ગાઢ કરે છે
એક પવિત્ર વાતાવરણ રચે છે જે પરિવેશને શુદ્ધ કરે છે
કહેવાય છે કે તે રાધા અને કૃષ્ણ બંનેના આશીર્વાદ સાથે આકર્ષે છે
Krishna Aarti — Aarti Kunj Bihari Ki જપ વિધિ
એક થાળીમાં દીવો કે કપૂર પ્રગટાવો. કૃષ્ણની પ્રતિમા કે છબી સામે ઊભા રહો. આરતી ગાતાં ગાતાં પ્રજ્વલિત થાળીને દેવતા સામે ધીમે ધીમે દક્ષિણાવર્ત ફેરવો. શક્ય હોય તો બીજા હાથે ઘંટ વગાડો. અંતે હાજર સૌને જ્યોત અર્પણ કરો. આ આરતી જન્માષ્ટમીના ઉત્સવમાં મધ્યરાત્રે પણ ગાઈ શકાય.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Krishna Aarti — Aarti Kunj Bihari Ki શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ