ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧.੪੦ — ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਰਜੁਨ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਲ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਖੀਣ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਵਿਆਪਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਆਸ਼ੰਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਅਜਿਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਉੱਚਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 40 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ, ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਲ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਲੋਪ ਸਮੁੱਚੇ ਵੰਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਦਲੀਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਟੀਕਾਕਾਰ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਕੁਲਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦਿਲੋਂ ਸੀ, ਡੂੰਘੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਸੀ — ਕਿ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨਾਸਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੰਸਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਧਰ੍ਮੇ ਨਸ਼੍ਟੇ ਕੁਲਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਸ੍ਨਮਧਰ੍ਮੋऽਭਿਭਵਤ੍ਯੁਤ॥
kula-kṣhaye praṇaśhyanti kula-dharmāḥ sanātanāḥ dharme naṣhṭe kulaṁ kṛitsnam adharmo ’bhibhavaty uta
ਅਰਥ:ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ (ਕੁਲਧਰਮ) ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ
ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਮਹਿਜ਼ ਕਾਇਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸੱਚੇ ਕਰਤੱਵ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਂ ਕਰੋ, ਕੁਲਧਰਮ ਦੇ ਪਤਨ ਬਾਰੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਚ ਜਾਣ 'ਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧੋ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਰਤੱਵ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚਤਰ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਮੁੜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ