శ్రీమద్భగవద్గీతా ౧.౪౦ — కులక్షయే ప్రణశ్యన్తి
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా వాదిస్తూ అర్జునుడు దాని సామాజిక, నైతిక పరిణామాల పట్ల తన భయాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు. ఈ శ్లోకంలో కులం నశించడం వల్ల దాని సనాతన సంప్రదాయాలు, ధర్మం నశిస్తాయని, ధర్మం క్షీణించినప్పుడు మొత్తం వంశాన్ని అధర్మం ఆవరిస్తుందని అతడు వాదిస్తాడు. యుద్ధం వల్ల కలుగుతుందని తాను భయపడే విస్తృత వినాశం గురించి అర్జునుని వేదనాపూర్ణ వాదనను ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది — ఈ ఆందోళనలకు శ్రీకృష్ణుడు తరువాత కర్తవ్యపు ఉన్నత దృష్టితో సమాధానమిస్తాడు.
మూలం & కథ
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 40 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ప్రథమ అధ్యాయం, అర్జున విషాద యోగంలో, అర్జునుడు యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా వాదనల పరంపరను ప్రस్తుతిస్తాడు. ఇక్కడ కులం నశించడం వల్ల దాని సనాతన ధర్మం నశిస్తుందని, ధర్మం నశించడం మొత్తం వంశంపై అధర్మాన్ని ఆహ్వానిస్తుందని అతడు విలపిస్తాడు — ఈ వాదన అతని శోకం నుండి పుట్టి, శ్రీకృష్ణుని ఉన్నత బోధనకు రంగాన్ని సిద్ధం చేస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
అర్జునుని కులధర్మం పట్ల ఆందోళన హృదయపూర్వకమైనదే అయినా, లోతైన సత్యాన్ని వెల్లడించింది భగవానుని బోధనే అని వ్యాఖ్యాతలు గమనిస్తారు — నిజమైన ధర్మం జ్ఞానం, అనాసక్తితో కర్మ చేయడం వల్లనే నిలుస్తుందని, ఆత్మ క్షేమం అత్యున్నత లౌకిక సంప్రదాయం కంటే కూడా ఎక్కువదని.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
కులక్షయే ప్రణశ్యన్తి కులధర్మాః సనాతనాః। ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత॥
kula-kṣhaye praṇaśhyanti kula-dharmāḥ sanātanāḥ dharme naṣhṭe kulaṁ kṛitsnam adharmo ’bhibhavaty uta
అర్థం:కులం నశించినప్పుడు దాని సనాతన సంప్రదాయాలు, ధర్మాలు (కులధర్మం) నశిస్తాయి; ధర్మం నశించినప్పుడు మొత్తం కులాన్ని అధర్మం ఆవరించివేస్తుంది.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति పారాయణ ప్రయోజనాలు
సమాజంలో కులసంప్రదాయాలు, ధర్మం యొక్క విలువను ఎత్తిచూపుతుంది
మన చర్యల యొక్క సుదూర పరిణామాలపై ఆలోచనను ప్రేరేపిస్తుంది
అర్జునునిది కేవలం పిరికితనం కాదు, ధర్మం పట్ల లోతైన ఆందోళన అని వెల్లడిస్తుంది
నిజమైన కర్తవ్యంపై శ్రీకృష్ణుని ఉన్నత బోధనకు విరుద్ధతను ఏర్పరుస్తుంది
తరతరాలుగా ధర్మాన్ని కాపాడటంపై ధ్యానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది
అర్జునుని సందిగ్ధత యొక్క నైతిక కోణంపై అవగాహనను లోతుగా చేస్తుంది
श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्ति పారాయణ విధి
ప్రథమ అధ్యాయాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ ఈ శ్లోకాన్ని పఠించండి, కులధర్మం పతనం గురించి అర్జునుని వాదనను అనుసరిస్తూ. ధార్మిక సంప్రదాయాల ప్రాముఖ్యత, అవి నశించినప్పుడు కలిగే పరిణామాలపై ధ్యానించండి. ఈ ఆందోళనలను మనసులో నిలుపుకొని శ్రీకృష్ణుని సమాధానం వైపు సాగండి, ఇది తరువాతి అధ్యాయాలలో వస్తుంది, అక్కడ ఆయన కర్తవ్యపు ప్రశ్నను ఒక ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక దృక్కోణం నుండి తిరిగి ప్రस్తుతిస్తాడు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి श्रीमद्भगवद्गीता १.४० — कुलक्षये प्रणश्यन्तिను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి