ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା 16.3 — ତେଜଃ କ୍ଷମା ଧୃତିଃ ଶୌଚମ୍
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦୈବୀ ଓ ଆସୁରୀ ପ୍ରକୃତିର ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୈବୀ ସଂପଦ — ଦୈବୀ ଗୁଣର ଧନ — ତାଲିକା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ତେଜ, କ୍ଷମା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି, ଦ୍ୱେଷର ଅଭାବ ଓ ଅହଂକାରର ଅଭାବକୁ ଦୈବୀ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହା ଉତ୍ତମ, ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ରର ଚିତ୍ର।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 3 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ଷୋଡ଼ଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ଦୈବାସୁର-ସଂପଦ-ବିଭାଗ ଯୋଗ, ଦୈବୀ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗୁଣକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣନା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପ୍ରାୟ ଛବିଶ ଦୈବୀ ସଦ୍ଗୁଣର ସେହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତାଲିକା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ, ଯାହାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବିପରୀତ ଆସୁରୀ ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଆତ୍ମ-ବିକାଶର କଷଟି ପଥର ହୋଇ ରହିଛି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପରମ୍ପରା ଶିଖାଏ ଯେ ଯିଏ ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଦୈବୀ ଗୁଣକୁ ସଚେତନ ଭାବେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୀଚ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ସନ୍ଥମାନେ ଏଭଳି ସଦ୍ଗୁଣକୁ ଏଭଳି ଧନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ଯାହାକୁ କୌଣସି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଚୋରି କରିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହା ନିରନ୍ତର ମୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ତେଜଃ କ୍ଷମା ଧୃତିଃ ଶୌଚମଦ୍ରୋହୋ ନାତିମାନିତା। ଭଵନ୍ତି ସମ୍ପଦଂ ଦୈଵୀମଭିଜାତସ୍ଯ ଭାରତ॥
tejaḥ kṣhamā dhṛitiḥ śhaucham adroho nāti-mānitā bhavanti sampadaṁ daivīm abhijātasya bhārata
ଅର୍ଥ:ହେ ଅର୍ଜୁନ! ତେଜ, କ୍ଷମା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି, ଦ୍ୱେଷର ଅଭାବ ଏବଂ ଅହଂକାରର ଅଭାବ — ଏସବୁ ସେହି ପୁରୁଷଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଯିଏ ଦୈବୀ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् ପାଠର ଲାଭ
ଦୈବୀ ସଂପଦ — ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମାର ଦୈବୀ ଗୁଣ — ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ
ତେଜ (ତେଜସ୍), କ୍ଷମା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ (ଧୃତି) ବିକଶିତ କରେ
ଶୁଦ୍ଧି, ଦ୍ୱେଷର ଅଭାବ ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ
ବନ୍ଧନ ଆଡ଼କୁ ନୁହେଁ, ମୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ନେଇଯିବା ଚରିତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ
ଦୈବୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣର ବିକାଶ ପାଇଁ ଦୈନନ୍ଦିନ ପ୍ରେରଣା
ସାଧକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚତର ଦୈବୀ ପ୍ରକୃତି ଚିହ୍ନିବାରେ ଓ ପୋଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୈବୀ ଗୁଣ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ — ତେଜ, କ୍ଷମା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି, ଦ୍ୱେଷରହିତ ସଦ୍ଭାବନା, ନମ୍ରତା। ଦିନସାରା ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ସଚେତନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏସବୁକୁ 'ଦୈବୀ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା' ପୁରୁଷଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଜପ ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ସେହି ଦୈବୀ ସଂପଦ ଆଡ଼କୁ ଅଭିମୁଖ କରୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ