ਭ੍ਰਮਰਾਮ੍ਬਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
भ्रमराम्बाष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (associated with the Srisailam Shakti Peetha) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)
Srisailam, on the banks of the Krishna river in Andhra Pradesh, is unique as both a Jyotirlinga (Mallikarjuna) and a Maha Shakti Peetha (Bhramaramba). The Goddess is celebrated as Bhramari, who took the form of a swarm of bees to slay the demon Arunasura. Adi Shankaracharya, on his pilgrimage to this great kshetra, is traditionally said to have composed the Bhramaramba Ashtakam in her praise, weaving together her beauty, her presence in the Sri Vidya tradition, and her identity with the cosmic Mother.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
According to the Devi Mahatmya and local tradition, when the demon Arunasura — invincible against all two- and four-legged creatures — terrorised the worlds, the Goddess assumed the form of countless bees (bhramara) and destroyed him, thus becoming Bhramaramba. Devotees hold that meditating on her through this Ashtakam at Srisailam dissolves the six inner enemies and grants the Mother's swift protection.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਚਾਞ੍ਚਲ੍ਯਾਰੁਣਲੋਚਨਾਞ੍ਚਿਤਕ੍ਰਿਪਾਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਪਟ੍ਟੋਦਰਾਂ ਚਾਰੁਸ੍ਮੇਰਮੁਖੀਂ ਚਰਾਚਰਜਗਤ੍ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣੀਂ ਤਤ੍ਪਰਾਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਮਯਕੌਸ੍ਤੁਭਪ੍ਰਭ੍ਰਿਤਿਭਿਰ੍ਭੂਸ਼ਾਮਣੀਭੂਸ਼ਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੧॥
cāñcalyāruṇalocanāñcitakṛpācandrārkapaṭṭodarāṃ cārusmeramukhīṃ carācarajagatsaṃrakṣaṇīṃ tatparām | nityaṃ cinmayakaustubhaprabhṛtibhirbhūṣāmaṇībhūṣitāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 1||
ਅਰਥ:1. मैं श्रीशैल में निवास करने वाली भगवती श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनके चंचल अरुण नेत्र कृपा से युक्त हैं, जिनका उदर चन्द्र-सूर्य के पट्ट-सा है, जिनका मुख सुन्दर एवं स्मित है, जो चराचर जगत् की रक्षा में तत्पर हैं, और जो चिन्मय कौस्तुभ आदि भूषामणियों से अलंकृत हैं।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਤਿਲਕਾਞ੍ਚਿਤੇਨ੍ਦੁਵਿਲਸਤ੍ਪ੍ਰੋਦ੍ਭਾਸਿਫਾਲਸ੍ਥਲੀਂ ਕਰ੍ਪੂਰਦ੍ਰਵਮਿਸ਼੍ਰਚੂਰ੍ਣਖਦਿਰਾਮੋਦੋਲ੍ਲਸਦ੍ਵੀਟਿਕਾਮ੍ । ਲੋਲਾਪਾਙ੍ਗਤਰਙ੍ਗਿਤੈਰਧਿਕ੍ਰਿਪਾਸਾਰੈਰ੍ਨਤਾਨਨ੍ਦਿਨੀਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੨॥
kastūrītilakāñcitenduvilasatprodbhāsiphālasthalīṃ karpūradravamiśracūrṇakhadirāmodollasadvīṭikām | lolāpāṅgataraṅgitairadhikṛpāsārairnatānandinīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 2||
ਅਰਥ:2. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनका ललाट कस्तूरी-तिलक से चन्द्र-सा देदीप्यमान है, जो कर्पूर-मिश्रित खदिर-सुगन्धित ताम्बूल का आस्वादन करती हैं, और जो अपने चंचल नेत्रान्तों से प्रवाहित अधिक कृपा-धारा से नतजनों को आनन्दित करती हैं।
ਰਾਜਨ੍ਮਤ੍ਤਮਰਾਲਮਨ੍ਦਗਮਨਾਂ ਰਾਜੀਵਪਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਂ ਰਾਜੀਵਪ੍ਰਭਵਾਦਿਦੇਵਮਕੁਟੈਰਾਰਾਧਿਤਾਂਘ੍ਰਿਦ੍ਵਯਾਮ੍ । ਰਾਜੀਵਾਯਤਮਨ੍ਦਹਾਸਵਦਨਾਂ ਰਾਕੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਾਨਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੩॥
rājanmattamarālamandagamanāṃ rājīvapatrekṣaṇāṃ rājīvaprabhavādidevamakuṭairārādhitāṃghridvayām | rājīvāyatamandahāsavadanāṃ rākendubimbānanāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 3||
ਅਰਥ:3. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनकी मन्द गति राजहंस-सी है, जिनके नेत्र कमलदल-से हैं, जिनके दोनों चरण ब्रह्मादि देवों के मुकुटों से अर्चित हैं, जिनका मुख कमल-सा मन्दहास-युक्त है और पूर्णचन्द्रबिम्ब-सा है।
ਸ਼ਟ੍ਤਾਰਙ੍ਗਣਦੀਪਿਕਾਂ ਸ਼ਿਵਸਤੀਂ ਸ਼ਡ੍ਵੈਰਿਵਰ੍ਗਾਪਹਾਂ ਸ਼ਟ੍ਚਕ੍ਰਾਨ੍ਤਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਵਰਸੁਧਾਂ ਸ਼ਡ੍ਯੋਗਿਨੀਵੇਸ਼੍ਟਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਟ੍ਕੋਣਾਨ੍ਤਰਵਰ੍ਤਿਨੀਂ ਸੁਰਨੁਤਾਂ ਸ਼ਡ੍ਭਾਵਗਾਂ ਸ਼ਣ੍ਮੁਖੀਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੪॥
ṣaṭtāraṅgaṇadīpikāṃ śivasatīṃ ṣaḍvairivargāpahāṃ ṣaṭcakrāntarasaṃsthitāṃ varasudhāṃ ṣaḍyoginīveṣṭitām | ṣaṭkoṇāntaravartinīṃ suranutāṃ ṣaḍbhāvagāṃ ṣaṇmukhīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 4||
ਅਰਥ:4. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो षट्-तारकगण की दीपिका हैं, शिव की सती हैं, षड्वैरिवर्ग (काम-क्रोधादि) की नाशिनी हैं, षट्चक्रों में स्थित श्रेष्ठ सुधा हैं, षड्योगिनियों से वेष्टित हैं, षट्कोण-यन्त्र के मध्य विराजती हैं, देवों से नुत हैं, षड्भावगा एवं षण्मुखी हैं।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਥਾਦ੍ਰਿਤਪਾਲਿਤਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਸਞ੍ਚਾਰਿਣੀਂ ਜ੍ਞਾਨਾਸਕ੍ਤਮਨੋਜਯੋਗਮਹਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀਬਿਨ੍ਦੁਨਾਦਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਮਾਤਂਗੀਂ ਮਧੁਪਾਨਲੋਲਮਨਸਂ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਪ੍ਰਦਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੫॥
śrīnāthādṛtapālitatribhuvanāṃ śrīcakrasañcāriṇīṃ jñānāsaktamanojayogamahitāṃ śrībindunādapriyām | mātaṅgīṃ madhupānalolamanasaṃ māheśvarīṃ śrīpradāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 5||
ਅਰਥ:5. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो श्रीनाथ से आदृत होकर त्रिभुवन का पालन करती हैं, श्रीचक्र में संचार करती हैं, ज्ञानासक्त मनोजय-योग से महित हैं, श्रीबिन्दु-नाद की प्रिया हैं, जो मातंगी हैं, मधुपान में लोलमना हैं, माहेश्वरी एवं श्रीप्रदा हैं।
ਲਾਵਣ੍ਯਾਧਿਕਭੂਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗਲਤਿਕਾਂ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਾਰਞ੍ਜਿਤਾਂ ਸੇਵਾਯਾਤਸਮਸ੍ਤਦੇਵਵਨਿਤਾਂ ਸੀਮਾਤਿਗਾਸ੍ਥਾਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ । ਵਾਣੀਵਲ੍ਲਭਵਾਸਵਪ੍ਰਭ੍ਰਿਤਿਭਿਃ ਸਂਸੇਵਿਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਦ੍ਵਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੬॥
lāvaṇyādhikabhūṣitāṅgalatikāṃ lākṣārasārañjitāṃ sevāyātasamastadevavanitāṃ sīmātigāsthāṃ śivām | vāṇīvallabhavāsavaprabhṛtibhiḥ saṃsevitāṅghridvayāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 6||
ਅਰਥ:6. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनकी अंगलतिका लावण्य से अधिक अलंकृत है, जो लाक्षारस से रंजित हैं, जिनकी सेवा में समस्त देवांगनाएँ आती हैं, जो सीमा से परे स्थित शिवा हैं, और जिनके दोनों चरण ब्रह्मा (वाणीवल्लभ), इन्द्र (वासव) आदि से सेवित हैं।
ਧਨ੍ਯਾਂ ਸੋਮਵਿਭਾਵਨੀਯਚਰਿਤਾਂ ਧਾਤ੍ਰਾਦਿਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਮ੍ਭੁਸਮ੍ਮਾਨਿਤਾਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਯਸ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਤੁਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੭॥
dhanyāṃ somavibhāvanīyacaritāṃ dhātrādisampūjitāṃ vedāntapratipāditāṃ bhagavatīṃ śrīśambhusammānitām | nityaṃ brahmamukhaprakīrtitayaśāṃ śrīnāradādyaiḥ stutāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 7||
ਅਰਥ:7. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो धन्या हैं, जिनका चरित चन्द्र-सा विभावनीय है, जो ब्रह्मादि से सम्पूजित हैं, वेदान्त द्वारा प्रतिपादित भगवती हैं, श्रीशम्भु से सम्मानित हैं, जिनका यश ब्रह्मा के मुख से नित्य कीर्तित है, और जो नारदादि से स्तुत हैं।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਾਂ ਗਗਨਗਾਂ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਗਾਨਪ੍ਰਿਯਾਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਗਜਗਾਮਿਨੀਂ ਗਿਰਿਸੁਤਾਂ ਗਨ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਤਾਲਙ੍ਕ੍ਰਿਤਾਮ੍ । ਗਙ੍ਗਾਗੌਤਮਗਰ੍ਗਸਨ੍ਨੁਤਪਦਾਂ ਗਾਂ ਗੌਤਮੀਂ ਗੋਮਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਵਾਸਿਨੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਰਂ ਭਾਵਯੇ ॥ ੮॥
gāyatrīṃ garuḍadhvajāṃ gaganagāṃ gāndharvagānapriyāṃ gambhīrāṃ gajagāminīṃ girisutāṃ gandhākṣatālaṅkṛtām | gaṅgāgautamagargasannutapadāṃ gāṃ gautamīṃ gomatīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 8||
ਅਰਥ:8. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो गायत्री हैं, गरुडध्वजा हैं, गगनगा हैं, गान्धर्व-गान की प्रिया हैं, गम्भीरा हैं, गजगामिनी हैं, गिरिसुता हैं, गन्ध-अक्षत से अलंकृता हैं, जिनके पद गंगा-गौतम-गर्ग से सन्नुत हैं, और जो गौ (पृथ्वी), गौतमी (गोदावरी) एवं गोमती हैं।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
भ्रमराम्बाष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes Bhramaramba of Srisailam, one of the 18 Maha Shakti Peethas, in a concise eight-verse form
The fourth verse prays to the Goddess as the remover of the six inner foes (lust, anger, greed, delusion, pride, envy)
Cultivates devotion and meditative visualisation of the Divine Mother (each verse is a 'bhavaye' — 'I meditate')
Aids inner ascent, describing the Goddess as present in the six chakras and the Sri Chakra
Believed to bestow protection, prosperity (Shri-prada) and the Mother's all-encompassing grace
Especially powerful for pilgrims and devotees of the Srisailam Mallikarjuna-Bhramaramba kshetra
Its rich Sanskrit and alliteration (the 'ga' and 'sha' verses) make it a beloved hymn for chanting
भ्रमराम्बाष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Recite the eight verses seated before an image of Bhramaramba or the Devi, ideally after a bath and lighting a lamp, offering kumkum and flowers. Each verse is a meditation ('bhavaye') — visualise the Mother as described, dwelling at Srisailam, present in the chakras and the Sri Chakra. The hymn may be recited once or 3, 9 or 11 times. It is especially auspicious during a pilgrimage to the Srisailam Shakti Peetha.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ भ्रमराम्बाष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ