ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿ ਅਸ਼੍ਟਕਮ੍
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ — ਪਰਮ ਮੌਨ ਗੁਰੂ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਤਰੁਣ ਗੁਰੂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬਿਰਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਨ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਗਿਆਨ ਦਾ ਪਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional · Vrishabhadeva · Classical
ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ — ਪਰਮ ਮੌਨ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ — ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਰੁਣ ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬਿਰਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਨ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਗਿਆਨ ਦਾ ਪਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਗਣਿਤਗੁਣਗਣਮਪ੍ਰਮੇਮਾਦ੍ਯਂ ਸਕਲਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਸਮ੍ਯਮਾਦਿਹੇਤੁਮ੍ । ਉਪਰਤਮਨੋਯੋਗਿਹ੍ਰਿਨ੍ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ਤਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੧॥ ਨਿਰਵਧਿਸੁਖਮਿਸ਼੍ਟਦਾਤਾਰਮੀਡ੍ਯਂ ਨਤਜਨਮਨਸ੍ਤਾਪਭੇਦੈਕਦਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਭਵਵਿਪਿਨਦਵਾਗ੍ਨਿਨਾਮਧੇਯਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੨॥ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਗੁਰੁਮਾਗਮੈਕਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਕਾਰਣਸੂਤ੍ਰਯੋਗਮਾਯਮ੍ । ਰਵਿਸ਼ਤਭਾਸ੍ਵਰਮੀਹਿਤਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੩॥ ਅਵਿਰਤਭਵਭਾਵਨਾਦਿਦੂਰਂ ਪਦਪਦ੍ਮਦ੍ਵਯਭਾਵਿਨਾਮਦੂਰਮ੍ । ਭਵਜਲਧਿਸੁਤਾਰਣਮਙ੍ਘ੍ਰਿਪੋਤਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੪॥ ਕ੍ਰਿਤਨਿਲਯਮਨਿਸ਼ਂ ਵਟਾਕਮੂਲੇ ਨਿਗਮਸ਼ਿਖਾਵ੍ਰਾਤਬੋਧਿਤੈਕਰੂਪਮ੍ । ਧ੍ਰਿਤਮੁਦ੍ਰਾਙ੍ਗੁਲ਼ਿਗਮ੍ਯਚਾਰੁਰੂਪਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੫॥ ਦ੍ਰੁਹਿਣਸੁਤਪੂਜਿਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਦ੍ਮਂ ਪਦਪਦ੍ਮਾਨਤਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਨਦਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਕ੍ਰਿਤਗੁਰੁਕੁਲਵਾਸਯੋਗਿਮਿਤ੍ਰਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੬॥ ਯਤਿਵਰਹ੍ਰਿਦਯੇ ਸਦਾ ਵਿਭਾਨ੍ਤਂ ਰਤਿਪਤਿਸ਼ਤਕੋਟਿਸੁਨ੍ਦਰਾਙ੍ਗਮਾਦ੍ਯਮ੍ । ਪਰਹਿਤਨਿਰਤਾਤ੍ਮਨਂ ਸੁਸੇਵ੍ਯਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੭॥ ਸ੍ਮਿਤਧਵਲ਼ਵਿਕਾਸਿਤਾਨਨਾਬ੍ਜਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸੁਲਭਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਧਿਰੂਢਗਾਤ੍ਰਮ੍ । ਸਿਤਜਲਜਸੁਸ਼ੋਭਿਦੇਹਕਾਨ੍ਤਿਂ ਸਤਤਮਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ॥ ੮॥ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਕ੍ਰਿਤਮਿਦਮਿਸ਼੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਦਂ ਗੁਰੁਵਰਦੇਵਸਨ੍ਨਿਧੌ ਪਠੇਦ੍ਯਃ । ਸਕਲਦੁਰਿਤਦੁਃਖਵਰ੍ਗਹਾਨਿਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਚਿਰਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਸ਼ਮ੍ਭੁਲੋਕਮ੍ ॥ ੯॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵ੍ਰ਼੍^ਸ਼ਭਦੇਵਵਿਰਚਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਟਕਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ।
agaṇitaguṇagaṇamapramemādyaṃ sakalajagatsthitisamyamādihetum | uparatamanoyogihṛnmandiramtaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1|| niravadhisukhamiṣṭadātāramīḍyaṃ natajanamanastāpabhedaikadakṣam | bhavavipinadavāgnināmadheyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 2|| tribhuvanagurumāgamaikapramāṇaṃ trijagatkāraṇasūtrayogamāyam | raviśatabhāsvaramīhitapradhānaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 3|| aviratabhavabhāvanādidūraṃ padapadmadvayabhāvināmadūram | bhavajaladhisutāraṇamaṅghripotaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 4|| kṛtanilayamaniśaṃ vaṭākamūle nigamaśikhāvrātabodhitaikarūpam | dhṛtamudrāṅgul̤igamyacārurūpaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 5|| druhiṇasutapūjitāṅghripadmaṃ padapadmānatamokṣadānadakṣam | kṛtagurukulavāsayogimitraṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 6|| yativarahṛdaye sadā vibhāntaṃ ratipatiśatakoṭisundarāṅgamādyam | parahitaniratātmanaṃ susevyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 7|| smitadhaval̤avikāsitānanābjaṃ śrutisulabhaṃ vṛṣabhādhirūḍhagātram | sitajalajasuśobhidehakāntiṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 8|| vṛṣabhakṛtamidamiṣṭasiddhidaṃ guruvaradevasannidhau paṭhedyaḥ | sakaladuritaduḥkhavargahāniṃ vrajati ciraṃ jñānavān śambhulokam || 9|| iti śrīvṟ^ṣabhadevaviracitaṃ śrīdakṣiṇāmūrtyaṣṭakaṃ sampūrṇam |
ਅਰਥ:ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤਿ — ਪਰਮ ਮੌਨ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ — ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ, ਜੋ ਤਰੁਣ ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਨ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।
ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਸੁਰੀਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ