ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି — ପରମ ମୌନ ଗୁରୁ — ରୂପେ ଆଠଟି ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୁତି। ଏହା ସେହି ତରୁଣ ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରେ ଯିଏ ନିଜ ଚରଣ ତଳେ ଉପବିଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମୌନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପରମ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଏହାର ପାଠରେ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା, ଶାନ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା ଲାଭ ହୁଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional · Vrishabhadeva · Classical
ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ବୃଷଭଦେବଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି — ପରମ ମୌନ ଗୁରୁ ରୂପ ଶିବ — ଙ୍କ ଆଠଟି ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁ ତରୁଣ ଗୁରୁ ନିଜ ଚରଣ ତଳେ ଉପବିଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମୌନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପରମ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ସଚ୍ଚା ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍ ପାଠ କରିବା ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବା, ଯିଏ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅଗଣିତଗୁଣଗଣମପ୍ରମେମାଦ୍ଯଂ ସକଲଜଗତ୍ସ୍ଥିତିସମ୍ଯମାଦିହେତୁମ୍ । ଉପରତମନୋଯୋଗିହୃନ୍ମନ୍ଦିରମ୍ତଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୧॥ ନିରଵଧିସୁଖମିଷ୍ଟଦାତାରମୀଡ୍ଯଂ ନତଜନମନସ୍ତାପଭେଦୈକଦକ୍ଷମ୍ । ଭଵଵିପିନଦଵାଗ୍ନିନାମଧେଯଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୨॥ ତ୍ରିଭୁଵନଗୁରୁମାଗମୈକପ୍ରମାଣଂ ତ୍ରିଜଗତ୍କାରଣସୂତ୍ରଯୋଗମାଯମ୍ । ରଵିଶତଭାସ୍ଵରମୀହିତପ୍ରଧାନଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୩॥ ଅଵିରତଭଵଭାଵନାଦିଦୂରଂ ପଦପଦ୍ମଦ୍ଵଯଭାଵିନାମଦୂରମ୍ । ଭଵଜଲଧିସୁତାରଣମଙ୍ଘ୍ରିପୋତଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୪॥ କୃତନିଲଯମନିଶଂ ଵଟାକମୂଲେ ନିଗମଶିଖାଵ୍ରାତବୋଧିତୈକରୂପମ୍ । ଧୃତମୁଦ୍ରାଙ୍ଗୁଳିଗମ୍ଯଚାରୁରୂପଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୫॥ ଦ୍ରୁହିଣସୁତପୂଜିତାଙ୍ଘ୍ରିପଦ୍ମଂ ପଦପଦ୍ମାନତମୋକ୍ଷଦାନଦକ୍ଷମ୍ । କୃତଗୁରୁକୁଲଵାସଯୋଗିମିତ୍ରଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୬॥ ଯତିଵରହୃଦଯେ ସଦା ଵିଭାନ୍ତଂ ରତିପତିଶତକୋଟିସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗମାଦ୍ଯମ୍ । ପରହିତନିରତାତ୍ମନଂ ସୁସେଵ୍ଯଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୭॥ ସ୍ମିତଧଵଳଵିକାସିତାନନାବ୍ଜଂ ଶ୍ରୁତିସୁଲଭଂ ଵୃଷଭାଧିରୂଢଗାତ୍ରମ୍ । ସିତଜଲଜସୁଶୋଭିଦେହକାନ୍ତିଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୮॥ ଵୃଷଭକୃତମିଦମିଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଦଂ ଗୁରୁଵରଦେଵସନ୍ନିଧୌ ପଠେଦ୍ଯଃ । ସକଲଦୁରିତଦୁଃଖଵର୍ଗହାନିଂ ଵ୍ରଜତି ଚିରଂ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଶମ୍ଭୁଲୋକମ୍ ॥ ୯॥ ଇତି ଶ୍ରୀଵ୍ର଼୍^ଷଭଦେଵଵିରଚିତଂ ଶ୍ରୀଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ଯଷ୍ଟକଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ।
agaṇitaguṇagaṇamapramemādyaṃ sakalajagatsthitisamyamādihetum | uparatamanoyogihṛnmandiramtaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1|| niravadhisukhamiṣṭadātāramīḍyaṃ natajanamanastāpabhedaikadakṣam | bhavavipinadavāgnināmadheyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 2|| tribhuvanagurumāgamaikapramāṇaṃ trijagatkāraṇasūtrayogamāyam | raviśatabhāsvaramīhitapradhānaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 3|| aviratabhavabhāvanādidūraṃ padapadmadvayabhāvināmadūram | bhavajaladhisutāraṇamaṅghripotaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 4|| kṛtanilayamaniśaṃ vaṭākamūle nigamaśikhāvrātabodhitaikarūpam | dhṛtamudrāṅgul̤igamyacārurūpaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 5|| druhiṇasutapūjitāṅghripadmaṃ padapadmānatamokṣadānadakṣam | kṛtagurukulavāsayogimitraṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 6|| yativarahṛdaye sadā vibhāntaṃ ratipatiśatakoṭisundarāṅgamādyam | parahitaniratātmanaṃ susevyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 7|| smitadhaval̤avikāsitānanābjaṃ śrutisulabhaṃ vṛṣabhādhirūḍhagātram | sitajalajasuśobhidehakāntiṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 8|| vṛṣabhakṛtamidamiṣṭasiddhidaṃ guruvaradevasannidhau paṭhedyaḥ | sakaladuritaduḥkhavargahāniṃ vrajati ciraṃ jñānavān śambhulokam || 9|| iti śrīvṟ^ṣabhadevaviracitaṃ śrīdakṣiṇāmūrtyaṣṭakaṃ sampūrṇam |
ଅର୍ଥ:ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି — ପରମ ମୌନ ଗୁରୁ ରୂପ ଶିବଙ୍କ — ର ଆଠ ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁ ତରୁଣ ଗୁରୁ ନିଜ ଚରଣରେ ବସିଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମୌନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପରମ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି।
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍-ର ପାଠ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ହୃଦୟକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ସ୍ଥିର କରେ।
ସୋମବାରରେ, ତଥା ମହାଶିବରାତ୍ରି, ପ୍ରଦୋଷ ଓ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ଶୁଭ।
ଗୋଟିଏ ଛୋଟ, ସୁମଧୁର ସ୍ତୋତ୍ର ଯାହାକୁ ଯେକେହି ଶିଖି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କରିପାରିବେ।
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ପାଠ ବିଧି
ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଖ କରି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ। ଦୀପ ଜାଳି ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ, ଅଥବା ବିଶେଷତଃ ମହାଶିବରାତ୍ରି, ପ୍ରଦୋଷ ଓ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ପାଠ କରାଯାଇପାରେ। ଶେଷରେ କୃପା ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ସମାପନ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ