ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional · Vrishabhadeva · Classical
The Dakshinamurti Ashtakam is traditionally ascribed to Vrishabhadeva. Eight verses to Dakshinamurti — Shiva as the supreme silent Guru, the youthful teacher who imparts the highest knowledge of the Self through silence to the aged sages at His feet.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
It is said that to recite the Dakshinamurti Ashtakam with a sincere and devoted heart is to draw near to the grace of the Lord, who never forsakes those who lovingly call upon Him.
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅଗଣିତଗୁଣଗଣମପ୍ରମେମାଦ୍ଯଂ ସକଲଜଗତ୍ସ୍ଥିତିସମ୍ଯମାଦିହେତୁମ୍ । ଉପରତମନୋଯୋଗିହୃନ୍ମନ୍ଦିରମ୍ତଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୧॥ ନିରଵଧିସୁଖମିଷ୍ଟଦାତାରମୀଡ୍ଯଂ ନତଜନମନସ୍ତାପଭେଦୈକଦକ୍ଷମ୍ । ଭଵଵିପିନଦଵାଗ୍ନିନାମଧେଯଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୨॥ ତ୍ରିଭୁଵନଗୁରୁମାଗମୈକପ୍ରମାଣଂ ତ୍ରିଜଗତ୍କାରଣସୂତ୍ରଯୋଗମାଯମ୍ । ରଵିଶତଭାସ୍ଵରମୀହିତପ୍ରଧାନଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୩॥ ଅଵିରତଭଵଭାଵନାଦିଦୂରଂ ପଦପଦ୍ମଦ୍ଵଯଭାଵିନାମଦୂରମ୍ । ଭଵଜଲଧିସୁତାରଣମଙ୍ଘ୍ରିପୋତଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୪॥ କୃତନିଲଯମନିଶଂ ଵଟାକମୂଲେ ନିଗମଶିଖାଵ୍ରାତବୋଧିତୈକରୂପମ୍ । ଧୃତମୁଦ୍ରାଙ୍ଗୁଳିଗମ୍ଯଚାରୁରୂପଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୫॥ ଦ୍ରୁହିଣସୁତପୂଜିତାଙ୍ଘ୍ରିପଦ୍ମଂ ପଦପଦ୍ମାନତମୋକ୍ଷଦାନଦକ୍ଷମ୍ । କୃତଗୁରୁକୁଲଵାସଯୋଗିମିତ୍ରଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୬॥ ଯତିଵରହୃଦଯେ ସଦା ଵିଭାନ୍ତଂ ରତିପତିଶତକୋଟିସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗମାଦ୍ଯମ୍ । ପରହିତନିରତାତ୍ମନଂ ସୁସେଵ୍ଯଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୭॥ ସ୍ମିତଧଵଳଵିକାସିତାନନାବ୍ଜଂ ଶ୍ରୁତିସୁଲଭଂ ଵୃଷଭାଧିରୂଢଗାତ୍ରମ୍ । ସିତଜଲଜସୁଶୋଭିଦେହକାନ୍ତିଂ ସତତମହଂ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମୀଡେ ॥ ୮॥ ଵୃଷଭକୃତମିଦମିଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଦଂ ଗୁରୁଵରଦେଵସନ୍ନିଧୌ ପଠେଦ୍ଯଃ । ସକଲଦୁରିତଦୁଃଖଵର୍ଗହାନିଂ ଵ୍ରଜତି ଚିରଂ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଶମ୍ଭୁଲୋକମ୍ ॥ ୯॥ ଇତି ଶ୍ରୀଵ୍ର଼୍^ଷଭଦେଵଵିରଚିତଂ ଶ୍ରୀଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ଯଷ୍ଟକଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ।
agaṇitaguṇagaṇamapramemādyaṃ sakalajagatsthitisamyamādihetum | uparatamanoyogihṛnmandiramtaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1|| niravadhisukhamiṣṭadātāramīḍyaṃ natajanamanastāpabhedaikadakṣam | bhavavipinadavāgnināmadheyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 2|| tribhuvanagurumāgamaikapramāṇaṃ trijagatkāraṇasūtrayogamāyam | raviśatabhāsvaramīhitapradhānaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 3|| aviratabhavabhāvanādidūraṃ padapadmadvayabhāvināmadūram | bhavajaladhisutāraṇamaṅghripotaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 4|| kṛtanilayamaniśaṃ vaṭākamūle nigamaśikhāvrātabodhitaikarūpam | dhṛtamudrāṅgul̤igamyacārurūpaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 5|| druhiṇasutapūjitāṅghripadmaṃ padapadmānatamokṣadānadakṣam | kṛtagurukulavāsayogimitraṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 6|| yativarahṛdaye sadā vibhāntaṃ ratipatiśatakoṭisundarāṅgamādyam | parahitaniratātmanaṃ susevyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 7|| smitadhaval̤avikāsitānanābjaṃ śrutisulabhaṃ vṛṣabhādhirūḍhagātram | sitajalajasuśobhidehakāntiṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 8|| vṛṣabhakṛtamidamiṣṭasiddhidaṃ guruvaradevasannidhau paṭhedyaḥ | sakaladuritaduḥkhavargahāniṃ vrajati ciraṃ jñānavān śambhulokam || 9|| iti śrīvṟ^ṣabhadevaviracitaṃ śrīdakṣiṇāmūrtyaṣṭakaṃ sampūrṇam |
ଅର୍ଥ:दक्षिणामूर्ति — परम मौन गुरु रूप शिव — की आठ श्लोकों की स्तुति, जो तरुण गुरु अपने चरणों में बैठे वृद्ध ऋषियों को मौन द्वारा आत्मज्ञान का परम उपदेश देते हैं।
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
Recitation of the Dakshinamurti Ashtakam is held to bring the grace, blessings and protection of the Lord.
Cultivates devotion, calms the mind and steadies the heart in the Lord’s remembrance.
Most auspicious on Mondays, and during Maha Shivaratri, Pradosh and the month of Shravan.
A short, melodious hymn that anyone can learn and recite daily with faith.
दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ପାଠ ବିଧି
Bathe and sit facing east or north before an image of the deity. Light a lamp and recite the Dakshinamurti Ashtakam slowly and with devotion. It may be chanted daily, or especially during Maha Shivaratri, Pradosh and the month of Shravan. Conclude with a prayer for grace and protection.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ दक्षिणामूर्ति अष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ