ଶିଵ ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକମ୍
Shiva Rudra Ashtakam in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକମ୍ ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଳସୀଦାସ ରଚିତ ଶିବଙ୍କ ଆଠ ଶ୍ଳୋକର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି। ଏହା ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଦୀନ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରାକୁ ଚିତ୍ରଣ କରେ। ସୋମବାର ଓ ମହାଶିବରାତ୍ରିରେ ଏହାର ପାଠ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed by Goswami Tulsidas · Goswami Tulsidas · 16th century CE
ତୁଳସୀଦାସ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର ଗଭୀରତମ ଭକ୍ତିର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଏହି ଅଷ୍ଟକ ରଚନା କଲେ। ଯଦିଓ ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ରାମ-ଭକ୍ତ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତଥାପି ଶିବଙ୍କୁ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଖୁଥିଲେ — ରାମଚରିତମାନସରେ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଭକ୍ତ ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଷ୍ଟକ କେବଳ ଆଠ ଶ୍ଳୋକରେ ସବୁଠାରୁ ନିରାକାର ତତ୍ତ୍ୱ (ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ)ଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଆତ୍ମୀୟ ଶରଣାଗତି (ଦୀନ ଭକ୍ତଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଏହି ଅଷ୍ଟକର ଶେଷ ଶ୍ଳୋକ — 'ନ ଜାନାମି ଯୋଗଂ ଜପଂ ନୈବ ପୂଜାଂ' (ମୁଁ ଯୋଗ, ଜପ, ପୂଜା ଜାଣେ ନାହିଁ) — ସମସ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତି-ସାହିତ୍ୟରେ ଶରଣାଗତିର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ସନ୍ଥ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଭକ୍ତ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସତ୍ୟ ହୃଦୟରେ କହେ — ନିଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସହାୟତା ଓ କେବଳ ଈଶ୍ୱର-କୃପା ଉପରେ ନିର୍ଭରତା ସ୍ୱୀକାର କରି — ସେତେବେଳେ ଶିବଙ୍କ ରକ୍ଷା ଅଟଳ ହୋଇଯାଏ। ତୁଳସୀଦାସ ନିଜେ ନିଜ ଯୁଗର ମହାନତମ ପଣ୍ଡିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ କିଛି ନ ଜାଣିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ — କାରଣ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନ ଏହି ନମ୍ରତାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ନମାମୀଶମୀଶାନ ନିର୍ଵାଣରୂପଂ ଵିଭୁଂ ଵ୍ଯାପକଂ ବ୍ରହ୍ମଵେଦସ୍ଵରୂପମ୍। ନିଜଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରୀହଂ ଚିଦାକାଶମାକାଶଵାସଂ ଭଜେଽହମ୍॥
Namamishamishan Nirvanarupam Vibhum Vyapakam Brahmavedasvarupam Nijam Nirgunam Nirvikalpam Nireeham Chidakashamakashvasam Bhajeham
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ହିଁ ମୋକ୍ଷ। ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବେଦର ସାର। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ଗୁଣରୁ ଅତୀତ, ଚିନ୍ତାରୁ ଅତୀତ, ଇଚ୍ଛାରୁ ଅତୀତ। ଯିଏ ଚିତ୍-ଆକାଶରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଆକାଶରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେହି ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଉପାସନା କରେ।
ନିରାକାରମୋଂକାରମୂଲଂ ତୁରୀଯଂ ଗିରା ଜ୍ଞାନ ଗୋତୀତମୀଶଂ ଗିରୀଶମ୍। କରାଲଂ ମହାକାଲ କାଲଂ କୃପାଲଂ ଗୁଣାଗାର ସଂସାରପାରଂ ନତୋଽହମ୍॥
Nirakaramonkaramulam Turiyam Gira Gyana Goteetameesha Girisham Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagara Sansaraparam Natoham
ଅର୍ଥ:ନିରାକାର, ଓଁକାରର ମୂଳ, ଚେତନାର ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା (ତୁରୀୟ)। ବାକ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ଅତୀତ — ଗିରୀଶ (ପର୍ବତର ଅଧିପତି)। ଭୟଙ୍କର ତଥାପି କରୁଣାମୟ, ସ୍ୱୟଂ ମହାକାଳ, କାଳର ସଂହାରକ। ସର୍ବଗୁଣର ଆଧାର, ପାର୍ଥିବ ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଅତୀତ ସେହି ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।
ତୁଷାରାଦ୍ରି ସଂକାଶ ଗୌରଂ ଗଭୀରଂ ମନୋଭୂତ କୋଟିପ୍ରଭା ଶ୍ରୀ ଶରୀରମ୍। ସ୍ଫୁରନ୍ମୌଲି କଲ୍ଲୋଲିନୀ ଚାରୁଗଂଗା ଲସଦ୍ଭାଲବାଲେନ୍ଦୁ କଣ୍ଠେ ଭୁଜଂଗା॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram Manobhuta Kotiprabha Shri Shariram Sfuranmauli Kallolini Charuganga Lasat Bhalabaalendu Kanthe Bhujanga
ଅର୍ଥ:ତୁଷାରପର୍ବତ ପରି ଶ୍ୱେତ, ଗମ୍ଭୀର ଓ ଗଭୀର। ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଉଦ୍ଭାସିତ। ସୁନ୍ଦରୀ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଲଲାଟ ଶୋଭିତ କରେ, ସର୍ପ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠ ଶୋଭିତ କରେ।
ଚଲତ୍କୁଣ୍ଡଲଂ ଭ୍ରୂସୁନେତ୍ରଂ ଵିଶାଲଂ ପ୍ରସନ୍ନାନନଂ ନୀଲକଣ୍ଠଂ ଦଯାଲମ୍। ମୃଗାଧୀଶଚର୍ମାମ୍ବରଂ ମୁଣ୍ଡମାଲଂ ପ୍ରିଯଂ ଶଂକରଂ ସର୍ଵନାଥଂ ଭଜାମି॥
Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam Prasannaananam Neelakantham Dayalam Mrigadhishcharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami
ଅର୍ଥ:ଦୋଳାୟମାନ କୁଣ୍ଡଳ, ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂ ଓ ବିଶାଳ ନୟନ ସହିତ। ପ୍ରଶାନ୍ତ ମୁଖ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଓ କରୁଣାମୟ ସ୍ୱଭାବ ସହିତ। ସିଂହଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣ କରି। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିପତି, ପ୍ରିୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଗଲ୍ଭଂ ପରେଶଂ ଅଖଣ୍ଡଂ ଅଜଂ ଭାନୁକୋଟିପ୍ରକାଶମ୍। ତ୍ରଯଃ ଶୂଲନିର୍ମୂଲନଂ ଶୂଲପାଣିଂ ଭଜେଽହଂ ଭଵାନୀପତିଂ ଭାଵଗମ୍ଯମ୍॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukotiprakasham Trayah Shulanirmoolanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam
ଅର୍ଥ:ଉଗ୍ର, ପରମ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ପରମେଶ୍ୱର। ଅଖଣ୍ଡ, ଅଜନ୍ମା, କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ। ଯିଏ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ତିନି ତାପକୁ ଉତ୍ପାଟିତ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଭବାନୀପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ଯିଏ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ।
କଲାତୀତ କଲ୍ଯାଣ କଲ୍ପାନ୍ତକାରୀ ସଦା ସଜ୍ଜନାନନ୍ଦଦାତା ପୁରାରୀ। ଚିଦାନନ୍ଦସଂଦୋହ ମୋହାପହାରୀ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରଭୋ ମନ୍ମଥାରୀ॥
Kalaateeta Kalyana Kalpantakari Sada Sajjanananddadata Purari Chidanandasandoha Mohaphari Praseeda Praseeda Prabho Manmathari
ଅର୍ଥ:କାଳାତୀତ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତରେ ସଂହାରକ। ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ସଦା ଆନନ୍ଦଦାତା, ତ୍ରିପୁରର ସଂହାରକ। ଆନନ୍ଦ-ଚୈତନ୍ୟର ପୁଞ୍ଜ, ମୋହନାଶକ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କାମର ସଂହାରକ।
ନ ଯାଵଦ୍ ଉମାନାଥ ପାଦାରଵିନ୍ଦଂ ଭଜନ୍ତୀହ ଲୋକେ ପରେ ଵା ନରାଣାମ୍। ନ ତାଵତ୍ସୁଖଂ ଶାନ୍ତି ସନ୍ତାପନାଶଂ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରଭୋ ସର୍ଵଭୂତାଧିଵାସମ୍॥
Na Yavad Umanatha Padaaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranaam Na Tavatsukham Shanti Santapanasham Praseeda Prabho Sarvabhutadhivasam
ଅର୍ଥ:ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଉମାପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳ ପୂଜା ନ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୁଃଖର ଅନ୍ତ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସର୍ବଭୂତରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନ ଜାନାମି ଯୋଗଂ ଜପଂ ନୈଵ ପୂଜାଂ ନତୋଽହଂ ସଦା ସର୍ଵଦା ଶମ୍ଭୁ ତୁଭ୍ଯମ୍। ଜରା ଜନ୍ମ ଦୁଃଖୌଘ ତାତପ୍ଯମାନଂ ପ୍ରଭୋ ପାହି ଆପନ୍ନମାମୀଶ ଶମ୍ଭୋ॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam Jara Janma Duhkhaugha Tatapyamanam Prabho Pahi Aapannamameesh Shambho
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ଯୋଗ ଜାଣେ ନାହିଁ, ଜପ ଜାଣେ ନାହିଁ, ପୂଜା ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ହିଁ ସଦା-ସର୍ବଦା ପ୍ରଣାମ କରେ, ହେ ଶମ୍ଭୁ। ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ, ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଃଖର ତାପରେ ଜଳି — ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅସହାୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହେ ଈଶ, ହେ ଶମ୍ଭୋ!
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
Shiva Rudra Ashtakam ପାଠର ଲାଭ
ତୁଳସୀଦାସ ରଚିତ — ଶିବଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ
ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଳୋକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତି: 'ମୁଁ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ — କେବଳ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର'
ଶିବଙ୍କୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ (ନିର୍ଗୁଣ)ଠାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ରୂପ (ଶମ୍ଭୋ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ
ସୋମବାର ପୂଜା ଓ ମହାଶିବରାତ୍ରି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଳୋକ ଭକ୍ତିକୁ ଗଭୀର କରେ — ବିସ୍ମୟରୁ ପ୍ରେମ, ତାପରେ ଶରଣାଗତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଶେଷ ଆର୍ତ୍ତି 'ପ୍ରଭୋ ପାହି' (ପ୍ରଭୁ, ରକ୍ଷା କର) ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରାର୍ଥନା
Shiva Rudra Ashtakam ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଅଷ୍ଟକ ଗଭୀର ଭାବ ସହିତ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ ଶେଷ ଶ୍ଳୋକ ଯେଉଁଠାରେ ତୁଳସୀଦାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶରଣାଗତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିବଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଳୋକର ଅର୍ଥ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦାର୍ଶନିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରୁ ଆତ୍ମୀୟ ଶରଣାଗତି ଆଡ଼କୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତଙ୍କ ପଥର ପ୍ରତିଫଳନ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ Shiva Rudra Ashtakam ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ