ଦୁର୍ଗା ଆରତୀ — ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ
दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦୁର୍ଗା ଆରତୀ ('ଜୟ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ') ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆରତୀ, ଯାହା ନବରାତ୍ରି ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏହା ଦେବୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟର ପ୍ରସଙ୍ଗ — ମହିଷାସୁର, ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ରକ୍ତବୀଜ ବଧ — ସ୍ମରଣ କରି ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର କରୁଣାମୟୀ ମାତା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସଂହାରିଣୀ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହାକୁ ଗାନ୍ତି ସେ ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Hindu devotional folk tradition; references Devi Mahatmyam (Durga Saptashati) · Attributed to Swami Shivananda (folk tradition) · Medieval period
ଦୁର୍ଗା ଆରତୀ 'ଜୟ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ' ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆରତୀ ଏବଂ ନବରାତ୍ରି ଉତ୍ସବ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ। ଏହା ନିଜ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଦେବୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ (ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ)ରୁ ନିଏ, ସେହି ମହାନ ଯୁଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମରଣ କରି ଯେଉଁଥିରେ ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁର, ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ, ରକ୍ତବୀଜ ଭଳି ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ। ଆରତୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଭବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ — ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକାୟ, ରକ୍ତାମ୍ବରଧାରିଣୀ, ସିଂହବାହିନୀ, ଖଡ୍ଗଧାରିଣୀ, ତଥାପି ବିଶ୍ୱର କରୁଣାମୟୀ ମାତା ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରନ୍ତି। ଶେଷ ପଦରେ ସ୍ୱାମୀ ଶିବାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହାର ଶ୍ରେୟ ଏହାକୁ ସନ୍ତ-ପ୍ରାମାଣିକତାର ଭାବ ଦିଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଦୁର୍ଗା ଆରତୀ ନବରାତ୍ରିର ଚମତ୍କାର ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ନବରାତ୍ରିର ନଅ ରାତିରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସୁଲଭ ହୁଏ। ଅସଂଖ୍ୟ ଭକ୍ତ ଜଣାନ୍ତି ଯେ ଜାଗରଣ ସମୟରେ 'ଜୟ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ' ଗାନ କଲେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ — ଦୀପର ଶିଖା ଅସାଧାରଣ ତୀବ୍ରତାରେ କମ୍ପେ, କେତେକ ଭକ୍ତ ସ୍ୱତଃ ଭାବ-ସମାଧିରେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ବାତାବରଣ ଏକ ଅମୋଚନୀୟ ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଭରିଯାଏ। ସମଗ୍ର ଭାରତର ମନ୍ଦିର ଜଣାନ୍ତି ଯେ ନବରାତ୍ରିରେ ଦୁର୍ଗା ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ ଫୁଲ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ସମୟ ଅପେକ୍ଷା ବହୁ ଅଧିକ ସମୟ ସତେଜ ରୁହନ୍ତି, ସତେ ଯେପରି ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ଏହି ଆରତୀ ସହିତ ଅର୍ପିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ, ମୈଯା ଜଯ ଶ୍ଯାମା ଗୌରୀ। ତୁମକୋ ନିଶଦିନ ଧ୍ଯାଵତ, ହରି ବ୍ରହ୍ମା ଶିଵରୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri Tumko Nishdin Dhyavat, Hari Brahma Shivri Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ! ପ୍ରିୟ ମା, ଶ୍ୟାମା ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ! ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ଦିନରାତି ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ମାଂଗ ସିନ୍ଦୂର ଵିରାଜତ, ଟୀକୋ ମୃଗମଦ କୋ। ଉଜ୍ଜ୍ଵଲ ସେ ଦୋ ନୈନା, ଚନ୍ଦ୍ରଵଦନ ନୀକୋ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko Ujjwal Se Do Naina, Chandravadan Neeko Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମ ସିନ୍ଥିରେ ସିନ୍ଦୂର ଶୋଭା ପାଉଛି ଓ କପାଳରେ କସ୍ତୁରୀ ତିଳକ ସୁଶୋଭିତ। ତୁମ ଦୁଇ ନେତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୱଳୁଛି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
କନକ ସମାନ କଲେଵର, ରକ୍ତାମ୍ବର ରାଜେ। ରକ୍ତପୁଷ୍ପ ଗଲ ମାଲା, କଣ୍ଠନ ପର ସାଜେ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje Raktpushp Gal Mala, Kanthan Par Saje Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ କାନ୍ତିମୟ ଓ ତୁମେ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛ। ଲାଲ ପୁଷ୍ପର ମାଳା ତୁମ କଣ୍ଠକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭିତ କରୁଛି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
କେହରି ଵାହନ ରାଜତ, ଖଡ୍ଗ ଖପ୍ପର ଧାରୀ। ସୁର ନର ମୁନିଜନ ସେଵତ, ତିନକେ ଦୁଖହାରୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari Sur Nar Munijan Sevat, Tinke Dukh Hari Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମେ ସିଂହ ଉପରେ ବୈଭବରେ ବିରାଜମାନ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଖପ୍ପର ଧାରଣ କରି। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମୁନିଗଣ ତୁମକୁ ସେବା କରନ୍ତି — ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖହାରିଣୀ। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
କାନନ କୁଣ୍ଡଲ ଶୋଭିତ, ନାସାଗ୍ରେ ମୋତୀ। କୋଟିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଵାକର, ସମ ରାଜତ ଜ୍ଯୋତୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମ କର୍ଣ୍ଣରେ କୁଣ୍ଡଳ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭା ପାଉଛି ଓ ନାସିକାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମୁକ୍ତା ସୁଶୋଭିତ। ତୁମ ଆଭା କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଜ୍ୱଳୁଛି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭ ଵିଦାରେ, ମହିଷାସୁର ଘାତୀ। ଧୂମ୍ରଵିଲୋଚନ ନୈନା, ନିଶଦିନ ମଦମାତୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati Dhumravilochan Naina, Nishdin Madmati Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଛ ଓ ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ। ତୁମ ଧୂମ୍ର-ନେତ୍ରର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ସଦା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ରୁହ। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଚଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ ସଂହାରେ, ଶୋଣିତ ବୀଜ ହରେ। ମଧୁ କୈଟଭ ଦୋଉ ମାରେ, ସୁର ଭଯହୀନ କରେ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare Madhu Kaitabh Dou Mare, Sur Bhayahin Kare Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଛ ଓ ରକ୍ତବୀଜ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ନାଶ କରିଛ। ତୁମେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଉଭୟଙ୍କୁ ବଧ କରି ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଭୟହୀନ କରିଛ। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ରୁଦ୍ରାଣୀ, ତୁମ କମଲା ରାନୀ। ଆଗମ ନିଗମ ବଖାନୀ, ତୁମ ଶିଵ ପଟରାନୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani Agam Nigam Bakhani, Tum Shiv Patrani Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ରୁଦ୍ରାଣୀ ଓ କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ), ହେ ରାଣୀ! ଆଗମ ଓ ନିଗମ ତୁମ ସ୍ତୁତି ଗାନ୍ତି — ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ପରମ ପଟ୍ଟରାଣୀ। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଚୌଂସଠ ଯୋଗିନୀ ଗାଵତ, ନୃତ୍ଯ କରତ ଭୈରୋଂ। ବାଜତ ତାଲ ମୃଦଂଗା, ଅରୁ ବାଜତ ଡମରୂ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon Bajat Taal Mridanga, Aru Bajat Damru Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ତୁମ ଯଶ ଗାନ୍ତି ଓ ଭୈରବ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ମୃଦଙ୍ଗରେ ତାଳ ବାଜେ ଓ ଶିବଙ୍କ ଡମରୁ ବାଜେ। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ତୁମ ହୀ ଜଗ କୀ ମାତା, ତୁମ ହୀ ହୋ ଭର୍ତା। ଭକ୍ତନ କୀ ଦୁଖ ହର୍ତା, ସୁଖ ସମ୍ପତ୍ତି କର୍ତା॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampatti Karta Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମେ ହିଁ ଜଗତର ମାତା, ତୁମେ ହିଁ ଏହାର ପାଳନକର୍ତ୍ରୀ। ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କର ଓ ସୁଖ-ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କର। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଭୁଜା ଚାର ଅତି ଶୋଭିତ, ଵର ମୁଦ୍ରା ଧାରୀ। ମନଵାଂଛିତ ଫଲ ପାଵତ, ସେଵତ ନର ନାରୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari Manvanchhit Phal Pavat, Sevat Nar Nari Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ତୁମ ଚାରି ଭୁଜା ମହାନ ତେଜରେ ଶୋଭା ପାଉଛି, ବରମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରି। ଯେଉଁ ନର-ନାରୀ ତୁମକୁ ସେବା କରନ୍ତି ସେମାନେ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
କଂଚନ ଥାଲ ଵିରାଜତ, ଅଗର କପୂର ବାତୀ। ମାଲକେତୁ ମେଂ ରାଜତ, କୋଟି ରତନ ଜ୍ଯୋତୀ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati Malketu Mein Rajat, Koti Ratan Jyoti Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଥାଳରେ ଅଗରୁ ଓ କର୍ପୂରର ବତୀ ଜ୍ୱଳୁଛି। ସେହି ମହାନ ଜ୍ୟୋତିରେ କୋଟି ରତ୍ନର ଆଭା ଜ୍ୱଳୁଛି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଶ୍ରୀ ଅମ୍ବେଜୀ କୀ ଆରତୀ, ଜୋ କୋଈ ନର ଗାଵେ। କହତ ଶିଵାନନ୍ଦ ସ୍ଵାମୀ, ସୁଖ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଵେ॥ ଜଯ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ॥
Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave Kahat Shivanand Swami, Sukh Sampatti Pave Jai Ambe Gauri
ଅର୍ଥ:ଯେ କେହି ଶ୍ରୀ ଅମ୍ବେଙ୍କ ଏହି ଆରତୀ ଗାନ୍ତି — ସ୍ୱାମୀ ଶିବାନନ୍ଦ କୁହନ୍ତି — ସେ ସୁଖ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମା ଅମ୍ବେ ଗୌରୀଙ୍କ ଜୟ!
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी ପାଠର ଲାଭ
ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରକ୍ଷକ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଗୃହରୁ ଭୟ, ନକାରାତ୍ମକତା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବକୁ ନାଶ କରେ।
ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାହସ, ବଳ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଭରେ।
ନବରାତ୍ରିର ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଆରତୀ — ନଅ ରାତି ଧରି ପ୍ରତି ରାତିରେ ଗାନ କରାଯାଏ।
ଦୁଃଖ ହରଣ କରେ ଏବଂ ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରୁଥିବା ନର-ନାରୀଙ୍କ ମନୋକାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।
ଶକ୍ତି ଊର୍ଜାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପ୍ରବଳ ପବିତ୍ର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी ପାଠ ବିଧି
ଥାଳିରେ ଘିଅ କିମ୍ବା କର୍ପୂରର ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ। ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଚିତ୍ର କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତୁ, ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସିଂହ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ଦେଖାଏ। ଆରତୀ ଗାନ କରୁ କରୁ ଥାଳିକୁ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବୃତ୍ତାକାରରେ ଘୁରାନ୍ତୁ। ଘଣ୍ଟି ବଜାନ୍ତୁ କିମ୍ବା ତାଳରେ ତାଳି ମାରନ୍ତୁ। ନବରାତ୍ରିରେ ଏହି ଆରତୀ ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାର ଚରମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ। ନାଲି ଫୁଲ, ନାଲି ବସ୍ତ୍ର ଓ ନଡ଼ିଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବା ପାରମ୍ପରିକ ଅର୍ଘ୍ୟ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ