দুর্গা কবচ
दुर्गा कवच in Bengali · বাংলা
উৎপত্তি ও কাহিনি
Markandeya Purana, Devi Mahatmyam (Durga Saptashati) · Sage Markandeya · Ancient (c. 400-500 CE for the text; story set in mythological time)
The Durga Kavach appears in the Markandeya Purana as a dialogue between Sage Markandeya and Brahma. When Markandeya asked Brahma for the supreme secret that protects all human beings, Brahma revealed the Devi Kavach — the divine armor of the Goddess. He explained that this prayer had never been revealed to anyone before, and that whoever recites it becomes encased in an impenetrable shield of divine energy, with each goddess stationed at a specific part of the body to ward off all harm.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
The Durga Kavach is associated with the miraculous protection of devotees in life-threatening situations. In the Devi Mahatmyam itself, the divine armor protected the gods when they were attacked by the demon armies of Mahishasura. In one famous tradition, a devotee who recited the Kavach daily was caught in a devastating flood. While others perished, he was found unharmed on a small patch of dry ground — witnesses said they saw a circle of light around him during the entire ordeal, as if invisible hands had held back the waters from his body, exactly as the Kavach promises protection for every limb.
শুনতে শুনতে জপ করুন
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
ওঁ অস্য শ্রী চণ্ডী কবচস্য ব্রহ্মা ঋষিঃ। অনুষ্টুপ্ ছন্দঃ। চামুণ্ডা দেবতা। অংগন্যাসোক্তমাতরো বীজম্। দিগ্বন্ধদেবতাস্তত্ত্বম্। শ্রী জগদম্বাপ্রীত্যর্থে সপ্তশতীপাঠাঙ্গত্বেন জপে বিনিযোগঃ॥
Om Asya Shri Chandi Kavachasya Brahma Rishiph Anushtup Chhandah Chamunda Devata Anganyasokta Mataro Bijam Digbandha Devatas Tattvam Shri Jagadamba Prityarthe Saptashati Pathangtvena Jape Viniyogah
অর্থ:ॐ। इस श्रीचण्डी कवच के ऋषि ब्रह्मा हैं, छन्द अनुष्टुप् है, देवता चामुण्डा हैं — (दुर्गा की प्रसन्नता हेतु इसका विनियोग है)।
ওঁ নমশ্চণ্ডিকাযৈ মার্কণ্ডেয উবাচ — যদ্গুহ্যং পরমং লোকে সর্বরক্ষাকরং নৃণাম্। যন্ন কস্যচিদাখ্যাতং তন্মে ব্রূহি পিতামহ॥
Om Namash Chandikayai Markandeya Uvacha — Yad Guhyam Paramam Loke Sarva Raksha Karam Nrinam Yanna Kasyachid Akhyatam Tanme Bruhi Pitamaha
অর্থ:ॐ चण्डिका को नमस्कार। मार्कण्डेय बोले: हे ब्रह्मन्! इस लोक में जो परम गुह्य है, वह मुझे बताइए।
ব্রহ্মোবাচ — অস্তি গুহ্যতমং বিপ্র সর্বভূতোপকারকম্। দেব্যাস্তু কবচং পুণ্যং তচ্ছৃণুষ্ব মহামুনে॥
Brahma Uvacha — Asti Guhyatamam Vipra Sarva Bhutopakaarakam Devyas Tu Kavacham Punyam Tat Shrinushva Mahamune
অর্থ:ब्रह्मा बोले: हे विप्र! देवी का एक अति गुह्य और समस्त प्राणियों का उपकार करने वाला कवच है।
প্রথমং শৈলপুত্রী চ দ্বিতীযং ব্রহ্মচারিণী। তৃতীযং চন্দ্রঘণ্টেতি কূষ্মাণ্ডেতি চতুর্থকম্॥
Prathamam Shailaputri Cha Dvitiyam Brahmacharini Tritiyam Chandraghanteti Kushmandeti Chaturthakam
অর্থ:पहली शैलपुत्री, दूसरी ब्रह्मचारिणी, तीसरी चन्द्रघण्टा, चौथी कूष्माण्डा —
পঞ্চমং স্কন্দমাতেতি ষষ্ঠং কাত্যাযনীতি চ। সপ্তমং কালরাত্রীতি মহাগৌরীতি চাষ্টমম্॥
Panchamam Skanda Mateti Shashtham Katyayani Ti Cha Saptamam Kalaratri Ti Mahagauri Ti Chashtamam
অর্থ:पाँचवीं स्कन्दमाता, छठी कात्यायनी, सातवीं कालरात्रि, आठवीं महागौरी —
নবমং সিদ্ধিদাত্রী চ নবদুর্গাঃ প্রকীর্তিতাঃ। উক্তান্যেতানি নামানি ব্রহ্মণৈব মহাত্মনা॥
Navamam Siddhidatri Cha Nava Durgah Prakirtitah Uktanyetani Namani Brahmanaiva Mahatmana
অর্থ:नवीं सिद्धिदात्री — ये नौ दुर्गाएँ कही गई हैं; इन नामों का माहात्म्य (ब्रह्मा ने कहा)।
শূলেন পাহি নো দেবি পাহি খড্গেন চাম্বিকে। ঘণ্টাস্বনেন নঃ পাহি চাপজ্যানিঃস্বনেন চ॥
Shulena Pahi No Devi Pahi Khadgena Chambike Ghanta Swanena Nah Pahi Chapajya Nihswanena Cha
অর্থ:हे देवी! शूल से हमारी रक्षा करो; हे अम्बिके, खड्ग से रक्षा करो; घण्टा की ध्वनि से भी (हमारी रक्षा करो)।
প্রাচ্যাং রক্ষতু মামৈন্দ্রী আগ্নেয্যামগ্নিদেবতা। দক্ষিণে চাবতু বারাহী নৈঋত্যামসিধারিণী॥
Prachyam Rakshatu Mam Aindri Agneyam Agni Devata Dakshine Chavatu Varahi Nairityam Asi Dharini
অর্থ:पूर्व में ऐन्द्री मेरी रक्षा करे, आग्नेय कोण में अग्निदेवता रक्षा करे।
প্রতীচ্যাং বারুণী রক্ষেদ্বাযব্যাং মৃগবাহিনী। উদীচ্যাং পাতু কৌমারী ঐশান্যাং শূলধারিণী॥
Pratichyam Varuni Rakshed Vayavyam Mrigavahini Udichyam Patu Kaumari Aishanyam Shuladharini
অর্থ:पश्चिम में वारुणी रक्षा करे, वायव्य कोण में मृगवाहिनी रक्षा करे।
ঊর্ধ্বং ব্রহ্মাণী মে রক্ষেদধস্তাদ্বৈষ্ণবী তথা। এবং দশ দিশো রক্ষেচ্চামুণ্ডা শববাহনা॥
Urdhvam Brahmani Me Rakshed Adhastad Vaishnavi Tatha Evam Dasha Disho Rakshet Chamunda Shava Vahana
অর্থ:ऊपर ब्रह्माणी मेरी रक्षा करे, नीचे वैष्णवी; इस प्रकार चामुण्डा सब ओर से रक्षा करे।
জযা মে চাগ্রতঃ পাতু বিজযা পাতু পৃষ্ঠতঃ। অজিতা বামপার্শ্বে তু দক্ষিণে চাপরাজিতা॥
Jaya Me Chagratah Patu Vijaya Patu Prishthatah Ajita Vama Parshve Tu Dakshine Cha Aparajita
অর্থ:आगे जया मेरी रक्षा करे, पीछे विजया रक्षा करे; अजिता (बायें) और अपराजिता (दायें) रक्षा करे।
শিখামুদ্যোতিনী রক্ষেদুমা মূর্ধ্নি ব্যবস্থিতা। মালাধরী ললাটে চ ভ্রুবৌ রক্ষেদ্যশস্বিনী॥
Shikham Udyotini Rakshed Uma Murdhni Vyavasthita Maladhari Lalate Cha Bhruvau Rakshed Yashaswini
অর্থ:शिखा (चोटी) की रक्षा उद्योतिनी करे; मस्तक पर स्थित उमा रक्षा करे।
ত্রিনেত্রা চ ভ্রুবোর্মধ্যে যমঘণ্টা চ নাসিকে। শংখিনী চক্ষুষোর্মধ্যে শ্রোত্রযোর্দ্বারবাসিনী॥
Trinetra Cha Bhruvor Madhye Yamaghanta Cha Nasike Shankhini Chakshushor Madhye Shrotrayor Dvaravasini
অর্থ:भौंहों के मध्य त्रिनेत्रा रक्षा करे, और नासिका पर यमघण्टा रक्षा करे।
কপোলৌ কালিকা রক্ষেত্কর্ণমূলে তু শাংকরী। নাসিকাযাং সুগন্ধা চ উত্তরোষ্ঠে চ চর্চিকা॥
Kapolau Kalika Rakshet Karnamule Tu Shankari Nasikayam Sugandha Cha Uttaroshthe Cha Charchika
অর্থ:कपोलों की रक्षा कालिका करे, कानों के मूल की शांकरी; नासिका की (सुगन्धा) रक्षा करे।
অধরে চামৃতকলা জিহ্বাযাং চ সরস্বতী। দন্তান্ রক্ষতু কৌমারী কণ্ঠদেশে তু চণ্ডিকা॥
Adhare Chamrita Kala Jihvayam Cha Saraswati Dantan Rakshatu Kaumari Kantha Deshe Tu Chandika
অর্থ:अधर की रक्षा अमृतकला करे, जिह्वा की सरस्वती; दाँतों की (कौमारी) रक्षा करे।
ঘণ্টিকাং চিত্রঘণ্টা চ মহামাযা চ তালুকে। কামাক্ষী চিবুকং রক্ষেদ্বাচং মে সর্বমংগলা॥
Ghantikam Chitraghanta Cha Mahamaya Cha Taluke Kamakshi Chibukam Rakshed Vacham Me Sarvamangala
অর্থ:कण्ठ (घण्टिका) की रक्षा चित्रघण्टा करे, तालु की महामाया; (कामाक्षी आदि सब अंगों की रक्षा करें)।
গ্রীবাযাং ভদ্রকালী চ পৃষ্ঠবংশে ধনুর্ধরী। নীলগ্রীবা বহিঃকণ্ঠে নলিকাং নলকূবরী॥
Grivayam Bhadrakali cha prishthavamshe Dhanurdhari; Nilagriva bahihkanthe nalikam Nalakubari.
স্কন্ধযোঃ খড্গিনী রক্ষেদ্ বাহূ মে বজ্রধারিণী। হস্তযোর্দণ্ডিনী রক্ষেদম্বিকা চাঙ্গুলীস্তথা॥
Skandhayoh Khadgini rakshed bahu me Vajradharini; Hastayor Dandini rakshed Ambika changulistatha.
নখাঞ্ছূলেশ্বরী রক্ষেত্ কুক্ষৌ রক্ষেন্নলেশ্বরী। স্তনৌ রক্ষেন্মহালক্ষ্মীর্মনঃশোকবিনাশিনী॥
Nakhanchhuleshwari rakshet kukshau rakshen Naleshwari; Stanau rakshen Mahalakshmir manahshokavinashini.
হৃদযে ললিতা দেবী উদরে শূলধারিণী। নাভৌ চ কামিনী রক্ষেদ্গুহ্যং গুহ্যেশ্বরী তথা॥
Hridaye Lalita Devi udare Shuladharini; Nabhau cha Kamini rakshed guhyam Guhyeshwari tatha.
পূতনা কামিকা মেঢ্রং গুদে মহিষবাহিনী। কট্যাং ভগবতী রক্ষেজ্জানুনী বিন্ধ্যবাসিনী॥
Putana Kamika medhram gude Mahishavahini; Katyam Bhagavati rakshej januni Vindhyavasini.
জঙ্ঘে মহাবলা প্রোক্তা সর্বকামপ্রদাযিনী। গুল্ফযোর্নারসিংহী চ পাদৌ চামিততেজসী॥
Janghe Mahabala prokta sarvakamapradayini; Gulphayor Narasimhi cha padau chamitatejasi.
পাদাঙ্গুলীঃ শ্রীর্মে রক্ষেত্পাদাধস্তলবাসিনী। নখান্দংষ্ট্রাকরালী চ কেশাংশ্চৈবোর্ধ্বকেশিনী॥
Padangulih Shrir me rakshet padadhastalavasini; Nakhan Damshtrakarali cha keshanshchaivordhvakeshini.
রোমকূপেষু কৌবেরী ত্বচং বাগীশ্বরী তথা। রক্তমজ্জাবসামাংসান্যস্থিমেদাংসি পার্বতী॥
Romakupeshu Kauberi tvacham Vagishwari tatha; Raktamajjavasamamsanyasthimedamsi Parvati.
অন্ত্রাণি কালরাত্রিশ্চ পিত্তং চ মুকুটেশ্বরী। পদ্মাবতী পদ্মকোশে কফে চূডামণিস্তথা॥
Antrani Kalaratrishcha pittam cha Mukuteshwari; Padmavati padmakoshe kaphe Chudamanistatha.
জ্বালামুখী নখজ্বালা অভেদ্যা সর্বসন্ধিষু। শুক্রং ব্রহ্মাণী মে রক্ষেচ্ছাযাং ছত্রেশ্বরী তথা॥
Jvalamukhi nakhajvala Abhedya sarvasandhishu; Shukram Brahmani me rakshech chhayam Chhatreshwari tatha.
অহঙ্কারং মনো বুদ্ধিং রক্ষ মে ধর্মচারিণি। প্রাণাপানৌ তথা ব্যানং সমানোদানমেব চ॥
Ahankaram mano buddhim raksha me Dharmacharini; Pranapanau tatha vyanam samanodanameva cha.
বজ্রহস্তা চ মে রক্ষেত্প্রাণং কল্যাণশোভনা। রসে রূপে চ গন্ধে চ শব্দে স্পর্শে চ যোগিনী॥
Vajrahasta cha me rakshet pranam Kalyanashobhana; Rase rupe cha gandhe cha shabde sparshe cha Yogini.
সত্ত্বং রজস্তমশ্চৈব রক্ষেন্নারাযণী সদা। আযূ রক্ষতু বারাহী ধর্মং রক্ষতু বৈষ্ণবী॥
Sattvam rajastamashchaiva rakshen Narayani sada; Ayu rakshatu Varahi dharmam rakshatu Vaishnavi.
যশঃ কীর্তিং চ লক্ষ্মীং চ ধনং বিদ্যাং চ চক্রিণী। গোত্রমিন্দ্রাণী মে রক্ষেত্পশূন্মে রক্ষ চণ্ডিকে॥
Yashah kirtim cha Lakshmim cha dhanam vidyam cha Chakrini; Gotram Indrani me rakshet pashun me raksha Chandike.
পুত্রান্ রক্ষেন্মহালক্ষ্মীর্ভার্যাং রক্ষতু ভৈরবী। পন্থানং সুপথা রক্ষেন্মার্গং ক্ষেমকরী তথা॥
Putran rakshen Mahalakshmir bharyam rakshatu Bhairavi; Panthanam Supatha rakshen margam Kshemakari tatha.
রাজদ্বারে মহালক্ষ্মীর্বিজযা সর্বতঃ স্থিতা। রক্ষাহীনং তু যত্স্থানং বর্জিতং কবচেন তু॥
Rajadvare Mahalakshmir Vijaya sarvatah sthita; Rakshahinam tu yatsthanam varjitam kavachena tu.
তত্সর্বং রক্ষ মে দেবি জযন্তী পাপনাশিনী। পদমেকং ন গচ্ছেত্তু যদীচ্ছেচ্ছুভমাত্মনঃ॥
Tatsarvam raksha me Devi Jayanti papanashini; Padamekam na gachchhet tu yadichchhech chubhamatmanah.
কবচেনাবৃতো নিত্যং যত্র যত্রাধিগচ্ছতি। তত্র তত্রার্থলাভশ্চ বিজযঃ সার্বকামিকঃ॥
Kavachenavrito nityam yatra yatradhigachchhati; Tatra tatrarthalabhashcha vijayah sarvakamikah.
যং যং কামযতে কামং তং তং প্রাপ্নোতি নিশ্চিতম্। পরমৈশ্বর্যমতুলং প্রাপ্স্যতে ভূতলে পুমান্॥
Yam yam kamayate kamam tam tam prapnoti nishchitam; Paramaishvaryamatulam prapsyate bhutale puman.
নির্ভযো জাযতে মর্ত্যঃ সঙ্গ্রামেষ্বপরাজিতঃ। ত্রৈলোক্যে তু ভবেত্পূজ্যঃ কবচেনাবৃতঃ পুমান্॥
Nirbhayo jayate martyah sangrameshvaparajitah; Trailokye tu bhavet pujyah kavachenavritah puman.
ইদং তু দেব্যাঃ কবচং দেবানামপি দুর্লভম্। যঃ পঠেত্প্রযতো নিত্যং ত্রিসন্ধ্যং শ্রদ্ধযান্বিতঃ॥
Idam tu Devyah kavacham devanamapi durlabham; Yah pathet prayato nityam trisandhyam shraddhayanvitah.
দৈবী কলা ভবেত্তস্য ত্রৈলোক্যেষ্বপরাজিতঃ। জীবেদ্বর্ষশতং সাগ্রমপমৃত্যুবিবর্জিতঃ॥
Daivi kala bhavet tasya trailokyeshvaparajitah; Jived varshashatam sagram apamrityuvivarjitah.
নশ্যন্তি ব্যাধযঃ সর্বে লূতাবিস্ফোটকাদযঃ। স্থাবরং জঙ্গমং বাপি কৃত্রিমং চাপি যদ্বিষম্॥
Nashyanti vyadhayah sarve lutavisphotakadayah; Sthavaram jangamam vapi kritrimam chapi yadvisham.
অভিচারাণি সর্বাণি মন্ত্রযন্ত্রাণি ভূতলে। ভূচরাঃ খেচরাশ্চৈব জলজাশ্চোপদেশিকাঃ॥
Abhicharani sarvani mantrayantrani bhutale; Bhucharah khecharashchaiva jalajashchopadeshikah.
সহজাঃ কুলজা মালাঃ শাকিনী ডাকিনী তথা। অন্তরিক্ষচরা ঘোরা ডাকিন্যশ্চ মহাবলাঃ॥
Sahajah kulaja malah Shakini Dakini tatha; Antarikshachara ghora Dakinyashcha mahabalah.
গ্রহভূতপিশাচাশ্চ যক্ষগন্ধর্বরাক্ষসাঃ। ব্রহ্মরাক্ষসবেতালাঃ কূষ্মাণ্ডা ভৈরবাদযঃ॥
Grahabhutapishachashcha yakshagandharvarakshasah; Brahmarakshasavetalah kushmanda Bhairavadayah.
নশ্যন্তি দর্শনাত্তস্য কবচে হৃদি সংস্থিতে। মানোন্নতির্ভবেদ্রাজ্ঞস্তেজোবৃদ্ধিকরং পরম্॥
Nashyanti darshanat tasya kavache hridi samsthite; Manonnatirbhaved rajnastejovriddhikaram param.
যশসা বর্ধতে সোঽপি কীর্তিমণ্ডিতভূতলে। জপেত্সপ্তশতীং চণ্ডীং কৃত্বা তু কবচং পুরা॥
Yashasa vardhate so'pi kirtimanditabhutale; Japet saptashatim Chandim kritva tu kavacham pura.
যাবদ্ভূমণ্ডলং ধত্তে সশৈলবনকাননম্। তাবত্তিষ্ঠতি মেদিন্যাং সন্ততিঃ পুত্রপৌত্রকী॥
Yavad bhumandalam dhatte sashailavanakananam; Tavat tishthati medinyam santatih putrapautraki.
দেহান্তে পরমং স্থানং যত্সুরৈরপি দুর্লভম্। প্রাপ্নোতি পুরুষো নিত্যং মহামাযাপ্রসাদতঃ॥
Dehante paramam sthanam yatsurairapi durlabham; Prapnoti purusho nityam Mahamayaprasadatah.
লভতে পরমং রূপং শিবেন সহ মোদতে॥ ॥ ইতি শ্রীবারাহপুরাণে হরিহরব্রহ্মবিরচিতং দেব্যাঃ কবচং সম্পূর্ণম্ ॥
Labhate paramam rupam Shivena saha modate. Iti shri Varahapurane Hariharabrahmavirachitam Devyah kavacham sampurnam.
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
दुर्गा कवच পাঠের উপকারিতা
Creates an impenetrable divine armor of protection around the devotee
Each body part is specifically protected by a different form of the Goddess
Destroys all enemies, evil spirits, and negative energies
Essential part of the Durga Saptashati recitation during Navratri
Removes fear, anxiety, and provides courage in dangerous situations
Grants the blessings and protection of all nine forms of Durga simultaneously
Protects from all ten directions through the Matrika goddesses
दुर्गा कवच পাঠের নিয়ম
Sit facing east or north. Begin with a prayer to Ganesha for the removal of obstacles. The Durga Kavach is traditionally recited as part of the complete Durga Saptashati (700 verses). It can also be recited independently for protection. While reciting, visualize each goddess taking her position to protect the corresponding body part. Conclude with a prayer to Durga Mata for her continued protection.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ दुर्गा कवच শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন