దుర్గా సూక్తమ్
दुर्गा सूक्तम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
దుర్గా సూక్తం ఋగ్వేదం మరియు తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం నుండి తీసుకున్న అతి ప్రాచీన వైదిక స్తోత్రం, ఇది అగ్ని ద్వారా దేవి దుర్గను ఆవాహన చేస్తుంది. ఇందులో నావ సముద్రాన్ని దాటించినట్లు దేవి మనలను అన్ని ఆపదల నుండి దాటించమని ప్రార్థిస్తారు. 'దుర్గా' అనే పేరు మూలం కూడా ఈ సూక్తం నుండే.
మూలం & కథ
Rigveda & Taittiriya Aranyaka (Yajurveda) · Vedic Rishis · 1500-1000 BCE
దుర్గా సూక్తం మానవ నాగరికతలో దివ్య స్త్రీ శక్తికి అత్యంత ప్రాచీన స్తోత్రాలలో ఒకటి. ఇది ఋగ్వేదం మరియు తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం రెండింటిలోనూ కనిపిస్తుంది. ఈ స్తోత్రం అగ్ని — మానవులకు మరియు దేవతలకు మధ్య వైదిక మాధ్యమం — ద్వారా దుర్గను ఆవాహన చేస్తుంది. మనలను అసాధ్యమైన ఆపదల నుండి దాటించే 'దుర్గా' అనే భావన ఈ సూక్తం నుండే ఉద్భవించింది — ఇది సమస్త దుర్గా ఉపాసనకు మూల గ్రంథంగా చేస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ సూక్తంలో 'స నః పర్షదతి దుర్గాణి విశ్వా నావేవ సింధుం' అనే శ్లోకం ఉంది — 'నావ సముద్రాన్ని దాటించినట్లు ఆమె మనలను అన్ని ఆపదల నుండి దాటించుగాక.' ఈ ఉపమానం అత్యంత శక్తివంతమైనది: కష్టాల సముద్రం ఎంత విశాలమైనా, దేవియే నావ. వైదిక ఋత్విక్కులు 3000 సంవత్సరాలకు పైగా అగ్ని యజ్ఞాలలో ఈ సూక్తాన్ని జపించారు — ఋగ్వేద కాలం నుండి నేటి వరకు ఈ అవిచ్ఛిన్న పఠన పరంపర దీనిని మానవ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాచీనమైన నిరంతరం కొనసాగుతున్న మత ఆచారాలలో ఒకటిగా చేస్తుంది.
వింటూ పఠించండి
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఓం జాతవేదసే సునవామ సోమమరాతీయతో నిదహాతి వేదః । స నః పర్షదతి దుర్గాణి విశ్వా నావేవ సిన్ధుం దురితాత్యగ్నిః ॥
Om jatavedase sunavama somamaratiyato nidahati vedah Sa nah parshadati durgani vishva naveva sindhum duritatyagnih
అర్థం:మనం జాతవేదసుని (అగ్ని, సర్వ ప్రాణుల జ్ఞాత) కొరకు సోమమును అభిషవించుదుము; ఆయన మన విరోధుల సంపదను దహించివేయుగాక. ఆ అగ్ని, నౌక నదిని దాటించినట్లు, మనలను అన్ని ఆపదల నుండి సురక్షితంగా దాటించుగాక — ప్రతి కష్టమునూ దాటించుగాక.
తామగ్నివర్ణాం తపసా జ్వలన్తీం వైరోచనీం కర్మఫలేషు జుష్టామ్ । దుర్గాం దేవీం శరణమహం ప్రపద్యే సుతరసి తరసే నమః ॥
Tamagnivarnam tapasa jvalantim vairochanim karmaphaleshu jushtam Durgam devim sharanamaham prapadye sutarasi tarase namah
అర్థం:అగ్ని వర్ణము కలిగిన, తపస్సుతో ప్రజ్వలించు, సూర్యుని తేజోమయ శక్తి అయిన, కర్మఫలము కొరకు పూజింపబడు ఆ దుర్గాదేవికి — శరణు కొరకు నన్ను నేను సమర్పించుకొనుచున్నాను. ఓ మమ్ము సురక్షితంగా దాటించు తల్లీ, దాటించు నీకు నమస్కారము.
అగ్నే త్వం పారయా నవ్యో అస్మాన్ స్వస్తిభిరతి దుర్గాణి విశ్వా । పూశ్చ పృథ్వీ బహులా న ఉర్వీ భవా తోకాయ తనయాయ శంయోః ॥
Agne tvam paraya navyo asman svastibhirati durgani vishva Pushcha prithvi bahula na urvi bhava tokaya tanayaya shamyoh
అర్థం:ఓ స్తుత్యమైన అగ్నీ, శుభ మార్గముల ద్వారా మమ్ము అన్ని ఆపదల నుండి దాటించుము; ఈ విశాల భూమి, విస్తృత ఆకాశము మాకు సమృద్ధిగా ఉండుగాక — మా సంతానమునకు, వంశజులకు క్షేమమును ప్రసాదించుము.
విశ్వాని నో దుర్గహా జాతవేదః సిన్ధుం న నావా దురితాతిపర్షి । అగ్నే అత్రివన్మనసా గృణానోఽస్మాకం బోధ్యవితా తనూనామ్ ॥
Vishvani no durgaha jatavedah sindhum na nava duritatiparshi Agne atrivanmanasa grinanosmakam bodhyavita tanunam
అర్థం:ఓ జాతవేదసా, సర్వ ఆపదల నాశకా, నౌక నదిని దాటించినట్లు మమ్ము ప్రతి కష్టమునూ దాటించుము. ఓ అగ్నీ, మా మనస్సుతో అత్రి మహర్షి వలె స్తుతింపబడువాడా, మా ఆత్మకు రక్షకుడవు కమ్ము.
పృతనాజితం సహమానముగ్రమగ్నిం హువేమ పరమాత్సధస్థాత్ । స నః పర్షదతి దుర్గాణి విశ్వా క్షామద్దేవో అతి దురితాత్యగ్నిః ॥
Pritanajitam sahamanamugramagnim huvema paramatsadhasthat Sa nah parshadati durgani vishva kshamaddevo ati duritatyagnih
అర్థం:సేనలను జయించి శత్రువును అణచు ఆ ఉగ్ర అగ్నిని పరమ ధామము నుండి ఆవాహన చేయుచున్నాము. ఆ ప్రచండ దేవుడు మమ్ము అన్ని ఆపదల నుండి సురక్షితంగా దాటించుగాక — ప్రతి కష్టమునూ దాటించుగాక.
ప్రత్నోషి కమీడ్యో అధ్వరేషు సనాచ్చ హోతా నవ్యశ్చ సత్సి । స్వాం చాగ్నే తనువం పిప్రయస్వాస్మభ్యం చ సౌభగమాయజస్వ ॥
Pratnoshi kamidyo adhvareshu sanachcha hota navyashcha satsi Svam chagne tanuvam piprayasvasmabhyam cha saubhagamayajasva
అర్థం:ఓ ఆరాధ్య అగ్నీ, నీవు యజ్ఞ కర్మలను ప్రజ్వలింపజేయుదువు; హోతగా నీవు నిలిచియుందువు — పురాతనుడవూ, నిత్య నూతనుడవూను. నీ స్వరూపమును ప్రసన్నము చేసికొని, మాకు శుభ సౌభాగ్యమును ఆర్జించిపెట్టుము.
గోభిర్జుష్టమయుజో నిషిక్తం తవేన్ద్ర విష్ణోరనుసంచరేమ । నాకస్య పృష్ఠమభి సంవసానో వైష్ణవీం లోక ఇహ మాదయన్తామ్ ॥
Gobhirjushtamayujo nishiktam tavendra vishnoranusamcharema Nakasya prishthamabhi samvasano vaishnavim loka iha madayantam
అర్థం:ప్రకాశ కిరణములతో కూడిన, అనుపమ, సర్వవ్యాపి అయిన ఆ విష్ణువు పరమ పదమును మేము సదా అనుసరించుదుము. ద్యులోక శిఖరమున స్థితులైన దేవతలు ఇచట విష్ణు ధామమున ఆనందించుదురుగాక.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
दुर्गा सूक्तम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
దుర్గ యొక్క అత్యంత ప్రాచీన ప్రార్థనలలో ఒకటి — ఋగ్వేదం నుండే.
'దుర్గాం దేవీం శరణమహం ప్రపద్యే' — దుర్గ పట్ల సంపూర్ణ శరణాగతి.
వైదిక అగ్ని యజ్ఞ ప్రార్థన — పవిత్ర అగ్ని ద్వారా దుర్గను ఆవాహన చేస్తుంది.
నావ సముద్రాన్ని దాటించినట్లు భక్తుడిని అన్ని కష్టాల నుండి దాటిస్తుంది.
'దుర్గా' అనే పేరు ఈ సూక్తం నుండే వచ్చింది — 'మనలను ఆపదల నుండి దాటించేది'.
రక్షణ మరియు అడ్డంకుల తొలగింపు కోసం వైదిక అగ్ని యజ్ఞాలలో (హోమం) ఉపయోగిస్తారు.
दुर्गा सूक्तम् పారాయణ విధి
ఇది వైదిక సూక్తం, దీనిని సాంప్రదాయికంగా అగ్ని ఆహుతుల (హోమం/హవనం) సమయంలో జపిస్తారు. వ్యక్తిగత సాధన కోసం తూర్పు దిశకు ముఖం చేసి కూర్చుని, ఒక దీపం లేదా చిన్న అగ్నిని వెలిగించండి. వైదిక ఉచ్చారణతో 11 సార్లు జపించండి. ప్రధాన శ్లోకం 'దుర్గాం దేవీం శరణమహం ప్రపద్యే' — దీనిని జపించేటప్పుడు దేవి పట్ల సంపూర్ణ శరణాగతిని అనుభవించండి.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి दुर्गा सूक्तम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి