গীতা ধ্যানম্
गीता ध्यानम् in Bengali · বাংলা
উৎপত্তি ও কাহিনি
Gita Dhyanam — traditional invocation prefacing the Bhagavad Gita (attributed to Madhusudana Saraswati) · Attributed to Madhusudana Saraswati · Medieval
Editions of the Bhagavad Gita open with these nine dhyana verses. They frame the Gita not merely as a text but as the Divine Mother who showers the nectar of Advaita, and they pay homage to Vyasa, who placed the dialogue in the heart of the Mahabharata, and to Krishna, who 'milked' the essence of all the Upanishads into Arjuna's hearing. Reciting them before study is a centuries-old mark of reverence to the scripture.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
The verse 'Mukam Karoti Vachalam' — 'His grace makes the mute eloquent and the lame cross mountains' — is quoted across India whenever the seemingly impossible is achieved by divine grace. Devotees who open their Gita reading with these verses speak of the text coming alive for them, its meaning unfolding far beyond what the words alone could give.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
ওঁ পার্থায প্রতিবোধিতাং ভগবতা নারাযণেন স্বযং ব্যাসেন গ্রথিতাং পুরাণমুনিনা মধ্যে মহাভারতম্। অদ্বৈতামৃতবর্ষিণীং ভগবতীমষ্টাদশাধ্যাযিনীম্ অম্ব ত্বামনুসন্দধামি ভগবদ্গীতে ভবদ্বেষিণীম্॥
Om Parthaya Pratibodhitam Bhagavata Narayanena Svayam Vyasena Grathitam Purana-Munina Madhye Mahabharatam Advaitamrita-Varshinim Bhagavatim Ashtadasha-Adhyayinim Amba Tvam Anusandadhami Bhagavad-Gite Bhava-Dveshinim
অর্থ:हे भगवद्गीते! जिसके द्वारा स्वयं भगवान नारायण (कृष्ण) ने अर्जुन को ज्ञान दिया, जिसे व्यास ने महाभारत के मध्य में पिरोया, जो अद्वैत-अमृत बरसाने वाली, अठारह अध्यायों वाली है — हे माता, संसार-बंधन का नाश करने वाली, मैं तुम्हारा ध्यान करता हूँ।
নমোঽস্তু তে ব্যাস বিশালবুদ্ধে ফুল্লারবিন্দাযতপত্রনেত্র। যেন ত্বযা ভারততৈলপূর্ণঃ প্রজ্বালিতো জ্ঞানমযঃ প্রদীপঃ॥
Namostu Te Vyasa Vishala-Buddhe Phullaravinda-Yatapatra-Netra Yena Tvaya Bharata-Taila-Purnah Prajvalito Jnanamayah Pradipah
অর্থ:हे विशाल बुद्धि वाले, कमल-से नेत्रों वाले व्यास! आपको नमस्कार, जिन्होंने महाभारत-रूपी तेल से भरा ज्ञान का दीपक प्रज्वलित किया।
প্রপন্নপারিজাতায তোত্রবেত্রৈকপাণযে। জ্ঞানমুদ্রায কৃষ্ণায গীতামৃতদুহে নমঃ॥
Prapanna-Parijataya Totra-Vetraika-Panaye Jnana-Mudraya Krishnaya Gitamrita-Duhe Namah
অর্থ:समस्त उपनिषद् गौएँ हैं, कृष्ण ग्वाला उन्हें दुहते हैं, अर्जुन बछड़ा है, और बुद्धिमान जन गीता-रूपी महान अमृत-दुग्ध का पान करते हैं।
সর্বোপনিষদো গাবো দোগ্ধা গোপালনন্দনঃ। পার্থো বত্সঃ সুধীর্ভোক্তা দুগ্ধং গীতামৃতং মহত্॥
Sarvopanishado Gavo Dogdha Gopala-Nandanah Partho Vatsah Sudhir Bhokta Dugdham Gitamritam Mahat
অর্থ:वसुदेव के पुत्र, कंस और चाणूर का मर्दन करने वाले, देवकी के परमानन्द, जगद्गुरु कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।
বসুদেবসুতং দেবং কংসচাণূরমর্দনম্। দেবকীপরমানন্দং কৃষ্ণং বন্দে জগদ্গুরুম্॥
Vasudeva-Sutam Devam Kamsa-Chanura-Mardanam Devaki-Paramanandam Krishnam Vande Jagad-Gurum
অর্থ:जिनकी कृपा गूँगे को वाचाल और लँगड़े को पर्वत लाँघने वाला बना देती है — उन परमानन्द माधव को मैं वन्दन करता हूँ।
ভীষ্মদ্রোণতটা জযদ্রথজলা গান্ধারনীলোত্পলা শল্যগ্রাহবতী কৃপেণ বহনী কর্ণেন বেলাকুলা। অশ্বত্থামবিকর্ণঘোরমকরা দুর্যোধনাবর্তিনী সোত্তীর্ণা খলু পাণ্ডবৈ রণনদী কৈবর্তকঃ কেশবঃ॥
Bhishma-Drona-Tata Jayadratha-Jala Gandhara-Nilotpala Shalya-Grahavati Kripena Vahani Karnena Velakula Ashvatthama-Vikarna-Ghora-Makara Duryodhana-Avartini Sottirna Khalu Pandavai Rana-Nadi Kaivartakah Keshavah
পারাশর্যবচঃ সরোজমমলং গীতার্থগন্ধোত্কটং নানাখ্যানককেসরং হরিকথাসংবোধনাবোধিতম্। লোকে সজ্জনষট্পদৈরহরহঃ পেপীযমানং মুদা ভূযাদ্ভারতপঙ্কজং কলিমলপ্রধ্বংসি নঃ শ্রেযসে॥
Parasharya-Vachah Sarojam Amalam Gitartha-Gandhotkatam Nana-Khyanaka-Kesaram Hari-Katha-Sambodhana-Abodhitam Loke Sajjana-Shatpadair Aharahah Pepiyamanam Muda Bhuyad Bharata-Pankajam Kali-Mala-Pradhvamsi Nah Shreyase
মূকং করোতি বাচালং পঙ্গুং লঙ্ঘযতে গিরিম্। যত্কৃপা তমহং বন্দে পরমানন্দমাধবম্॥
Mukam Karoti Vachalam Pangum Langhayate Girim Yat-Kripa Tam Aham Vande Paramananda-Madhavam
যং ব্রহ্মা বরুণেন্দ্ররুদ্রমরুতঃ স্তুন্বন্তি দিব্যৈঃ স্তবৈঃ বেদৈঃ সাঙ্গপদক্রমোপনিষদৈর্গাযন্তি যং সামগাঃ। ধ্যানাবস্থিততদ্গতেন মনসা পশ্যন্তি যং যোগিনো যস্যান্তং ন বিদুঃ সুরাসুরগণা দেবায তস্মৈ নমঃ॥
Yam Brahma Varunendra-Rudra-Marutah Stunvanti Divyaih Stavaih Vedaih Sanga-Pada-Kramopanishadair Gayanti Yam Samagah Dhyana-Avasthita-Tad-Gatena Manasa Pashyanti Yam Yogino Yasyantam Na Viduh Surasura-Gana Devaya Tasmai Namah
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
गीता ध्यानम् পাঠের উপকারিতা
The traditional nine 'dhyana' (meditation) verses chanted before reading the Bhagavad Gita
Salutes the Gita itself as the Divine Mother, and honours Vyasa and Krishna
Recited to open Gita parayana (sequential reading) and Gita study
Contains the beloved verses 'Vasudevasutam Devam' and 'Mukam Karoti Vachalam'
Settles and consecrates the mind before taking up the Lord's teaching
गीता ध्यानम् পাঠের নিয়ম
Chant the nine verses slowly before beginning the Gita, as an act of reverence to the scripture, to Vyasa who recorded it, and to Krishna who spoke it. Many begin daily Gita reading with at least 'Vasudevasutam Devam' and 'Mukam Karoti Vachalam'.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ गीता ध्यानम् শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন