કામાસિકાષ્ટકમ્
कामासिकाष्टकम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Sri Vedanta Desika (Stotra literature, Kanchipuram) · Sri Vedanta Desika (Venkatanatha) · c. 13th–14th century CE
At Kanchipuram, near the Ashtabhuja temple on the bank of the river Vegavati, Lord Narasimha is enshrined in the serene Yoga-Narasimha form known as Kamasika. Sri Vedanta Desika, who spent much of his life at Kanchi, composed this eight-verse hymn in praise of this very deity. Rather than dwelling only on the terrifying man-lion who tore apart Hiranyakashipu, Desika reveals the Lord's inner calm and boundless compassion — a yogi seated in meditation, fierce only as a 'disguise' for his grace toward devotees.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
Devotees of Kamasika Narasimha hold that the Lord, though fierce enough to rend a demon with his bare claws, is in truth as tender as a mother nursing her child; it is said that sincere recitation of this hymn, especially its closing verse of surrender, draws the Lord's protective grace so completely that no fear or affliction can touch one who has taken refuge in him.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રુતીનામુત્તરં ભાગં વેગવત્યાશ્ચ દક્ષિણમ્ । કામાદધિવસન્ જીયાત્કશ્ચિદદ્ભુતકેસરી ॥ ૧ ॥
śrutīnāmuttaraṃ bhāgaṃ vegavatyāścha dakṣiṇam | kāmādadhivasan jīyātkaśchidadbhutakesarī || 1 ||
અર્થ:वह अद्भुत सिंह-रूप (नृसिंह) सदा विजयी रहे, जो प्रेमपूर्वक वेदों के शिखर (उपनिषदों) के उत्तर में और वेगवती नदी (कांचीपुरम) के दक्षिण में निवास करते हैं।
તપનેન્દ્વગ્નિનયનઃ તાપાનપચિનોતુ નઃ । તાપનીયરહસ્યાનાં સારઃ કામાસિકાહરિઃ ॥ ૨ ॥
tapanendvagninayanaḥ tāpānapachinotu naḥ | tāpanīyarahasyānāṃ sāraḥ kāmāsikāhariḥ || 2 ||
અર્થ:जिनके तीन नेत्र सूर्य, चन्द्र और अग्नि हैं, जो नृसिंह-तापनीय उपनिषद् के रहस्यों के सार हैं — वे कामासिका हरि हमारे समस्त तापों (त्रिविध दुःखों) को दूर करें।
આકણ્ઠમાદિપુરુષં કણ્ઠીરવમુપરિ કુણ્ઠિતારાતિમ્ । વેગોપકણ્ઠસઙ્ગાદ્વિમુક્તવૈકુણ્ઠબહુમતિમુપાસે ॥ ૩ ॥
ākaṇṭhamādipuruṣaṃ kaṇṭhīravamupari kuṇṭhitārātim | vegopakaṇṭhasaṅgādvimuktavaikuṇṭhabahumatimupāse || 3 ||
અર્થ:मैं उस आदिपुरुष की उपासना करता हूँ, जो कण्ठ तक मनुष्य और ऊपर सिंह हैं, जो शत्रुओं को कुण्ठित करते हैं, और जो वेगवती के तट के प्रेमवश वैकुण्ठ के प्रति अपने अत्यधिक अनुराग को भी त्यागकर यहाँ विराजते हैं।
બન્ધુમખિલસ્ય જન્તોર્બન્ધુરપર્યઙ્કબન્ધરમણીયમ્ । વિષમવિલોચનમીડે વેગવતીપુલિનકેલિનરસિંહમ્ ॥ ૪ ॥
bandhumakhilasya jantorbandhuraparyaṅkabandharamaṇīyam | viṣamavilochanamīḍe vegavatīpulinakelinarasiṃham || 4 ||
અર્થ:मैं उन उग्र-नेत्र नृसिंह की स्तुति करता हूँ, जो वेगवती के बालुकामय तट पर क्रीड़ा करते हैं — जो समस्त प्राणियों के सच्चे बन्धु हैं, और अपने पर्यङ्क पर सुन्दर योगासन में बैठे मनोहर प्रतीत होते हैं।
સ્વસ્થાનેષુ મરુદ્ગણાન્ નિયમયન્ સ્વાધીનસર્વેન્દ્રિયઃ પર્યઙ્કસ્થિરધારણાપ્રકટિતપ્રત્યઙ્મુખાવસ્થિતિઃ । પ્રાયેણ પ્રણિપેદુષઃ પ્રભુરસૌ યોગં નિજં શિક્ષયન્ કામાનાતનુતાદશેષ જગતાં કામાસિકા કેસરી ॥ ૫ ॥
svasthāneṣu marudgaṇān niyamayan svādhīnasarvendriyaḥ paryaṅkasthiradhāraṇāprakaṭitapratyaṅmukhāvasthitiḥ | prāyeṇa praṇipeduṣaḥ prabhurasau yogaṃ nijaṃ śikṣayan kāmānātanutādaśeṣa jagatāṃ kāmāsikā kesarī || 5 ||
અર્થ:वायुगणों (प्राणों) को उनके स्थानों में नियन्त्रित करते हुए, समस्त इन्द्रियों के स्वामी, पर्यङ्क पर स्थिर धारणा में अन्तर्मुख विराजमान — मानो प्रणाम करने वालों को अपना योग सिखाते हुए, कामासिका के यह सिंह-प्रभु समस्त लोकों के मनोरथ पूर्ण करें।
વિકસ્વરનખસ્વરુક્ષતહિરણ્યવક્ષઃસ્થલી નિરર્ગલવિનિર્ગલદ્રુધિરસિન્ધુસન્ધ્યાયિતાઃ । અવન્તુ મદનાસિકા મનુજપઞ્ચવક્ત્રસ્ય માં અહમ્પ્રથમિકા મિથઃ પ્રકટિતાહવા બાહવઃ ॥ ૬ ॥
vikasvaranakhasvarukṣatahiraṇyavakṣaḥsthalī nirargalavinirgaladrudhirasindhusandhyāyitāḥ | avantu madanāsikā manujapañchavaktrasya māṃ ahamprathamikā mithaḥ prakaṭitāhavā bāhavaḥ || 6 ||
અર્થ:नृसिंह की वे भुजाएँ मेरी रक्षा करें — जो परस्पर 'मैं पहले' की होड़-सी करती हुई खुला युद्ध प्रकट कर रही थीं, जबकि उनके विकसित नखों ने हिरण्यकशिपु के स्वर्ण-वक्षःस्थल को विदीर्ण कर दिया, जिससे अबाध बहती रुधिर-धारा सन्ध्या-आकाश-सी लाल हो उठी।
સટાપટલભીષણે સરભસાટ્ટહાસોદ્ભટે સ્ફુરત્ક્રુધિપરિસ્ફુટભ્રુકુટિકેઽપિ વક્ત્રે કૃતે । કૃપાકપટકેસરિન્ દનુજડિમ્ભદત્તસ્તના સરોજસદૃશા દૃશા વ્યતિવિષજ્ય તે વ્યજ્યતે ॥ ૭ ॥
saṭāpaṭalabhīṣaṇe sarabhasāṭṭahāsodbhaṭe sphuratkrudhiparisphuṭabhrukuṭike'pi vaktre kṛte | kṛpākapaṭakesarin danujaḍimbhadattastanā sarojasadṛśā dṛśā vyativiṣajya te vyajyate || 7 ||
અર્થ:हे करुणा को छिपाए कपट-सिंह! जब आपका मुख जटाओं की भीषणता, प्रचण्ड अट्टहास और क्रोध से फड़कती भृकुटि से भयंकर बना भी रहता है, तब भी आपका प्रेम झलक उठता है — जैसे माता दैत्य-शिशु (प्रह्लाद) को स्तनपान कराती हो, वह वात्सल्य आपके कमल-समान नेत्रों में प्रकट होता है।
ત્વયિ રક્ષતિ રક્ષકૈઃ કિમન્યૈસ્ત્વયિ ચારક્ષતિ રક્ષકૈઃ કિમન્યૈઃ । ઇતિ નિશ્ચિતધીઃ શ્રયામિ નિત્યં નૃહરે વેગવતીતટાશ્રયં ત્વામ્ ॥ ૮ ॥
tvayi rakṣati rakṣakaiḥ kimanyaistvayi chārakṣati rakṣakaiḥ kimanyaiḥ | iti niśchitadhīḥ śrayāmi nityaṃ nṛhare vegavatītaṭāśrayaṃ tvām || 8 ||
અર્થ:जब आप रक्षा करते हैं, तो अन्य किसी रक्षक की क्या आवश्यकता? और जब आप रक्षा न करें, तो अन्य रक्षकों से क्या लाभ? इसी निश्चय-बुद्धि से, हे नरहरि, मैं वेगवती-तट पर विराजमान आप में नित्य शरण लेता हूँ।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
कामासिकाष्टकम् પાઠના લાભ
Invokes the protective grace of Yoga-Narasimha, who calms and shields his devotees
A model hymn of prapatti (total surrender) — its final verse expresses complete refuge in the Lord
Believed to remove the three afflictions (tapatraya) — bodily, mental and external sufferings
Distils the secret teaching of the Nrisimha-tapaniya Upanishad into devotional verse
Carries the blessing of Sri Vedanta Desika, the great Sri Vaishnava acharya-poet
Balances the fierce and gracious aspects of Narasimha, inspiring both awe and love
Traditionally recited for protection, fearlessness and steadiness of mind
कामासिकाष्टकम् જપ વિધિ
Sit calmly facing east before an image of Lord Narasimha, light a lamp and recite the eight verses slowly, picturing the serene Yoga-Narasimha of Kanchi seated in meditation on the bank of the Vegavati. Dwell on the final verse of surrender, offering yourself wholly to the Lord's protection. It is especially recited on Narasimha Jayanti and as a daily prayer for fearlessness.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ कामासिकाष्टकम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ