ਮਨਾਚੇ ਸ਼੍ਲੋਕ (ਚਯਨਿਤ ਸ਼੍ਲੋਕ)
मनाचे श्लोक (चयनित श्लोक) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Manache Shlok (Manobodh) of Samarth Ramdas — Marathi devotional literature · Samarth Ramdas Swami (1608–1681) · 17th century
Samarth Ramdas, the saint of Sajjangad and spiritual guide of Chhatrapati Shivaji Maharaj, composed the Manache Shlok as a stream of counsel to the human mind. Drawing on his deep devotion to Lord Rama and his vision of an awakened, disciplined society, he framed each verse as an intimate appeal — 'O mind...' — urging it away from anger, lust, greed and falsehood and toward the path of devotion, truth and right conduct. The verses entered the very fabric of Maharashtrian life, recited in homes and learned by heart by children, and remain among the most beloved moral-spiritual poems in Marathi.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
It is said of Samarth Ramdas that his words carried the force of his own tapas — and generations of devotees affirm that daily recitation of the Manache Shlok steadily transforms character, calming anger and craving and turning the restless mind toward Rama, just as the verses promise that 'the one who holds to right conduct becomes truly blessed'.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਗਣਾਧੀਸ਼ ਜੋ ਈਸ਼ ਸਰ੍ਵਾਂ ਗੁਣਾਂਚਾ। ਮੁਲ਼ਾਰਂਭ ਆਰਂਭ ਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਚਾ॥ ਨਮੂਂ ਸ਼ਾਰਦਾ ਮੂਲ਼ ਚਤ੍ਵਾਰ ਵਾਚਾ। ਗਮੂਂ ਪਂਥ ਆਨਂਤ ਯਾ ਰਾਘਵਾਚਾ॥
Ganaadhish jo Ish sarvaan gunaanchaa. Mulaarambh aarambh to nirgunaachaa. Namoon Shaaradaa mool chatvaar vaachaa. Gamoon panth aananta yaa Raaghavaachaa.
ਅਰਥ:मैं समस्त गुणों के स्वामी गणेश को नमस्कार करता हूँ, जो निर्गुण से उत्पन्न मूल आरम्भ हैं; मैं चारों वाणियों के मूल शारदा (सरस्वती) को नमन करता हूँ; और इस राघव (राम) के अनन्त पथ पर मैं चलूँ।
ਮਨਾ ਸਜ੍ਜਨਾ ਭਕ੍ਤਿਪਂਥੇਚਿ ਜਾਵੇ। ਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਪਾਵਿਜੇਤੋ ਸ੍ਵਭਾਵੇ॥ ਜਨੀਂ ਨਿਂਦ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਸੋਡੂਨਿ ਦ੍ਯਾਵੇ। ਜਨੀਂ ਵਂਦ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਭਾਵੇ ਕਰਾਵੇ॥
Manaa sajjanaa bhakti-panthechi jaave. Tari Shri-Hari paavije-to svabhaave. Janin nindya te sarva sodooni dyaave. Janin vandya te sarva bhaave karaave.
ਅਰਥ:हे सज्जन मन, केवल भक्ति के मार्ग पर चल, तब श्रीहरि स्वभावतः ही प्राप्त हो जाते हैं। लोक में जो निन्द्य है उसे पूर्णतः त्याग दे, और लोक में जो वन्दनीय (सत्कर्म) है उसे भावपूर्वक कर।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਮਨੀਂ ਰਾਮ ਚਿਂਤੀਤ ਜਾਵਾ। ਪੁਢੇ ਵੈਖਰੀ ਰਾਮ ਆਧੀ ਵਦਾਵਾ॥ ਸਦਾਚਾਰ ਹਾ ਥੋਰ ਸਾਂਡੂਂ ਨਯੇ ਤੋ। ਜਨੀਂ ਤੋਚਿ ਤੋ ਮਾਨਵੀ ਧਨ੍ਯ ਹੋਤੋ॥
Prabhaate manin Raam chinteet jaavaa. Pudhe vaikharee Raam aadhee vadaavaa. Sadaachaar haa thor saandoon naye to. Janin tochi to maanavee dhanya hoto.
ਅਰਥ:प्रातःकाल मन में राम का चिन्तन करता रह, और वाणी से पहले 'राम' ही बोल। इस श्रेष्ठ सदाचार को कभी मत छोड़; जो इसे धारण करता है, वही मनुष्य धन्य होता है।
ਮਨਾ ਵਾਸਨਾ ਦੁਸ਼੍ਟ ਕਾਮਾ ਨ ਯੇ ਰੇ। ਮਨਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧੀ ਨਕੋ ਰੇ॥ ਮਨਾ ਧਰ੍ਮਤਾ ਨੀਤਿ ਸੋਡੂਂ ਨਕੋ ਹੋ। ਮਨਾ ਅਂਤਰੀਂ ਸਾਰ ਵੀਚਾਰ ਰਾਹੋ॥
Manaa vaasanaa dushta kaamaa na ye re. Manaa sarvathaa paapa-buddhee nako re. Manaa dharmataa neeti sodoon nako ho. Manaa antarin saar veechaar raaho.
ਅਰਥ:हे मन, दुष्ट वासनाएँ किसी काम की नहीं — कभी भी पापबुद्धि मत रख। हे मन, धर्म और नीति मत छोड़; अन्तःकरण में सारभूत (सत्य) विचार बना रहे।
ਮਨਾ ਪਾਪਸਂਕਲ੍ਪ ਸੋਡੂਨਿ ਦ੍ਯਾਵਾ। ਮਨਾ ਸਤ੍ਯਸਂਕਲ੍ਪ ਜੀਵੀਂ ਧਰਾਵਾ॥ ਮਨਾ ਕਲ੍ਪਨਾ ਤੇ ਨਕੋ ਵੀਸ਼ਯਾਂਚੀ। ਵਿਕਾਰੇ ਘਡੇ ਹੋ ਜਨੀਂ ਸਰ੍ਵ ਚੀ ਚੀ॥
Manaa paapa-sankalpa sodooni dyaavaa. Manaa satya-sankalpa jeevin dharaavaa. Manaa kalpanaa te nako vishayaanchee. Vikaare ghade ho janin sarva chee chee.
ਅਰਥ:हे मन, समस्त पापसंकल्प त्याग दे, और जीवन में सत्य के संकल्प को धारण कर। हे मन, विषयों की कल्पना मत कर, क्योंकि ऐसे विकारों से लोक में सब प्रकार की निन्दा (छी-छी) होती है।
ਨਕੋ ਰੇ ਮਨਾ ਕ੍ਰੋਧ ਹਾ ਖੇਦਕਾਰੀ। ਨਕੋ ਰੇ ਮਨਾ ਕਾਮ ਨਾਨਾ ਵਿਕਾਰੀ॥ ਨਕੋ ਰੇ ਮਨਾ ਲੋਭ ਹਾ ਅਂਗਿਕਾਰੂ। ਨਕੋ ਰੇ ਮਨਾ ਮਤ੍ਸਰੂ ਦਂਭ ਭਾਰੂ॥
Nako re manaa krodh haa khed-kaaree. Nako re manaa kaam naanaa vikaaree. Nako re manaa lobh haa angikaaroo. Nako re manaa matsaroo dambh bhaaroo.
ਅਰਥ:हे मन, क्रोध मत कर, जो केवल खेद देता है; काम मत कर, जो नाना विकारों का मूल है। हे मन, लोभ को मत अपना, और मत्सर तथा दम्भ का भार मत ढो।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मनाचे श्लोक (चयनित श्लोक) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Trains and purifies the mind through direct, loving self-instruction (manobodh)
Instils steady devotion to Lord Rama and the habit of remembering his name at dawn
Encourages abandoning anger, lust, greed, envy and hypocrisy
Builds a foundation of sadachara (right conduct), truthfulness and discipline
Brings peace of mind by turning the mind from sense-cravings to the essential truth
An ideal teaching for children and seekers alike to memorise and live by
Recited daily by many Maharashtrian families for moral and spiritual upliftment
मनाचे श्लोक (चयनित श्लोक) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Recite the Manache Shlok aloud in a steady rhythm, ideally at dawn, dwelling on the meaning as you address your own mind. Traditionally several or all 205 verses are recited daily; even these opening verses, recited every morning, set a tone of devotion and right conduct for the day. They are especially valuable to learn by heart, so that their counsel arises naturally in the mind when needed.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मनाचे श्लोक (चयनित श्लोक) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ