ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯ ਮਾਨਸਿਕ ਪੂਜਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
मृत्युञ्जय मानसिक पूजा स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Shaiva stotra corpus attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditionally) · c. 8th century CE
This hymn belongs to the tradition of manasa-puja stotras in which the worshipper, recognising that the all-pervading Lord needs nothing external, offers the entire sixteen-fold service (shodashopachara) within the heart. Composed in the spirit of Shankaracharya's better-known Shiva Manasa Puja, it specifically invokes Shiva as Mrityunjaya — the vanquisher of death — and culminates, like that hymn, in the surrender of all one's faults and actions, and the famous declaration that everything one does is itself worship of Shambhu.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Because it invokes Mrityunjaya, the conqueror of death, this manasa puja is traditionally recited at the bedside of the sick and the aged for healing and a long life; devotees hold that even one who cannot rise to perform external worship can, by offering this heartfelt mental puja, receive Shiva's protection and a peaceful, liberated passing.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਕੈਲਾਸੇ ਕਮਨੀਯਰਤ੍ਨਖਚਿਤੇ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੂਲੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕਰ੍ਪੂਰਸ੍ਫਟਿਕੇਨ੍ਦੁਸੁਨ੍ਦਰਤਨੁਂ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀਸੇਵਿਤਮ੍। ਗਙ੍ਗਾਤੁਙ੍ਗਤਰਙ੍ਗਰਞ੍ਜਿਤਜਟਾਭਾਰਂ ਕ੍ਰਿਪਾਸਾਗਰਂ ਕਣ੍ਠਾਲਙ੍ਕ੍ਰਿਤਸ਼ੇਸ਼ਭੂਸ਼ਣਮਮੁਂ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਂ ਭਾਵਯੇ॥੧॥
Kailase Kamaniya-Ratna-Khachite Kalpadrum-Mule Sthitam Karpura-Sphatik-Endu-Sundara-Tanum Katyayani-Sevitam Ganga-Tunga-Taranga-Ranjita-Jata-Bharam Kripa-Sagaram Kantha-Alankrita-Shesha-Bhushanam-Amum Mrityunjayam Bhavaye (1)
ਅਰਥ:मैं मृत्युञ्जय का ध्यान करता हूँ — जो रत्नजटित कैलास पर कल्पवृक्ष के मूल में विराजमान हैं, जिनका सुन्दर शरीर कर्पूर, स्फटिक और चन्द्रमा सा गौर है, जिन्हें कात्यायनी (पार्वती) सेवित करती हैं; जो करुणासागर हैं, जिनकी जटा गंगा की ऊँची तरंगों से सुशोभित है और जिनके कण्ठ का आभूषण शेषनाग है।
ਆਗਤ੍ਯ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੌਲੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਜਿਨਾਲਙ੍ਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ੂਲਪਾਣੇ। ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਕਾਮਧੇਨੋ ਪ੍ਰਸੀਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਪਾਹਿ ਸ਼ਮ੍ਭੋ॥੨॥
Agatya Mrityunjaya Chandra-Maule Vyaghra-Ajina-Alankrita Shula-Pane Sva-Bhakta-Samrakshana-Kamadheno Prasida Vishveshvara Pahi Shambho (2)
ਅਰਥ:पधारिए, हे मृत्युञ्जय, चन्द्रमौलि, व्याघ्रचर्म से अलंकृत शूलपाणि; हे अपने भक्तों की रक्षा करने वाली कामधेनु — प्रसन्न होइए, हे विश्वेश्वर, मेरी रक्षा कीजिए, हे शम्भो!
ਰਤ੍ਨੈਃ ਕਲ੍ਪਿਤਮਾਸਨਂ ਹਿਮਜਲੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬਰਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂਸ਼ਿਤਂ ਮ੍ਰਿਗਮਦਾਮੋਦਾਙ੍ਕਿਤਂ ਚਨ੍ਦਨਮ੍। ਜਾਤੀਚਮ੍ਪਕਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਰਚਿਤਂ ਪੁਸ਼੍ਪਂ ਚ ਧੂਪਂ ਤਥਾ ਦੀਪਂ ਦੇਵ ਦਯਾਨਿਧੇ ਪਸ਼ੁਪਤੇ ਹ੍ਰਿਤ੍ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯਤਾਮ੍॥੩॥
Ratnaih Kalpitam-Asanam Hima-Jalaih Snanam Cha Divya-Ambaram Nana-Ratna-Vibhushitam Mriga-Mada-Amoda-Ankitam Chandanam Jati-Champaka-Bilva-Patra-Rachitam Pushpam Cha Dhupam Tatha Dipam Deva Daya-Nidhe Pashupate Hrit-Kalpitam Grihyatam (3)
ਅਰਥ:रत्नों से रचित आसन, हिमजल से स्नान, अनेक रत्नों से विभूषित दिव्य वस्त्र, कस्तूरी की सुगन्ध से युक्त चन्दन, जाती-चम्पक एवं बिल्वपत्र से रचित पुष्प, तथा धूप और दीप — हे देव, दयानिधि, पशुपते, हृदय में कल्पित इन सबको स्वीकार कीजिए।
ਸੌਵਰ੍ਣੇ ਨਵਰਤ੍ਨਖਣ੍ਡਰਚਿਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਘ੍ਰਿਤਂ ਪਾਯਸਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਯੋਦਧਿਯੁਤਂ ਰਮ੍ਭਾਫਲਂ ਪਾਨਕਮ੍। ਸ਼ਾਕਾਨਾਮਯੁਤਂ ਜਲਂ ਰੁਚਿਕਰਂ ਕਰ੍ਪੂਰਖਣ੍ਡੋਜ੍ਜ੍ਵਲਂ ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਮਨਸਾ ਮਯਾ ਵਿਰਚਿਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭੋ ਸ੍ਵੀਕੁਰੁ॥੪॥
Sauvarne Nava-Ratna-Khanda-Rachite Patre Ghritam Payasam Bhakshyam Pancha-Vidham Payo-Dadhi-Yutam Rambha-Phalam Panakam Shakanam-Ayutam Jalam Ruchikaram Karpura-Khanda-Ujjvalam Tambulam Manasa Maya Virachitam Bhaktya Prabho Svikuru (4)
ਅਰਥ:नवरत्नखण्डों से रचित स्वर्णपात्र में घृत और पायस, दूध-दही युक्त पाँच प्रकार के भक्ष्य, रम्भाफल एवं पानक, अनेक शाक, रुचिकर जल, कर्पूर से उज्ज्वल ताम्बूल — ये सब मैंने मन से रचे हैं; हे प्रभो, भक्तिपूर्वक स्वीकार कीजिए।
ਛਤ੍ਰਂ ਚਾਮਰਯੋਰ੍ਯੁਗਂ ਵ੍ਯਜਨਕਂ ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਕਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਵੀਣਾਭੇਰਿਮ੍ਰਿਦਙ੍ਗਕਾਹਲਕਲਾ ਗੀਤਂ ਚ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾ। ਸਾਸ਼੍ਟਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਣਤਿਃ ਸ੍ਤੁਤਿਰ੍ਬਹੁਵਿਧਾ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਸਮਰ੍ਪਿਤਂ ਤਵ ਵਿਭੋ ਪੂਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਾਣ ਪ੍ਰਭੋ॥੫॥
Chhatram Chamarayor-Yugam Vyajanakam Cha-Adarshakam Nirmalam Vina-Bheri-Mridanga-Kahala-Kala Gitam Cha Nrityam Tatha Sa-Ashtangam Pranatih Stutir-Bahu-Vidha Hy-Etat-Samastam Maya Sankalpena Samarpitam Tava Vibho Pujam Grihana Prabho (5)
ਅਰਥ:छत्र, चामरयुगल, व्यजन और निर्मल दर्पण; वीणा, भेरी, मृदंग, काहल की कला, गीत और नृत्य; साष्टांग प्रणाम और बहुविध स्तुति — यह सब मैंने संकल्प से आपको अर्पित किया है, हे विभो; मेरी पूजा ग्रहण कीजिए, प्रभो।
ਆਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਗਿਰਿਜਾ ਮਤਿਃ ਸਹਚਰਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਗ੍ਰਿਹਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਯੋਪਭੋਗਰਚਨਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਿਤਿਃ। ਸਞ੍ਚਾਰਃ ਪਦਯੋਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਵਿਧਿਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾ ਗਿਰੋ ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕਰੋਮਿ ਤਤ੍ਤਦਖਿਲਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਤਵਾਰਾਧਨਮ੍॥੬॥
Atma Tvam Girija Matih Sahacharah Pranah Shariram Griham Puja Te Vishaya-Upabhoga-Rachana Nidra Samadhi-Sthitih Sancharah Padayoh Pradakshina-Vidhih Stotrani Sarva Giro Yad-Yat-Karma Karomi Tat-Tad-Akhilam Shambho Tava-Aradhanam (6)
ਅਰਥ:आप ही मेरी आत्मा हैं; गिरिजा मेरी बुद्धि हैं; प्राण आपके सहचर हैं; शरीर आपका गृह है; विषय-भोग आपकी पूजा है; निद्रा समाधि की स्थिति है; पैरों का चलना प्रदक्षिणा है; मेरी समस्त वाणी स्तोत्र हैं। जो-जो कर्म मैं करता हूँ, वह सब, हे शम्भो, आपकी आराधना है।
ਕਰਚਰਣਕ੍ਰਿਤਂ ਵਾਕ੍ਕਾਯਜਂ ਕਰ੍ਮਜਂ ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਨਯਨਜਂ ਵਾ ਮਾਨਸਂ ਵਾਪਰਾਧਮ੍। ਵਿਹਿਤਮਵਿਹਿਤਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਜਯ ਜਯ ਕਰੁਣਾਬ੍ਧੇ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਮ੍ਭੋ॥੭॥
Kara-Charana-Kritam Vak-Kaya-Jam Karma-Jam Va Shravana-Nayana-Jam Va Manasam Va-Aparadham Vihitam-Avihitam Va Sarvam-Etat-Kshamasva Jaya Jaya Karuna-Abdhe Shri-Mahadeva Shambho (7)
ਅਰਥ:हाथ-पैर से, वाणी-शरीर से, कर्म से, श्रवण-नयन से अथवा मन से किया हुआ जो भी अपराध हो; विहित हो या अविहित — इस सबको क्षमा कीजिए। जय हो, जय हो, हे करुणासागर, श्रीमहादेव, शम्भो!
ਪੂਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਾਣ ਮਮ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਹਰ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ ਨੀਲਕਣ੍ਠ। ਨਾਨਾਵਿਧਾਰ੍ਤਿਭਯਭੀਤਮਿਮਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਗਿਰਿਸ਼ ਪਾਰ੍ਵਤਿਨਾਥ ਸ਼ਮ੍ਭੋ॥੮॥
Pujam Grihana Mama Mrityu-Hara Trinetra Mrityunjaya Tri-Bhuvan-Eshvara Nilakantha Nana-Vidha-Arti-Bhaya-Bhitam-Imam Prapannam Samraksha Mam Girisha Parvati-Natha Shambho (8)
ਅਰਥ:मेरी पूजा ग्रहण कीजिए, हे मृत्युहर, त्रिनेत्र; हे मृत्युञ्जय, त्रिभुवनेश्वर, नीलकण्ठ; नाना प्रकार की आर्ति और भय से भीत, शरणागत मुझ की रक्षा कीजिए, हे गिरिश, पार्वतीनाथ, शम्भो!
ਮਾਨਸਪੂਜਨਮੇਤਤ੍ਪਠਨਾਚ੍ਛਿਵਸਨ੍ਨਿਧੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ। ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਪਯਾ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਸ਼ਿਵਂ ਪਦਮਵ੍ਯਯਮ੍॥੯॥
Manasa-Pujanam-Etat-Pathanach-Chiva-Sannidhau Bhaktya Nityam-Atandritah Mrityunjayasya Kripaya Mrityum Jitva Naro Yati Shivam Padam-Avyayam (9)
ਅਰਥ:जो आलस्यरहित होकर प्रतिदिन भक्तिपूर्वक शिव के सान्निध्य में इस मानस-पूजा का पाठ करता है, वह मृत्युञ्जय की कृपा से मृत्यु पर विजय पाकर शिव के अव्यय पद को प्राप्त करता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मृत्युञ्जय मानसिक पूजा स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Teaches manasa puja — complete worship of Shiva performed within the mind, needing no external materials
Invokes Shiva as Mrityunjaya, the conqueror of death, for health, healing and protection from untimely death
The sixth verse (Atma Tvam Girija Matih) trains the seeker to offer every act as worship of the Lord
Includes a heartfelt prayer for forgiveness of all faults (kshamapana)
The phalashruti promises victory over death and the attainment of Shiva's imperishable state
Ideal for those who cannot perform elaborate external puja — worship through pure devotion and imagination
मृत्युञ्जय मानसिक पूजा स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit calmly before a Shiva Lingam or image, or simply close the eyes, and recite the verses while vividly imagining each offering being made to Mrityunjaya — the seat, the bath, garments, sandal, flowers, food, music, dance and prostrations. Dwell especially on the sixth verse, surrendering all your actions, senses and very self to Shiva. End with the prayer for forgiveness and the phalashruti. It pairs beautifully with the Maha Mrityunjaya Mantra and is often recited for the health and long life of oneself or a loved one.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मृत्युञ्जय मानसिक पूजा स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ