దశావతార స్తోత్రమ్ — ప్రలయపయోధిజలే (జయదేవ)
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) in Telugu · తెలుగు
✦ అర్థం
ఈ దశావతార స్తోత్రం ('ప్రళయపయోధిజలే') ఒడిశాలోని కేందుబిల్వ (కేందులి) మహాకవి జయదేవుడు తన గీత గోవింద గ్రంథంలో రచించారు. ఇది విష్ణువు యొక్క దశ అవతారాలను అద్భుత సంస్కృతంలో స్తుతిస్తుంది మరియు పూరిలో భగవాన్ జగన్నాథుని ముందు ప్రతిదినం గానం చేయబడుతుంది. ఇది ఒడియా మరియు సమస్త భారతీయ భక్తి యొక్క నిధి, ప్రతి యుగంలో భగవంతుని రక్షణ కోసం గానం చేయబడుతుంది.
మూలం & కథ
Gita Govinda by Jayadeva · Jayadeva · 12th century
జయదేవుడు, రాజా లక్ష్మణ సేనుని ఆస్థాన కవి మరియు ఒడిశాలోని కేందులి (కేందుబిల్వ) నివాసి, గీత గోవింద రచించారు — ఇది సంస్కృత భక్తి కావ్యం యొక్క అత్యుత్తమ కృతులలో ఒకటి. దీని ఆరంభ దశావతార స్తోత్రం, 'ప్రళయపయోధిజలే', విష్ణువు యొక్క దశ అవతారాలను స్తుతిస్తుంది మరియు శతాబ్దాలుగా పూరిలో భగవాన్ జగన్నాథుని సేవలో గానం చేయబడుతూ వస్తుంది, ఇది దీనిని ఒడిశా మరియు సమస్త వైష్ణవుల అత్యంత ప్రియమైన స్తోత్రాలలో ఒకటిగా చేసింది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ ఒకే స్తోత్రంలో సమస్త దశ అవతారాల లీలలను గానం చేయడం అంటే, ధర్మ రక్షణ కోసం భగవంతుడు ధరించే ప్రతి రూపానికి శరణు చొచ్చడమే అని చెబుతారు — యుగయుగాలుగా, 'జయ జగదీశ హరే'.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ప్రలయపయోధిజలే ధృతవానసి వేదం విహితవహిత్రచరిత్రమఖేదమ్ । కేశవ ధృతమీనశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ ౧॥ క్షితిరతివిపులతరే తవ తిష్ఠతి పృష్ఠే ధరణిధరణకిణచక్రగరిష్ఠే । కేశవ ధృతకచ్ఛపరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౨॥ వసతి దశనశిఖరే ధరణీ తవ లగ్నా శశిని కలఙ్కకలేవ నిమగ్నా । కేశవ ధృతసూకరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౩॥ తవ కరకమలవరే నఖమద్భుతశృఙ్గం దలితహిరణ్యకశిపుతనుభృఙ్గమ్ । కేశవ ధృతనరహరిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౪॥ ఛలయసి విక్రమణే బలిమద్భుతవామన పదనఖనీరజనితజనపావన । కేశవ ధృతవామనరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౫॥ క్షత్రియరుధిరమయే జగదపగతపాపం స్నపయసి పయసి శమితభవతాపమ్ । కేశవ ధృతభృగుపతిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౬॥ వితరసి దిక్షు రణే దిక్పతికమనీయం దశముఖమౌలిబలిం రమణీయమ్ । కేశవ ధృతరామశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ ౭॥ వహసి వపుషి విశదే వసనం జలదాభం హలహతిభీతిమిలితయమునాభమ్ । కేశవ ధృతహలధరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౮॥ నిన్దసి యజ్ఞవిధేరహహ శ్రుతిజాతం సదయహృదయదర్శితపశుఘాతమ్ । కేశవ ధృతబుద్ధశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ ౯॥ మ్లేచ్ఛనివహనిధనే కలయసి కరవాలం ధూమకేతుమివ కిమపి కరాలమ్ । కేశవ ధృతకల్కిశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ ౧౦॥ శ్రీజయదేవకవేరిదముదితముదారం శృణు సుఖదం శుభదం భవసారమ్ । కేశవ ధృతదశవిధరూప జయ జగదీశ హరే ॥ ౧౧॥
pralayapayodhijale dhṛtavānasi vedaṃ vihitavahitracaritramakhedam | keśava dhṛtamīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1|| kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe | keśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 2|| vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā śaśini kalaṅkakaleva nimagnā | keśava dhṛtasūkararūpa jaya jagadīśa hare || 3|| tava karakamalavare nakhamadbhutaśṛṅgaṃ dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | keśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 4|| chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana padanakhanīrajanitajanapāvana | keśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare || 5|| kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpaṃ snapayasi payasi śamitabhavatāpam | keśava dhṛtabhṛgupatirūpa jaya jagadīśa hare || 6|| vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyaṃ daśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam | keśava dhṛtarāmaśarīra jaya jagadīśa hare || 7|| vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābhaṃ halahatibhītimilitayamunābham | keśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare || 8|| nindasi yajñavidherahaha śrutijātaṃ sadayahṛdayadarśitapaśughātam | keśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare || 9|| mlecchanivahanidhane kalayasi karavālaṃ dhūmaketumiva kimapi karālam | keśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || 10|| śrījayadevakaveridamuditamudāraṃ śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhavasāram | keśava dhṛtadaśavidharūpa jaya jagadīśa hare || 11||
అర్థం:गीत गोविन्द से जयदेव रचित भगवान विष्णु के दश अवतारों (दशावतार) की प्रसिद्ध स्तुति — मत्स्य, कूर्म, वराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, बलराम, बुद्ध व कल्कि रूपों का वंदन, प्रत्येक श्लोक के अंत में 'जय जगदीश हरे' — हे जगत् के स्वामी हरि, आपकी जय हो!
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) పారాయణ ప్రయోజనాలు
ఒకే స్తోత్రంలో విష్ణువు యొక్క సమస్త దశ అవతారాల మహిమను గానం చేస్తుంది — ప్రతి యుగంలో మరియు పరిస్థితిలో భగవంతుని రక్షణ మరియు కృప కోసం పఠించబడుతుంది.
జయదేవుని గీత గోవింద యొక్క ఒక అద్భుత కృతి, పూరిలోని జగన్నాథ ఆలయంలో ప్రతిదినం గానం చేయబడుతుంది మరియు ఒడిశా అలాగే సమస్త భారతదేశంలో ప్రియమైనది.
లోతైన భక్తిని మరియు భగవంతుని లీలల స్మరణను పెంపొందిస్తుంది; మధురమైనది మరియు కీర్తనలో ప్రియమైనది.
ఏకాదశి, జన్మాష్టమి, రామ నవమి మరియు విష్ణు పండుగల సమయంలో ముఖ్యంగా శుభప్రదం.
दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव) పారాయణ విధి
స్నానం చేసి భగవాన్ విష్ణువు లేదా జగన్నాథుని విగ్రహం ముందు తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా ముఖం పెట్టి కూర్చోండి. దీపం వెలిగించి దశ శ్లోకాలను మధురంగా గానం చేయండి లేదా పఠించండి, ప్రతి అవతారంపై మనస్సును నిలిపి, ప్రతిదానిని 'జయ జగదీశ హరే' తో ముగించండి. దీనిని తరచుగా కీర్తనగా గానం చేస్తారు మరియు ఏకాదశి నాడు ముఖ్యంగా ప్రియమైనది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి दशावतार स्तोत्रम् — प्रलयपयोधिजले (जयदेव)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి