ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਭਜਮਨ
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਭਜਮਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਮਨੋਹਰ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਨੀਲਕਮਲ-ਵਰਣ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਿਹੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ramcharitmanas (Balkand) · Goswami Tulsidas · 16th century CE
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਰਚੀ, ਜੋ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁਨਰ-ਕਥਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਸ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਦਾ ਏਨੇ ਉੱਤਮ ਸੌਂਦਰਯ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ (ਦਰਸ਼ਨ) ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸੌਂਦਰਯ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਸਵਯੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਭਕਤਮਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਉਸੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੌਂਦਰਯ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖਦਰਸ਼ੀ ਗਵਾਹੀ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਭਜਮਨ ਹਰਣ ਭਵਭਯ ਦਾਰੁਣਮ੍। ਨਵਕਂਜ ਲੋਚਨ ਕਂਜਮੁਖ ਕਰ ਕਂਜ ਪਦ ਕਂਜਾਰੁਣਮ੍॥
Shri Ramchandra Kripalu Bhajaman Haran Bhavabhaya Darunam Navakanja Lochana Kanjamukh Kar Kanja Pad Kanjarunam
ਅਰਥ:ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ! ਕਰੁਣਾਮਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਰੁਣ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੈਣ ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਮੁਖ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਚਰਣ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਹਨ।
ਕਨ੍ਦਰ੍ਪ ਅਗਣਿਤ ਅਮਿਤ ਛਵਿ ਨਵਨੀਲ ਨੀਰਜ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍। ਪਟਪੀਤ ਮਾਨਹੁਂ ਤਡ़ਿਤ ਰੁਚਿ ਸ਼ੁਚਿ ਨੌਮਿ ਜਨਕ ਸੁਤਾਵਰਮ੍॥
Kandarpa Aganit Amit Chhavi Navaneel Neeraj Sundaram Patapeet Manahun Tadit Ruchi Shuchi Naumi Janak Sutavaram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੌਂਦਰਯ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਨੀਲਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਤ ਵਸਤਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਨਕ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਭਜੁ ਦੀਨਬਨ੍ਧੁ ਦਿਨੇਸ਼ ਦਾਨਵ ਦੈਤ੍ਯਵਂਸ਼ ਨਿਕਨ੍ਦਨਮ੍। ਰਘੁਨਨ੍ਦ ਆਨਨ੍ਦਕਨ੍ਦ ਕੋਸਲ ਚਨ੍ਦ ਦਸ਼ਰਥ ਨਨ੍ਦਨਮ੍॥
Bhaju Deenbandhu Dinesh Danav Daityavansh Nikandanam Raghunand Anandakand Kosal Chand Dashrath Nandanam
ਅਰਥ:ਹੇ ਮਨ! ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧੁ, ਸੂਰਯ ਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ, ਦਾਨਵ-ਦੈਤਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ। ਉਹ ਰਘੁਨੰਦਨ ਹਨ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਮੂਲ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਚੰਦਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸਿਰ ਮੁਕੁਟ ਕੁਣ੍ਡਲ ਤਿਲਕ ਚਾਰੁ ਉਦਾਰੁ ਅਂਗ ਵਿਭੂਸ਼ਣਮ੍। ਆਜਾਨੁਭੁਜ ਸ਼ਰ ਚਾਪ ਧਰ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਜਿਤ ਖਰਦੂਸ਼ਣਮ੍॥
Sir Mukut Kundal Tilak Charu Udaru Ang Vibhushanam Aajanubhuj Shar Chap Dhar Sangram Jit Khardushanam
ਅਰਥ:ਉਹ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਉਦਾਰ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ। ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਰ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਤਿ ਵਦਤਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸ਼ਂਕਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਨਿ ਮਨ ਰਂਜਨਮ੍। ਮਮ ਹ੍ਰਿਦਯ ਕਂਜ ਨਿਵਾਸ ਕਰੁ ਕਾਮਾਦਿ ਖਲ ਦਲ ਗਂਜਨਮ੍॥
Iti Vadati Tulsidas Shankar Shesh Muni Man Ranjanam Mam Hriday Kanj Nivas Karu Kamadi Khal Dal Ganjanam
ਅਰਥ:ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪੀ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਾਮ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਮੁੱਚੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ — ਉਹੀ ਸੰਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਅਤੇ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਰਚਿਆ
ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜੁੜਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਕਮਲ-ਮੁਖ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਕਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸੌਂਦਰਯ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ
'ਕਾਮਾਦਿ ਖਲ' ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ ਦੀ ਸੈਨਾ
ਸੰਧਿਆ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਉੱਤਮ
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲਈ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਸੌਂਦਰਯ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੀ ਅਵਧੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤਮਯ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੁਣੋ (ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ)। ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ — ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਨੀਲਕਮਲ-ਵਰਣ, ਪੀਤਾਂਬਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼। ਹਰ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਚਿਤਰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ 3 ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ