ಶಿವ ಮಾನಸ ಪೂಜಾ
शिव मानस पूजा in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಶಿವ ಮಾನಸ ಪೂಜಾ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶಿವನ ಪರಮ 'ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆ', ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಾಮ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ — ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿವ ಮಾನಸ ಪೂಜೆ ಸಕಲ 'ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆಗಳಲ್ಲಿ' ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಶಿವನಿಗೆ ಒಂದು ರತ್ನಖಚಿತ ಸಿಂಹಾಸನ, ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ನಾನ, ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಸ್ವರ್ಣ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಔತಣ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಾಮ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ — ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು — ನಂತರ ತನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಶಿವ ಎಂದೂ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿ ಕರ್ಮವೂ ಒಂದು ಪೂಜೆ ಎಂದೂ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಸಕಲ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ನೀಡಲು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆ, ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಶಿವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ದೇವಾಲಯ ಪೂಜೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಭು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಮಾನಸ ಪೂಜೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕೃತ ಸಮರ್ಪಣೆ.
ಕೇಳುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ರತ್ನೈಃ ಕಲ್ಪಿತಮಾಸನಂ ಹಿಮಜಲೈಃ ಸ್ನಾನಂ ಚ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬರಂ ನಾನಾರತ್ನವಿಭೂಷಿತಂ ಮೃಗಮದಾಮೋದಾಙ್ಕಿತಂ ಚನ್ದನಮ್। ಜಾತೀಚಮ್ಪಕಬಿಲ್ವಪತ್ರರಚಿತಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಧೂಪಂ ತಥಾ ದೀಪಂ ದೇವ ದಯಾನಿಧೇ ಪಶುಪತೇ ಹೃತ್ಕಲ್ಪಿತಂ ಗೃಹ್ಯತಾಮ್॥
Ratnaih kalpitamasanam himajalaih snanam cha divyambaram nanaratnavibhushitam mrigamadamodankitam chandanam Jatichampakabilvapatrarachitam pushpam cha dhupam tatha dipam deva dayanidhe pashupate hritkalpitam grihyatam
ಅರ್ಥ:ರತ್ನಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸಿಂಹಾಸನ, ಶೀತಲ ಹಿಮಜಲದ ಸ್ನಾನ, ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರ, ಕಸ್ತೂರಿ ಸುಗಂಧದ ಚಂದನ; ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಸಂಪಿಗೆ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪ — ಓ ಪ್ರಭೂ, ಕರುಣಾನಿಧಿಯೇ, ಪಶುಪತಿಯೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಸೌವರ್ಣೇ ನವರತ್ನಖಣ್ಡರಚಿತೇ ಪಾತ್ರೇ ಘೃತಂ ಪಾಯಸಂ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಪಯೋದಧಿಯುತಂ ರಮ್ಭಾಫಲಂ ಪಾನಕಮ್। ಶಾಕಾನಾಮಯುತಂ ಜಲಂ ರುಚಿಕರಂ ಕರ್ಪೂರಖಣ್ಡೋಜ್ಜ್ವಲಂ ತಾಮ್ಬೂಲಂ ಮನಸಾ ಮಯಾ ವಿರಚಿತಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಭೋ ಸ್ವೀಕುರು॥
Sauvarne navaratnakhandarachite patre ghritam payasam bhakshyam panchavidham payodadhiyutam rambhaphalam panakam Shakanamayutam jalam ruchikaram karpurakhandojjvalam tambulam manasa maya virachitam bhaktya prabho svikuru
ಅರ್ಥ:ನವರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ ಸ್ವರ್ಣ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಸಿಹಿ ಪಾಯಸ, ಐದು ಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಸಿಹಿ ಪಾನಕ; ಅನೇಕ ಶಾಕಗಳು, ಕರ್ಪೂರ ಕಣಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುವ ರುಚಿಕರ ಜಲ, ತಾಂಬೂಲ — ಇದೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಚಿಸಿದ್ದು, ಓ ಪ್ರಭೂ, ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಛತ್ರಂ ಚಾಮರಯೋರ್ಯುಗಂ ವ್ಯಜನಕಂ ಚಾದರ್ಶಕಂ ನಿರ್ಮಲಂ ವೀಣಾಭೇರಿಮೃದಙ್ಗಕಾಹಲಕಲಾ ಗೀತಂ ಚ ನೃತ್ಯಂ ತಥಾ। ಸಾಷ್ಟಾಙ್ಗಂ ಪ್ರಣತಿಃ ಸ್ತುತಿರ್ಬಹುವಿಧಾ ಹ್ಯೇತತ್ಸಮಸ್ತಂ ಮಯಾ ಸಙ್ಕಲ್ಪೇನ ಸಮರ್ಪಿತಂ ತವ ವಿಭೋ ಪೂಜಾಂ ಗೃಹಾಣ ಪ್ರಭೋ॥
Chhatram chamarayoryugam vyajanakam chadarshakam nirmalam vinabherimridangakahalakala gitam cha nrityam tatha Sashtangam pranatih stutirbahuvidha hyetatsamastam maya sankalpena samarpitam tava vibho pujam grihana prabho
ಅರ್ಥ:ಛತ್ರ, ಚಾಮರಗಳ ಜೋಡಿ, ಬೀಸಣಿಗೆ, ನಿರ್ಮಲ ದರ್ಪಣ; ವೀಣೆ, ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ, ಕಾಹಳ ಸಂಗೀತ ಕಲೆ, ಗೀತ, ನೃತ್ಯ; ಅಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ, ಅನೇಕ ವಿಧ ಸ್ತುತಿ — ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದೆ, ಓ ವಿಭೂ; ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು, ಓ ಪ್ರಭೂ.
ಆತ್ಮಾ ತ್ವಂ ಗಿರಿಜಾ ಮತಿಃ ಸಹಚರಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಶರೀರಂ ಗೃಹಂ ಪೂಜಾ ತೇ ವಿಷಯೋಪಭೋಗರಚನಾ ನಿದ್ರಾ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಃ। ಸಞ್ಚಾರಃ ಪದಯೋಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಿಧಿಃ ಸ್ತೋತ್ರಾಣಿ ಸರ್ವಾ ಗಿರೋ ಯದ್ಯತ್ಕರ್ಮ ಕರೋಮಿ ತತ್ತದಖಿಲಂ ಶಮ್ಭೋ ತವಾರಾಧನಮ್॥
Atma tvam girija matih sahacharah pranah shariram griham puja te vishayopabhogarachana nidra samadhisthitih Sancharah padayoh pradakshinavidhih stotrani sarva giro yadyatkarma karomi tattadakhilam shambho tavaradhanam
ಅರ್ಥ:ನೀನೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮ; ಪಾರ್ವತಿ (ಗಿರಿಜಾ) ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ; ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳು ನಿನ್ನ ಸಹಚರರು; ನನ್ನ ಶರೀರ ನಿನ್ನ ಗೃಹ; ನನ್ನ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯ ಭೋಗ ನಿನ್ನ ಪೂಜೆ; ನನ್ನ ನಿದ್ರೆ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಿತಿ; ನನ್ನ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನನ್ನ ಸಮಸ್ತ ವಾಕ್ಕು ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿ — ಓ ಶಂಭೋ, ನಾನು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿ ಕರ್ಮವೂ ನಿನ್ನ ಆರಾಧನೆಯೇ.
ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾಕ್ಕಾಯಜಂ ಕರ್ಮಜಂ ವಾ ಶ್ರವಣನಯನಜಂ ವಾ ಮಾನಸಂ ವಾಪರಾಧಮ್। ವಿಹಿತಮವಿಹಿತಂ ವಾ ಸರ್ವಮೇತತ್ಕ್ಷಮಸ್ವ ಜಯ ಜಯ ಕರುಣಾಬ್ಧೇ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಮ್ಭೋ॥
Karacharanakritam vakkayajam karmajam va shravananayanajam va manasam vaparadham Vihitamavihitam va sarvametatkshamasva jaya jaya karunabdhe shrimahadeva shambho
ಅರ್ಥ:ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ, ವಾಕ್ಕು, ಕಾಯ ಅಥವಾ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ — ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ, ವಿಹಿತವಾಗಲಿ ಅವಿಹಿತವಾಗಲಿ, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು, ಓ ಕರುಣಾಸಾಗರ; ಜಯವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ, ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಾ, ಶಂಭೋ!
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
शिव मानस पूजा ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಇದು ಶಿವನ ಪರಮ 'ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆ' — ಸಿಂಹಾಸನ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಾಮ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
ಪೂಜೆಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ: ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲದವರೂ ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ ಪೂಜಿಸುವವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ — 'ನಾನು ಯಾವ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ, ಓ ಶಂಭೋ, ಅದೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಪೂಜೆಯೇ' — ಭಗವಂತನ ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ ಶ್ಲೋಕ ಕ್ಷಮೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಇದು ಕೈ, ವಾಕ್ಕು, ನೇತ್ರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ ದೋಷಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತದೆ — ಯಾವುದೇ ಪೂಜೆಯ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
शिव मानस पूजा ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಪಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಶಿವನ ಮುಂದೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು — ರತ್ನಖಚಿತ ಸಿಂಹಾಸನ, ಸ್ನಾನ, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಾಮ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿ. ಯಾವುದೇ ಸಾಮಗ್ರಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಭಕ್ತಿಯೇ ಏಕೈಕ ಸಮರ್ಪಣೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ शिव मानस पूजाವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ