ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಮ್ (ಆತ್ಮ ಷಟ್ಕಮ್)
Nirvana Shatkam (Atma Shatkam) in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಂ (ಆತ್ಮ ಷಟ್ಕಂ) ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ, ಇದು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗಾನ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವು ಶರೀರ, ಮನಸ್ಸು, ಭಾವ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ 'ಚಿದಾನಂದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್' — 'ನಾನು ಚೈತನ್ಯ-ಆನಂದ, ನಾನು ಶಿವ' — ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
ಯುವ ಶಂಕರ, ಒಬ್ಬ ಗುರುವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಋಷಿ ಗೋವಿಂದ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಕೇಳಿದ 'ನೀನು ಯಾರು?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಈ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು — ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಂ — ಗಾನ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ತಾನು ಶರೀರ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರವಲ್ಲ ಎಂದು, ಜನ್ಮ ಅಥವಾ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಬಂಧಿತನಲ್ಲ ಎಂದು, ಆದರೆ ನಿರಾಕಾರ ಆತ್ಮ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದವೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ: 'ಶಿವೋಽಹಮ್, ಶಿವೋಽಹಮ್.' ಇದು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಋಷಿ ಗೋವಿಂದ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಬಾಲಕ ಶಂಕರನನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡವನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ 'ನಾನು ಯಾರು?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಾಧಕನ ಸ್ವಂತ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ.
ಕೇಳುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರಚಿತ್ತಾನಿ ನಾಹಂ ನ ಚ ಶ್ರೋತ್ರಜಿಹ್ವೇ ನ ಚ ಘ್ರಾಣನೇತ್ರೇ । ನ ಚ ವ್ಯೋಮ ಭೂಮಿರ್ನ ತೇಜೋ ನ ವಾಯುಃ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Manobuddhyahamkarachittani naham Na cha shrotrajihve na cha ghrananetre Na cha vyoma bhumirna tejo na vayuh Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನಾನು ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಅಥವಾ ಚಿತ್ತವಲ್ಲ; ಕಿವಿ ಅಥವಾ ನಾಲಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ಮೂಗು ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲ; ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ ಅಥವಾ ವಾಯುವಲ್ಲ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ನ ಚ ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞೋ ನ ವೈ ಪಞ್ಚವಾಯುಃ ನ ವಾ ಸಪ್ತಧಾತುರ್ನ ವಾ ಪಞ್ಚಕೋಶಃ । ನ ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಂ ನ ಚೋಪಸ್ಥಪಾಯೂ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh Na va saptadhaturna va panchakoshah Na vakpanipadam na chopasthapayu Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನಾನು ಪ್ರಾಣವಲ್ಲ, ಐದು ವಾಯುಗಳಲ್ಲ; ಏಳು ಧಾತುಗಳಲ್ಲ, ಐದು ಕೋಶಗಳಲ್ಲ; ವಾಕ್ಕು, ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲ, ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಗುದವಲ್ಲ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ನ ಮೇ ದ್ವೇಷರಾಗೌ ನ ಮೇ ಲೋಭಮೋಹೌ ಮದೋ ನೈವ ಮೇ ನೈವ ಮಾತ್ಸರ್ಯಭಾವಃ । ನ ಧರ್ಮೋ ನ ಚಾರ್ಥೋ ನ ಕಾಮೋ ನ ಮೋಕ್ಷಃ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Na me dvesharagau na me lobhamohau Mado naiva me naiva matsaryabhavah Na dharmo na chartho na kamo na mokshah Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನನ್ನಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲ ರಾಗವಿಲ್ಲ, ಲೋಭವಿಲ್ಲ ಮೋಹವಿಲ್ಲ; ಮದವಿಲ್ಲ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿದವನು. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ನ ಪುಣ್ಯಂ ನ ಪಾಪಂ ನ ಸೌಖ್ಯಂ ನ ದುಃಖಂ ನ ಮನ್ತ್ರೋ ನ ತೀರ್ಥಂ ನ ವೇದಾ ನ ಯಜ್ಞಾಃ । ಅಹಂ ಭೋಜನಂ ನೈವ ಭೋಜ್ಯಂ ನ ಭೋಕ್ತಾ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham Na mantro na tirtham na veda na yajnah Aham bhojanam naiva bhojyam na bhokta Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನಾನು ಪುಣ್ಯವಲ್ಲ ಪಾಪವಲ್ಲ, ಸುಖವಲ್ಲ ದುಃಖವಲ್ಲ; ಮಂತ್ರವಲ್ಲ, ತೀರ್ಥವಲ್ಲ, ವೇದಗಳಲ್ಲ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲ; ನಾನು ಭೋಜನವಲ್ಲ, ಭೋಜ್ಯವಲ್ಲ, ಭೋಕ್ತನಲ್ಲ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ನ ಮೇ ಮೃತ್ಯುಶಂಕಾ ನ ಮೇ ಜಾತಿಭೇದಃ ಪಿತಾ ನೈವ ಮೇ ನೈವ ಮಾತಾ ನ ಜನ್ಮ । ನ ಬನ್ಧುರ್ನ ಮಿತ್ರಂ ಗುರುರ್ನೈವ ಶಿಷ್ಯಃ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Na me mrityushamka na me jatibhedah Pita naiva me naiva mata na janma Na bandhurna mitram gururnaiva shishyah Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನನಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಜಾತಿಯ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ತಂದೆಯಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯಿಲ್ಲ, ಜನ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಬಂಧುವಿಲ್ಲ, ಮಿತ್ರನಿಲ್ಲ, ಗುರುವಿಲ್ಲ, ಶಿಷ್ಯನಿಲ್ಲ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ಅಹಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೋ ನಿರಾಕಾರರೂಪೋ ವಿಭುತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ । ನ ಚಾಸಂಗತಂ ನೈವ ಮುಕ್ತಿರ್ನ ಮೇಯಃ ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥
Aham nirvikalpo nirakararupo Vibhutvachcha sarvatra sarvendriyanam Na chasamgatam naiva muktirna meyah Chidanandarupah shivoham shivoham
ಅರ್ಥ:ನಾನು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾಕಾರ ಸ್ವರೂಪ; ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು; ನಾನು ಬದ್ಧನಲ್ಲ, ಮುಕ್ತನಲ್ಲ, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ — ನಾನು ಶಿವ, ನಾನು ಶಿವ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Nirvana Shatkam (Atma Shatkam) ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಇದು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸ್ತೋತ್ರ — ಆತ್ಮವನ್ನು (ಆತ್ಮನ್) ಶರೀರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿದ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ-ಆನಂದವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಗಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾವು ಅಲ್ಲದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಿ ('ನೇತಿ ನೇತಿ') ಮತ್ತು 'ಶಿವೋಽಹಮ್' (ನಾನು ಶಿವ) ಅನ್ನು ಧೃಡೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಮರ, ನಿರಾಕಾರ ಆತ್ಮದ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂತರಂಗ ಶಾಂತಿ, ನಿರ್ಭಯತ್ವ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಶರೀರ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಖ-ದುಃಖ ದ್ವಂದ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಧಕರು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಿಗಳ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ಅಧ್ಯಯನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ ಮತ್ತು ಶಿವ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವನೇ ಆಗಿರುವ ಆತ್ಮದ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿ ಗಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
Nirvana Shatkam (Atma Shatkam) ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಧ್ಯಾನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅದರ ಅರ್ಥದ ಮೇಲೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಠಿಸಿ — ಶರೀರ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ, 'ಚಿದಾನಂದರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್, ಶಿವೋಽಹಮ್' (ನಾನು ಚೈತನ್ಯ-ಆನಂದ, ನಾನು ಶಿವ) ಎಂಬ ಧ್ರುವಪದದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾ. ಇದು ಎಷ್ಟು ಗಾನವೋ ಅಷ್ಟೇ ಒಂದು ಚಿಂತನೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ Nirvana Shatkam (Atma Shatkam)ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ