ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ
श्री रामचन्द्र कृपालु in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ (ਰਾਮ ਸਤੁਤੀ) ਗੋਸੁਆਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਨਯ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਾਇਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Vinaya Patrika of Goswami Tulsidas · Goswami Tulsidas · 16th century CE
ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ-ਕਵੀ ਗੋਸੁਆਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੀ ਵਿਨਯ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ('ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ') ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਸ਼ਰਥਨੰਦਨ ਅਤੇ ਦੈਤ-ਸੰਹਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਤੇ ਕਾਮ ਆਦਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਤੁਤੀ, ਜੋ 'ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ' ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦਾ ਗਾਇਨ ਖੁਦ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਭਜੁ ਮਨ ਹਰਣ ਭਵਭਯ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਨਵਕਞ੍ਜ ਲੋਚਨ ਕਞ੍ਜ ਮੁਖ ਕਰ ਕਞ੍ਜ ਪਦ ਕਞ੍ਜਾਰੁਣਮ੍ ॥
Shri ramachandra kripalu bhaju mana harana bhavabhaya darunam Navakanja lochana kanja mukha kara kanja pada kanjarunam
ਅਰਥ:ਹੇ ਮਨ! ਕਿਰਪਾਲੁ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਨਵ-ਵਿਕਸਿਤ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ, ਹੱਥ ਤੇ ਚਰਨ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
ਕਨ੍ਦਰ੍ਪ ਅਗਣਿਤ ਅਮਿਤ ਛਵਿ ਨਵ ਨੀਲ ਨੀਰਦ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਪਟਪੀਤ ਮਾਨਹੁ ਤਡ़ਿਤ ਰੁਚਿ ਸ਼ੁਚਿ ਨੌਮਿ ਜਨਕ ਸੁਤਾਵਰਮ੍ ॥
Kandarpa aganita amita chhavi nava nila nirada sundaram Patapita manahu tadita ruchi shuchi naumi janaka sutavaram
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਬੀ ਅਣਗਿਣਤ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੀਨ ਨੀਲ ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੀਲਾ ਬਸਤਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਕ-ਸੁਤਾ (ਸੀਤਾ) ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਭਜੁ ਦੀਨਬਨ੍ਧੁ ਦਿਨੇਸ਼ ਦਾਨਵ ਦੈਤ੍ਯ ਵਂਸ਼ ਨਿਕਨ੍ਦਨਮ੍ । ਰਘੁਨਨ੍ਦ ਆਨਨ੍ਦ ਕਨ੍ਦ ਕੋਸਲ ਚਨ੍ਦ ਦਸ਼ਰਥ ਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥
Bhaju dinabandhu dinesha danava daitya vamsha nikandanam Raghunanda ananda kanda kosala chanda dasharatha nandanam
ਅਰਥ:ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧੁ, ਤੇਜ ਦੇ ਸੂਰਜ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ; ਜੋ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਮੂਲ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰ ਮੁਕੁਟ ਕੁਣ੍ਡਲ ਤਿਲਕ ਚਾਰੁ ਉਦਾਰ ਅਙ੍ਗ ਵਿਭੂਸ਼ਣਮ੍ । ਆਜਾਨੁ ਭੁਜ ਸ਼ਰ ਚਾਪ ਧਰ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਜਿਤ ਖਰ ਦੂਸ਼ਣਮ੍ ॥
Shira mukuta kundala tilaka charu udara anga vibhushanam Ajanu bhuja shara chapa dhara samgrama jita khara dushanam
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਦਾਰ ਆਭੂਸ਼ਣ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪਰਾਸਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿ ਵਦਤਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਨਿ ਮਨ ਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਮਮ ਹ੍ਰਿਦਯ ਕਞ੍ਜ ਨਿਵਾਸ ਕੁਰੁ ਕਾਮਾਦਿ ਖਲ ਦਲ ਗਞ੍ਜਨਮ੍ ॥
Iti vadati tulasidasa shankara shesha muni mana ranjanam Mama hridaya kanja nivasa kuru kamadi khala dala ganjanam
ਅਰਥ:ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ, ਹੇ ਕਾਮ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਤਰੂ-ਦਲ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री रामचन्द्र कृपालु ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਰ-ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੋਸੁਆਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ (ਵਿਨਯ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ) ਰਚਿਤ, ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥਨੰਦਨ ਤੇ ਦੈਤ-ਸੰਹਾਰਕ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ (ਭਵ-ਭੈ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੌਮੀ, ਰਾਮਾਇਣ ਪਾਠ ਤੇ ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰਨ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਰਾਮ ਚਾਲੀਸਾ, ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸਤੋਤਰ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਨਾਲ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
श्री रामचन्द्र कृपालु ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ (ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਸਮੇਤ) ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਕੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਹਰ ਵਰਣਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਧੁਰ ਭਜਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਬੋਲੋ ਸਿਯਾਵਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਕੀ ਜੈ' ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री रामचन्द्र कृपालु ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ