શ્રી વેઙ્કટેશ પ્રપત્તિઃ
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
ઉત્પત્તિ અને કથા
Sri Venkatesa Suprabhatam corpus, recited daily at the Tirumala temple · Traditional (part of the Suprabhatam–Stotram–Prapatti–Mangalasasanam sequence attributed to Prativadi Bhayankaram Annangaracharya); the fifteenth verse honours Sri Manavala Mamuni · Medieval (Sri Vaishnava tradition)
The Prapatti forms the surrender portion of the daily liturgy of Lord Venkateswara at Tirumala. After the Lord is awakened by the Suprabhatam and extolled by the Stotram, the devotee performs prapatti — casting himself in total surrender at His feet — before concluding with the Mangalasasanam. The hymn's loving, detailed contemplation of the Lord's feet, beginning with the Goddess as intercessor, embodies the very heart of the Sri Vaishnava doctrine of saranagati.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
It is a cherished belief at Tirumala that the Lord Himself, whose right hand points downward toward His own feet (the varada-hasta of the moolavar deity), is forever inviting every soul to take refuge there; the surrendered devotee who recites this Prapatti is held to be eternally accepted and protected, freed from the fear of samsara.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ઈશાનાં જગતોઽસ્ય વેઙ્કટપતેર્વિષ્ણોઃ પરાં પ્રેયસીં તદ્વક્ષઃસ્થલનિત્યવાસરસિકાં તત્ક્ષાન્તિસંવર્ધિનીમ્ । પદ્માલઙ્કૃતપાણિપલ્લવયુગાં પદ્માસનસ્થાં શ્રિયં વાત્સલ્યાદિગુણોજ્જ્વલાં ભગવતીં વન્દે જગન્માતરમ્ ॥ ૧ ॥
īśānāṃ jagato'sya veṅkaṭapaterviṣṇoḥ parāṃ preyasīṃ tadvakṣaḥsthalanityavāsarasikāṃ tatkṣāntisaṃvardhinīm | padmālaṅkṛtapāṇipallavayugāṃ padmāsanasthāṃ śriyaṃ vātsalyādiguṇojjvalāṃ bhagavatīṃ vande jaganmātaram || 1 ||
અર્થ:मैं जगन्माता श्रीदेवी (लक्ष्मी) को प्रणाम करता हूँ — जो इस विश्व की अधीश्वरी एवं वेङ्कटपति विष्णु की परम प्रेयसी हैं, जो उनके वक्षःस्थल पर सदा निवास करने में रसिक हैं, उनकी क्षमा को बढ़ाने वाली हैं, जिनके कोमल हाथ कमल धारण किए हैं, जो कमलासन पर विराजमान हैं और वात्सल्य आदि गुणों से उज्ज्वल हैं। (1)
શ્રીમન્ કૃપાજલનિધે કૃતસર્વલોક સર્વજ્ઞ શક્ત નતવત્સલ સર્વશેષિન્ । સ્વામિન્ સુશીલ સુલભાશ્રિતપારિજાત શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૨ ॥
śrīman kṛpājalanidhe kṛtasarvaloka sarvajña śakta natavatsala sarvaśeṣin | svāmin suśīla sulabhāśritapārijāta śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 2 ||
અર્થ:हे श्रीमान् कृपासागर, समस्त लोकों के रचयिता, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान्, नतजनों पर वत्सल, सर्वशेषी; हे स्वामी, सुशील, शरणागतों के लिए सुलभ कल्पवृक्ष — मैं श्रीवेङ्कटेश के चरणों की शरण ग्रहण करता हूँ। (2)
આનૂપુરાર્પિતસુજાતસુગન્ધિપુષ્પ- સૌરભ્યસૌરભકરૌ સમસન્નિવેશૌ । સૌમ્યૌ સદાઽનુભવનેઽપિ નવાનુભાવ્યૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૩ ॥
ānūpurārpitasujātasugandhipuṣpa- saurabhyasaurabhakarau samasanniveśau | saumyau sadā'nubhavane'pi navānubhāvyau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 3 ||
અર્થ:जिन चरणों की सुगन्ध नूपुरों पर अर्पित सुगन्धित पुष्पों से और भी सुगन्धित हो जाती है, जो समान एवं सुन्दर रूप वाले, सौम्य तथा सदा अनुभव किए जाने पर भी नित्य-नवीन हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (3)
સદ્યોવિકાસિસમુદિત્વરસાન્દ્રરાગ- સૌરભ્યનિર્ભરસરોરુહસામ્યવાર્તામ્ । સમ્યક્ષુ સાહસપદેષુ વિલેખયન્તૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૪ ॥
sadyovikāsisamuditvarasāndrarāga- saurabhyanirbharasaroruhasāmyavārtām | samyaksu sāhasapadeṣu vilekhayantau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 4 ||
અર્થ:जो चरण तत्क्षण विकसित, पराग एवं सुगन्ध से भरे सान्द्र-रक्तवर्ण कमल से अपनी समानता की होड़ अपने तलों पर साहसपूर्वक अंकित करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (4)
રેખામયધ્વજસુધાકલશાતપત્ર- વજ્રાઙ્કુશામ્બુરુહકલ્પકશઙ્ખચક્રૈઃ । ભવ્યૈરલઙ્કૃતતલૌ પરતત્ત્વચિહ્નૈઃ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૫ ॥
rekhāmayadhvajasudhākalaśātapatra- vajrāṅkuśāmburuhakalpakaśaṅkhacakraiḥ | bhavyairalaṅkṛtatalau paratattvacihnaiḥ śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 5 ||
અર્થ:जिनके तल ध्वज, अमृत-कलश, छत्र, वज्र, अंकुश, कमल, कल्पवृक्ष, शङ्ख एवं चक्र — इन परतत्त्व के मङ्गल-चिह्नों से अलंकृत हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (5)
તામ્રોદરદ્યુતિપરાજિતપદ્મરાગૌ બાહ્યૈર્મહોભિરભિભૂતમહેન્દ્રનીલૌ । ઉદ્યન્નખાંશુભિરુદસ્તશશાઙ્કભાસૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૬ ॥
tāmrodaradyutiparājitapadmarāgau bāhyairmahobhirabhibhūtamahendranīlau | udyannakhāṃśubhirudastaśaśāṅkabhāsau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 6 ||
અર્થ:जिनकी ताम्र-आभा पद्मराग को परास्त करती है, बाह्य कान्ति महानील मणि को अभिभूत करती है, और जिनके नखों की उदित किरणें चन्द्रमा की प्रभा को भी पीछे छोड़ देती हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (6)
સપ્રેમભીતિકમલાકરપલ્લવાભ્યાં સંવાહનેઽપિ સપદિ ક્લમમાદધાનૌ । કાન્તાવનાઙ્મનસગોચરસૌકુમાર્યૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૭ ॥
sapremabhītikamalākarapallavābhyāṃ saṃvāhane'pi sapadi klamamādadhānau | kāntāvanāṅmanasagocarasaukumāryau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 7 ||
અર્થ:जो चरण इतने सुकुमार हैं कि लक्ष्मी के कमल-कोमल हाथों द्वारा प्रेम एवं भय से दबाए जाने पर भी तुरन्त मानो थकान अनुभव करते हैं, जिनकी कोमलता वाणी एवं मन की पहुँच से परे है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (7)
લક્ષ્મીમહી તદનુરૂપનિજાનુભાવ- નીડાદિદિવ્યમહિષીકરપલ્લવાનામ્ । આરુણ્યસઙ્ક્રમણતઃ કિલ સાન્દ્રરાગૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૮ ॥
lakṣmīmahī tadanurūpanijānubhāva- nīḍādidivyamahiṣīkarapallavānām | āruṇyasaṅkramaṇataḥ kila sāndrarāgau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 8 ||
અર્થ:जिनका सान्द्र रक्तवर्ण, कहा जाता है, लक्ष्मी, भूमि, नीला आदि दिव्य महिषियों के कर-कमलों की अरुणिमा के संक्रमण से आया है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (8)
નિત્યાનમદ્વિધિશિવાદિકિરીટકોટિ- પ્રત્યુપ્તદીપ્તનવરત્નમહઃપ્રરોહૈઃ । નીરાજનાવિધિમુદારમુપાદધાનૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૯ ॥
nityānamadvidhiśivādikirīṭakoṭi- pratyuptadīptanavaratnamahaḥprarohaiḥ | nīrājanāvidhimudāramupādadhānau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 9 ||
અર્થ:जो चरण नित्य नमन करते ब्रह्मा, शिव आदि के करोड़ों मुकुटों में जड़े देदीप्यमान नवरत्नों की प्रभा से उदार नीराजन (आरती) ग्रहण करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (9)
વિષ્ણોઃ પદે પરમ ઇત્યુદિતપ્રશંસૌ યૌ મધ્વ ઉત્સ ઇતિ ભોગ્યતયાપ્યુપાત્તૌ । ભૂયસ્તથેતિ તવ પાણિતલપ્રદિષ્ટૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૦ ॥
viṣṇoḥ pade parama ityuditapraśaṃsau yau madhva utsa iti bhogyatayāpyupāttau | bhūyastatheti tava pāṇitalapradiṣṭau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 10 ||
અર્થ:जिन्हें वेद 'विष्णोः परमं पदम्' कहकर प्रशंसित करता है, 'मध्व उत्सः' (मधु का स्रोत) कहकर भोग्य रूप में ग्रहण करता है, और जिन्हें आप स्वयं अपने हाथ से (तिरुमला में) पुनः दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (10)
પાર્થાય તત્સદૃશસારથિના ત્વયૈવ યૌ દર્શિતૌ સ્વચરણૌ શરણં વ્રજેતિ । ભૂયોઽપિ મહ્યમિહ તૌ કરદર્શિતૌ તે શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૧ ॥
pārthāya tatsadṛśasārathinā tvayaiva yau darśitau svacaraṇau śaraṇaṃ vrajeti | bhūyo'pi mahyamiha tau karadarśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 11 ||
અર્થ:जिन चरणों को आपने अर्जुन के अनुपम सारथि बनकर 'इनकी शरण लो' कहकर दिखाया, और जिन्हें यहाँ पुनः अपने हाथ से मुझे दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (11)
મન્મૂર્ધ્નિ કાલિયફણે વિકટાટવીષુ શ્રીવેઙ્કટાદ્રિશિખરે શિરસિ શ્રુતીનામ્ । ચિત્તેઽપ્યનન્યમનસાં સમમાહિતૌ તે શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૨ ॥
manmūrdhni kāliyaphaṇe vikaṭāṭavīṣu śrīveṅkaṭādriśikhare śirasi śrutīnām | citte'pyananyamanasāṃ samamāhitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 12 ||
અર્થ:जो चरण मेरे मस्तक पर, कालिय के फण पर, विकट वनों में, वेङ्कटाद्रि के शिखर पर, श्रुतियों के शिर पर तथा अनन्यचित्त भक्तों के हृदय में समान रूप से स्थित हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (12)
અમ્લાનહૃષ્યદવનીતલકીર્ણપુષ્પૌ શ્રીવેઙ્કટાદ્રિશિખરાભરણાયમાનૌ । આનન્દિતાખિલમનોનયનૌ તવૈતૌ શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૩ ॥
amlānahṛṣyadavanītalakīrṇapuṣpau śrīveṅkaṭādriśikharābharaṇāyamānau | ānanditākhilamanonayanau tavaitau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 13 ||
અર્થ:जो चरण कभी न मुरझाने वाले प्रफुल्लित पुष्पों से बिखरी भूमि पर शोभित, वेङ्कटाद्रि के शिखर के आभूषण-स्वरूप, सबके मन एवं नेत्रों को आनन्दित करने वाले हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (13)
પ્રાયઃ પ્રપન્નજનતા પ્રથમાવગાહ્યૌ માતુઃ સ્તનાવિવ શિશોરમૃતાયમાણૌ । પ્રાપ્તૌ પરસ્પરતુલામતુલાન્તરૌ તે શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૪ ॥
prāyaḥ prapannajanatā prathamāvagāhyau mātuḥ stanāviva śiśoramṛtāyamāṇau | prāptau parasparatulāmatulāntarau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 14 ||
અર્થ:जिन चरणों में शरणागत जन सर्वप्रथम मग्न होते हैं, जैसे शिशु माता के स्तनों में, जो अमृत के समान सदा पोषक हैं, जो परस्पर अनुपम होकर भी एक-दूसरे के समान हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (14)
સત્ત્વોત્તરૈઃ સતતસેવ્યપદામ્બુજેન સંસારતારકદયાર્દ્રદૃગઞ્ચલેન । સૌમ્યોપયન્તૃમુનિના મમ દર્શિતૌ તે શ્રીવેઙ્કટેશચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧૫ ॥
sattvottaraiḥ satatasevyapadāmbujena saṃsāratārakadayārdradṛgañcalena | saumyopayantṛmuninā mama darśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 15 ||
અર્થ:जिन चरणों को सौम्य उपयन्तृ मुनि (मणवाल मामुनि) ने, जिनके चरण-कमल श्रेष्ठ जनों से सदा सेवित हैं तथा जिनका कटाक्ष संसार-तारक दया से आर्द्र है, मुझे दिखाया — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (15)
શ્રીશ શ્રિયા ઘટિકયા ત્વદુપાયભાવે પ્રાપ્યે ત્વયિ સ્વયમુપેયતયા સ્ફુરન્ત્યા । નિત્યાશ્રિતાય નિરવદ્યગુણાય તુભ્યં સ્યાં કિઙ્કરો વૃષગિરીશ ન જાતુ મહ્યમ્ ॥ ૧૬ ॥
śrīśa śriyā ghaṭikayā tvadupāyabhāve prāpye tvayi svayamupeyatayā sphurantyā | nityāśritāya niravadyaguṇāya tubhyaṃ syāṃ kiṅkaro vṛṣagirīśa na jātu mahyam || 16 ||
અર્થ:हे श्रीपति! श्री (लक्ष्मी) के द्वारा, जो आपकी प्राप्ति का उपाय भी हैं और स्वयं उपेय रूप में आप में स्फुरित होती हैं — हे वृषगिरीश! मैं नित्य-आश्रित, निर्दोष-गुण आपका ही किङ्कर बना रहूँ, कभी अपना नहीं। (16)
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः પાઠના લાભ
Expresses complete surrender (prapatti/saranagati) at the feet of Lord Venkateswara
Invokes the grace of both Lakshmi and Vishnu, as the hymn begins by seeking the Goddess's intercession
Believed to grant the Lord's protection and freedom from the fears of worldly existence
Deepens loving devotion through detailed meditation on the Lord's sacred feet
Recited daily at Tirumala, it connects the devotee to the living temple tradition
The final verse instills the highest aspiration — to belong wholly to the Lord and never to oneself
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः જપ વિધિ
Sit facing an image of Venkateswara after bathing. Begin by meditating on Goddess Lakshmi (verse 1), then recite the fifteen verses of surrender, dwelling on the Lord's feet with each refrain 'śrī-veṅkaṭeśa-caraṇau śaraṇaṃ prapadye'. At Tirumala it follows the Suprabhatam and Stotram and precedes the Mangalasasanam. Conclude with the sixteenth verse as a prayer to be the Lord's eternal servant.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ