ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਆਰਤੀ
श्री विश्वकर्मा आरती in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਆਰਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਿਲਪੀ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਿੰਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਖਾਸਕਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਕਾਰੀਗਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਨਰ, ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਇਹ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਿਲਪੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਰੀਗਰ ਹਨ — ਸਵਰਗੀ ਨਗਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਰੂਪ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀਗਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੰਕਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰ ਘੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਿਨ ਕਾਰਖਾਨੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਹੁਨਰਮੰਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕੰਮ ਲਈ ਇਹ ਆਰਤੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਯ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ । ਸਕਲ ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿ ਕੇ ਕਰਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਕ ਸ੍ਤੁਤਿ ਧਰ੍ਮਾ ॥
Jaya shri vishvakarma Sakala srishti ke karata rakshaka stuti dharma
ਅਰਥ:ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ, ਰਾਖੇ, ਉਸਤਤ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਆਦਿ ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿ ਮੇਂ ਵਿਧਿ ਕੋ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਯਾ । ਜੀਵਮਾਤ੍ਰ ਕਾ ਜਗ ਮੇਂ ਜ੍ਞਾਨ ਵਿਕਾਸ ਕਿਯਾ ॥
Adi srishti mem vidhi ko shruti upadesha diya Jivamatra ka jaga mem jnana vikasa kiya
ਅਰਥ:ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਲਈ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਿਸ਼ਿ ਅਂਗਿਰਾ ਤਪ ਸੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਨਹੀਂ ਪਾਈ । ਧ੍ਯਾਨ ਕਿਯਾ ਜਬ ਪ੍ਰਭੁ ਕਾ ਸਕਲ ਸਿਦ੍ਧਿ ਆਈ ॥
Rishi amgira tapa se shanti nahim pai Dhyana kiya jaba prabhu ka sakala siddhi ai
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਅੰਗਿਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।
ਰੋਗਗ੍ਰਸ੍ਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਬ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੀਨਾ । ਸਂਕਟਮੋਚਨ ਬਨਕਰ ਦੂਰ ਦੁਃਖ ਕੀਨਾ ॥
Rogagrasta raja ne jaba ashraya lina Samkatamochana banakara dura duhkha kina
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਰੋਗ-ਗ੍ਰਸਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਤਾਂ ਆਪ ਉਸ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਨਿਵਾਰਕ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।
ਜਬ ਰਥਕਾਰ ਦਮ੍ਪਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਟੇਰ ਕਰੀ । ਸੁਨਕਰ ਦੀਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾ ਵਿਪਤ ਸਗਰੀ ਹਰੀ ॥
Jaba rathakara dampati tumhari tera kari Sunakara dina prarthana vipata sagari hari
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਰਥ-ਘਾੜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਮਰ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਿਪਤਾ ਹਰ ਲਈ।
ਏਕਾਨਨ ਚਤੁਰਾਨਨ ਪਂਚਾਨਨ ਰਾਜੇ । ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜ ਦਸ਼ਭੁਜ ਸਕਲ ਰੂਪ ਸਾਜੇ ॥
Ekanana chaturanana pamchanana raje Tribhuja chaturbhuja dashabhuja sakala rupa saje
ਅਰਥ:ਇੱਕ-ਮੁਖ, ਚਾਰ-ਮੁਖ ਅਤੇ ਪੰਜ-ਮੁਖ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਹਰੇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ — ਤਿੰਨ-ਬਾਹਾਂ, ਚਾਰ-ਬਾਹਾਂ, ਦਸ-ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਧ੍ਯਾਨ ਧਰੇ ਤਬ ਪਦ ਕਾ ਸਕਲ ਸਿਦ੍ਧਿ ਆਵੇ । ਮਨ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਅਟਲ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪਾਵੇ ॥
Dhyana dhare taba pada ka sakala siddhi ave Mana dvividha mita jave atala shakti pave
ਅਰਥ:ਜੋ ਆਪ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਦਾ ਸੰਸਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਕੀ ਆਰਤੀ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਵੇ । ਭਜਤ ਗਜਾਨਨ੍ਦ ਸ੍ਵਾਮੀ ਸੁਖ ਸਮ੍ਪਤਿ ਪਾਵੇ ॥
Shri vishvakarma ki arati jo koi gave Bhajata gajananda svami sukha sampati pave
ਅਰਥ:ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਗਜਾਨੰਦ ਸੁਆਮੀ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
श्री विश्वकर्मा आरती ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਿਲਪੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਲਈ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ।
ਖਾਸਕਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ (ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ) ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਕਾਰੀਗਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਕਾਰਖਾਨੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੁਨਰ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
श्री विश्वकर्मा आरती ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਘਿਓ ਜਾਂ ਕਪੂਰ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗੇ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਰਤੀ ਕਰੋ, ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਘੰਟੀ ਨਾਲ। ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਭੇਟ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ (ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋਤ ਉੱਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਕੇ) ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ। ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री विश्वकर्मा आरती ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ